4
O6 νρ εeεεταινμα εωννται ν. r. 2; opus se hoc adortum esse, ne hominum facta tempo- ris longitudiine oblivione obruantur. Hic omnium hominum res gestas sibi curae fore promittt*.
Sed de alio etiam dicendum est historiac Herodoteae quasi vinculo,— vel potius fundamento, vel etiam, si venia futura sit verbo, antiquo illi quidem, sed neutiquam antiquorum in modum usurpato,— ideam scripioris nostri gubernatricem nominemus. Haec est pia ejus mens, qua humana omnia ab altiore quadam potentia videt guber- nata atque ad finem sibi destinatum perducta. Agnoscit esse divinum numen, duod justis legibus mortalia regat et merita poena afficiat improbos. Hoc apertissime expo- nit libr. II. cap. 120. ubi ita dicit: T⁶6 ν εκmρ⁴αααν ˙εμαηνμαρν ων μενα⁴αρν iον zα o T4⁴εραιαι ααςρ τνν deε⁴αeꝓν(Couf. III, 126— 28, IV, 205.) Illud auiem supremum nu- men ante omnia superbiam hominum humilem reddit et quasi debellat; unde etiam evenit, ut praepotenies illi et superbi Persac succubuerint Graecorum quamvis multum inferioribus viribus. Libro VII, cap. 10.§. 5. Artabanus, Xerxis patruus, his verbis dissua- det regi, ne Graccis bellum inferat: Pt⁴‿εεε ⁷ ες uemπνςεννπνπνια αe να αονεεν. 0To&ν αα oστάs αια⁴ emπ ⁴πιον dαmεεοεαα ou Tà ε †oovéser dAλ☛⁴οωQõQ 16 ο Sε0, νντ. Libro VIII. cap. 13, quum narrasset qua ratione pars quae- dam Persicac classis obruta esset tempestatibus circum Euboeae littora, hacc verba, adjicit:&ꝓ παοιεςε τ τεᷣ α νι Sso, dxοςσ εασσ ετ 1 EAAnεν τ qIIeοσνσσ nè ro⁴⁵. παleάαον ein.(Conf. et IX, 16.) Quis neget quandam sublimitatem quasi su- perfundi operi Herodoteo ex hac una, qua tam plenus est, cogitatione, nec ullum un- quam fuisse cordatum hominem putaverim, quin talia perlegens nobiscum ita sentiret. Sed tamen ex altera parte hoc etiam libentissime fatebumur, haud paucas inveniri in- Herodoto noliones, quae Homcricarum simillimae, sint quidem, sech quae poë- tarum alicui concederes facilius quam adulto et maturo, ut esse saltem deberet, histo- rici ingenio. Jam quod attinet ad oracula, quorum tam mulia nobis atffert Herodotus- ut supervacaneum mihi videatur citare singula, concedatur patriv historiae ut pio, quo- fuit, animo fidem tribuat rei vencrabili certe meliore illo antiquitatis tempore et- quae tunc non omnino in fraudem degenerasset. Est sane quoddam in Punata natura desiderium, quo divinitus coelestia atque adeo futuras res revelari sibi, cupiat: hinc illam fidem, quam omnis antiquitas oraculis, tribuit haud. injurid emanasse con- tendas, nec male cam comparaveris rivo, e puro quidem fonte deducto, sed qui tur- bidus tamen redditus sit atque impurus. Quid autem, dicamus, ubi Herodotum sibi ipsi: Darum constantem puerilia quaedam videamus proferentem? cujus rei frequentia se nobis offerunt documenta. Deorum voluntas vel fätum potius,— Deos enim ut Home- rus fato ille credit subjcctos esse(I, 91)— ipsum itaque ſatum non semper apud'illum aeternum declaratur atque immutabile, sed mutabile interdum, vel. saltem, ita pendens ex quibusdam conditionibus, ut secundum, has ipsum vel! huc se conver- surum sit vel illuc. Sic libro, VII, cap. 220. Spartanis datur oraculum a. Delphico-
*) Haud ignotus mihi est locus ille doctissimi libri supra a me citati pag. 199 sqq. ubi ill. Creuze--
rus gravibus probat testimoniis, jam aniiquis-temporibus prooemium IIerdotei operis ad alium a non-
nullis relatum fuisse auctorem. Sed ibidem alii offeruntur Herodoti loci, qui, cum sine ullo dabio. genuini sint, eundem plane, quem et in prooemio videmus, sensum exprimunt.