19
satius videbitur, omne philosophiae studium ex iis literis, quae in gymnasiis traduntur, reiicere, quam iacturam min:mam, aut etiam, si quaeris, nullam esse, ex iis, quae iam disputabuntur, patebit.
Philosophia est studium sapientiac. Sapientiam autem Cicero aliique veteres philosophi scientiam rerum divinarum et humanarum deſiniunt 37). Non dissentinnt recentissimae aetatis philosophi, etsi aliis utuntur verbis. Dicunt enim scientiam vel eognitionem esse rei absolutae 3⁸), qua voce et deum et mentem hominis et rerum naturam signiſicant. Quae scientia si ad rationem revocatur, artificium quoddam com- ponitur, quod Graeci œαemνααά appellarunt, euius explanationem omnibus numeris absolutam, ut quae a gymnasiorum rationibus abhorreat, academicis permittendam esse doctoribus iam supra diximus. Sed ne id, in quo omnis vis philosophiae cernitur j. e. certam viam ac rationem a gymnasiis alienam dixisse videar, quoniam sua quae- que habet hominum aetas, quae sensibus et cogitatione avide arripiat maximoque cum studio in iis versctur, magistris id potissimum spectandum est, ut, quaecumque ex omni literarum genere eligant et tradant, quantum ſieri possit, scite inter se coniun- gant et artis a ratione profectae similitudinem sequantur. Quam quidem rerum conti- nuationem si ii bene perspectam habent et in docendo demonstrant, qui artes scholasti- cas, ut grammaticam, mathematicam, rerum gestarum historiam proßitentur, dubium non est, quin gymnasiorum discipuli, qui hac via et ratione eruditi fuerint, satis instructi et praeparati sint quum ad omnes reconditas literas tum ad ipsins philosophiae studium bene colendum ³).
³)) Cic. off. II., 2.
³6) Quam nostrae memoriae philosophi rem absolutam dicunt, eam a Cicerone satis intele- etam ac perspectam fuisse, plurimi loci testantur, in quihus Nat. D. II, 11.„OQmnem naturam necesse est, quae non solitaria sit neque simplex, sed cum alio iuncta atque connexa, habere aliquem in se prinei- patum, ut in homine mentem, in bellun simile quiddam mentis, unde oriantur rerum appetitus. In arborum autem et carum rerum, quae gignuntur e terra, radicibus inesse principatus putatur. Prinei- patum autem id dico, quod Graeci fyeuovirde vocnnt, quo nihil in quoque genere nec potest. nec debet esse pracstantius. Itaque necesse est illad etiam, in quo sit totius naturae principatus, esse omnium optimum omnium que rerum potestate dominatuque dignis- simum.“ Addatur Aeadem. I, 8.„Sola mens cernit id, quod semper est simplex et uniusmodi et tale. quale est; hanc illi(academici)“εer appellahant, iam a Platone ita nominatam, nos recte speciem possumus dicere.“ Res absoluta, quam supra diximus, eadem vocatur a Cicerone perfeeta atque absoluta ratio.(Nat. Deor. II. 13.) De absolata ratione mundi sie indicat(ibid.)„Neque enim est quidquam sliud praeter mundum, cui nihif absit duodue undicque aptum atque perfectum expletumque sit omnibus auis numeris et partibus“(Nat. D. D. II, 14.):„Ipse antem homo ortus est ad mundum contemplandum atque imitandum, nullo modo perfectus, sed est quaedam Particula perfecti. Sed mundus, qmoniam amnia complexus est, nec est quidquam, qquod non jnsit in eo, perfectus undique est:“*
³⁰) Fäuriscn, Die Gelehrtensehule nach den Pedurfnissen der Gegenwart(commentatio adiecta pro- grammati Gymnasii Werth. anni 1645.) p 24.„Die Philosophie der Schule bedarf keiner neuen Lehr- gegenstände, um den jungen Menschen in die Wissenschaft der Ideen einzuführen; es besitzt derselhe ihre Wahrheiten bereits thatsächlich in den Gegenständen, woran und worin er bisher seine Kräfte ühte. aber ohne das deutliche Dewusstsein ihres inneren Zusammenhanges im Leben des Geistes. Die Kennt- nisse därfen nur zu Erkenntnissen gesteigert, die einzelnen Strahlen nur in den Brennpunkt des vernünfligen Dewusstseins vereinigt werden, um das Licht der wissensechaftlichen. Erkenntniss„ d. i. der
3*