40
aut quia ipsos rerum contritarum taedeat, aut quia omnia penitus perspexerint, acri gravissimarum rerum studio se supersedere posse arbitrentur ¹²).
At enim vero, inquiunt, quamquam philosophiae studium a gymnasiis alienum est, quodl in arte matheinatica literisque graecis et latinis cuncta ad ingenia excolenda posita esse censes instrumenta, vehementer erras; nam etiam ceterae res, de quibus hodie in gymnasiis praecipi solet, ut rerum gestarum historio, geographia, ratio physica, recentiores linguae literaeque maximo cum fructu tradi et possunt et debent. Haee recte dieuntur, nec ego repugno; unum hoc confirmo, disciplinas istas, quas nullo modo eiuidem respuendas reiiciendasque dixerim, ad animi cultum multum posse, has, quas ego praedicavi, longe plurimum, eosque mihi sapientissime videri instituisse gymnasia, qui in antiquitatis studiis quasi tabernacula discendi collocanda existimaverint ²³)
Qua in re ut omnia prospere felieiterqne eveniant, maximo opus est eorum, qni artes illas profitentur, studio sollertiaque. Longgum est enumerare omnia, quae a non- nullis in docendo peccantur, sed temperare mihi non possum, quominus pauca comme- morem. Ac primum quidem superiorum classium praeceptores monendi sunt, ne, dum hbros antiquos legunt, in verbis haerentes scriptoris sententiam relinquant*⁴), neve,
72) BisranAkxxUS, I. c.(Hag. Nevue V. p. 385.)„Der jagendliche Geist hat einen grossen Hang zum Absprechen, zum Verspotten oder doch Geringachten dessen, was ausserhalb seines gewohnten Rildungskreises liegt, und wenn man weiss, wie gern besonders der Gymnasiast sich über das erheht, was niecht auf dem Boden seiner philologischen Studien steht oder was durch die Meinung des Lehrers verdammt wird; wie gern und wie leichtsinnig er seinen Witz an den Lehrgegenständen übt; wenn man dazu bedenkt, wie leicht es ist, erade philosophische Ansichten ins Lächerliche zu ziehen: so wird man wol Anstand nehmen, der Schule das so deliente Geschäft der Einführung der Jugend in die philosophi- Wissenschaften anzuvertrauen. Zwar ist auch auf der Universität der Unterricht in der Philo. icht minder unvollständig; allein hier, wo der Student sich an mehrere Lebrer gewiesen aupt die freiere Form des Studiums die Prüfung des Gehörten erleichtert, ist die Gefahr
schen sophie oftmals n fndet, wo überh einer solehen Eiuseitigkeit mindestens um Etwas geringer.“
3) De hae re unum et idem omnes fere non modo puerorum magistri linguns docentes verum etiam eruditissimi omnium ordinum sentiunt. Cfr. W. von Hoxnoror, über diie Kauwispraeke I. P. XLIII. DaurMxaNx, Politik. I, p. 260. Froranken, kleine Sekhriften, I. p. 41. Ron. Prer, Hede an die Studirenden in Glasgow, Leipz. 1837. Jrax Paur, Levana§. 149.— Furrp. Auo. Worr's Leben von Förte, I. p. 182. Jon. Märrra. Hrieſe an Bonsfetten. p. 232. Brieſe an Gleim, II, 24. Görun, Wanderjahre(Werke XXIII, p. 25 2. 273):„Möße das Studium der griechischen und römischen Literatue immerfort die Dasis der höbern Dildung bleiben! Wenn wir uns dem Alterthum gegenäber- stellen und es ernstlich in der Absicht anschauen, uns daran zu bilden, so gewinnen wir die Empfindung. als ob wir erst eigentlich zu Menschen würden.“ E
13) RunxKENAI orat. de doctore uanbratico in Friedem. Sammlung der opusec. I. p. 113: Pracclare comparatum est more institatoque majorum, ut juventus salutari Graccorum Latinorumque scriptorum tanquam sueco mature imbuatur. Cum enim viri eximia mente et consilio praediti vidissent. non summam modo humani ingenii vim in Graecis Latinisque eluxisse, artesque omnes liberali homine diguas ab zisdem et inventas esse et plene eumulateque perfectas, sed incredibiles etiam animi virtutes in
ex kis fontibus omnem ingenii cultum, omnem solidiorem doctrinam, sapientiae
ac, quod multo maius est, vitae bene instituendae exempla haurienda esse statuerunt. Ilorum igitur scriptorum interpretatione prope omue eius, qui se humaniorum literarum magistrum profitetur, munus absolvitur. Sed has partes, nolite dubitare, quin omnium pessime tuenntur 3i. qui tota vita in umbra desederunt. Nam, ut alia mittam, quis non intelligit, ne lucem quidem a
orum Üibris esse expressas: Porro ac prudentiae praecepta,


