Aufsatz 
De vi, quam habet integer pulchri decorique sensus ad rectos mores, ad cognitionis cultum vitaeque suavitatem generosam
Entstehung
Einzelbild herunterladen

10

TIanc habet a notionihus, quibus imagines inter se referuntur atque in totum conjunguntur. Quodsi inter has notiones sive eam, quæ non sub sensus cadit, orationis partem, arcta est conjunetio, dum jmagines, in quibus cernitur concreta pars orationis, solo phantasiæ Iusu colligi videntur, quæstio explicata

est mentique satisfit, dam vis imaginandi legibus soluta permulcetur.

Cum ornatioris dicendi generis vim exquirimus mirabilem, intelligimus, eam prospera illa contineri externæ libertatis internæque necessitudinis rela- tionc. Neque hujusmodi scriptor vim orationis ad id solum accommodat, ut solas notiones exhibeat, sed vivido vigore arripit vivum ac toto simul potitur homine, et mente et sensu et voluntate. Pulecbritudo quidem sola, quæ sententias oratione vestit, utique mentis persuasionem non magis efficere potest, quam formosa cœnæ institutio eonvivas saturat aut ab externa elegantia hominis interni æstimatio fieri potest. Sed velut ilfic eleganti apparatu mensæ edendi appetitus incitatur, atque hic externa commendatione animus ad homi- nem vertitur attentioque acuitur, sic pulchro orationis Rabitu hilariter affici- mur, ut animum veritati patefaciamus impedimentaque ex animo removear- tur, quae difſicili literario cognoscendi modo repugnatura fuissent.

Quare tentate, juvenes ingenuarum artium studiosi, ut, quas doctrinæ via comparaveritis cognitiones, etiain orationis-elcgantia vestiatis. Namn qui rerum cognitionem ex artis regulis atque subtiliter tradit, recte quidem se eam mente comprehendisse nobis persuadet; sed, qui simul ornato dicendi genere uti potuerit, non salum se eam amplificare posse, sed in se ipsum recepisse factisque in conspectum dare posse probat. Cum consideramus, quot vera jam in animis cognita diu fuerint efficacia, priusquam a philosophis sunt demonstrata, et quam irrita sæpe fuerint vera a philosophis demonstrata, quod pertinet ad sensum atque voluntatem, facile intelligimus, quanti sit momenti ad institmtionem vitæ communis, naturam ita monentem sequi cogni- tionesque doctrinarum vividis circumdare imaginibus. Non nisi hac ratione ſieri potest, ut ii quoque litterarum sint Passicipes; d dicendi formam mere litterariam capere non possunt..

Sic verus venusti sensus ac sapor non solum non abest a doctrinæ studio, sed ad officii partes vitamque honeste agendam multum adjuvat rationem.