83
janctos esse praedicant*).— Ac Cicero quidem: Philosophiae studium, inquit, qui vituperat, haud sane intelligo, quidnam sit, quod laudandum putet. Nam sive oblectatio quseritar animi requiesque: quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid anquirunt, quod spectet et valeat ad bene beateque vivendum? sive ratio eonstantiae virtuftsque ducitur, aut haec ars est, aut nulla omnino, per quam eas assequamur. ⁵) — Philosophia autenm oninis a veteribus in tres partes dividitur: in physicam, ethicam et dialecticam, quarum prima in cognitione rerum et in explicatione naturae versatur, altera in descriptione expetendarum fugiendarumve rerum, tertia in judicando, quid cuique rei sit consequens, quid repugnans, sive in subtilitate disserendi et veritate indagandi. ³) Si quis ornatus erit ingenio eximio et ad investigandam veritatem studio incitato, perfecte sapiens exsistet, qui omnes has philosophiae partes mente sua com- prebendat iisque plene et accumulate satisfaciat. Prima philosophiae parte, quae de rehus occultis et a natura ipsa involutis disserit, omnes ante Socratem pbilosophi erant ocaupati, numeri motusque ab iis tractabantur, et unde omnia orirentur quove reciderent, studiosequen siderum magnitudines, intervalla, cursus anquirchantur et cuneta coelestia. Socrates antem primus philosophiam devocavit e coelo et in urbibus collocavit et in domos etiam introduxit et de vita et moribus rehusque honis et malis quaerere coeßit.*) Soeratem igitur, quum omnis ejus oratio in virtute laudanda et in omnibus hominibus ad virtutis studium cohortandis consumeretur, recte philosophorum principem appellamus. Nam cum multa sint in philosophia et gravia et utilia accurate copioseque a philo- sophis disputata, latissime tamen patere videntnr ea, quae Socrates tradenda et praeei- pianda sibi praposuit. Nullus enim feracior in philosophia locus est nec uberior, quam adenmorihos ſac de officiis, a quibus constanter honesteque vivendi praecepta dueuntnr. Nulla enim vitae pars, neque publicis neque privatis, neque forensibus neque domesticis in rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrahns, vacare oflicio potest, in eoque et colendo sita vitae est honestas omnis et in negligendo turpitudo. ³) Duplex autem est ratio philosophiae moralis tractandae: alters, quae in aperiendis justi, boni, aequi fontibus versatur, quam Graeci donεεœαενm sive Jeuοꝙεi vocant, altera, quae praecepta tradit, quibus mores corrigantur, quam nοάαυνονεένευν nominant, sive ut Ciceronis verbis utar:„Omnis de officio duplex est quaestio: Unum genus est, quod pertinet ad finem bonorum, alterum, quod positum est in praeceptis, quibus in omues partes usus vitae conformari possit.“ 9) Finis autem bonorum sive extremum bonorum et ultimum omnium philosophorum sententia debet esse tale, ut ad id ommia referri oporteat, ipsnm autem nusquam. ¹⁰) 1 95.„ CK'orüh D. 84* 2, 3. Cf. I. 26, 64. II. 4, 11. III 53, 6. Off. II. 2, 5 et 6. De Orator.
Cf. Plat de Rep. V. p. 56. VI. p. 70. Theaet. P 116.
) Cic de Ofl. II. 2, 5 et 6.
9) Cie. Acad. Quaest. I, 5. Tusc. V. 24, 68.
2) Cie. Tusc. V. 4, 10 et 11. Acad. Qu. I, 4.
*) Cic. de Off. I. 2. 3. III. 2, B.
5) Cic. Off. I. 3. Cf. Kühner Proleg. in Tusc. Disp. Jen, 1829. ¹1⁰) Cic. de Fin. I. 9.