Aufsatz 
Erzbischof Willigis von Mainz in den ersten Jahren seines Wirkens. Geschichtliche Abhandlung
Entstehung
Einzelbild herunterladen

6

Wenn Schaten, Annal. Paderbornenses II, p. 243 Willigisens Vater Hamanurgus nennt, ein Name, der durch keine gleichzeitigen Zeugnisse beglaubigt ist, so ist dies offenbar nur eine spätere Na- menbildung aus hamaxurgus, vielleicht in dem Bestreben, den Vorwurf der unedlen Abstammung von einem Wagenbauer dadurch von Willigis abzuweisen. Umgekehrt findet sich auch die Ansicht, dass der Vater Hamaxurgusein Wagner und schlechter Mann geheissen habe(Pfeffinger Vitriar. illustr. p. 1046 s. oben.)

Dies vorausgesandt mögen nun die Hauptstellen, welche die Sagen von Willigisens Abkunft behandeln, folgen:

Zu einer der ältesten ist wohl die epitome Siffridi presbyteri Misnensis zu rechnen, die aus dem compendium historiarum des Siegfried Presbyter von Georg Fabricius angefertigt ist. Das Werk geht bis 1307, seine Zeit ist also das Ende des dreizehnten und Anfang des vierzehnten Jahrhunderts, während Schunck Beiträge zur Mainzer Geschichte Band I, p. 152 ihn unrichtig ins zwölfte setzt. In dieser epitome heisst es(bei Pistorius rerum Germanic. script. I, 1035) Tempore sancti Henrici imperatoris Willegisus, archiepiscopus Moguntinus vigebat.¹) Iste, quia humilem progeniem habuit, et patrem, qui currus et bigas facere solebat, in thalamo ornatis et grandibus literis, haec scripta habebat:Willegis, Willegis, recole unde veneris. Haec et in Teutonica lingua scripta erant. Appendebat etiam rotas, et huiusmodi instrumenta in pariete cir- cumquaque, in quibus suam prosapiam recognoscebat. Adhuc usque habentur duae rotae quasi aratri in vexillo, et una in clypeo ecclesiae Moguntinae. Hic archiepiscopus in Moguntia maiorem ecclesiam, et sancti Albani ecclesiam construxit.

Mit einigen Erweiterungen, doch sonst fast wörtlich übereinstimmend mit Siegfried Presbyter finden wir die Erzählung in der chronica S. Aegidii*) Leibn. script. Brunsvic. III, 582 und der gleichlautenden compilatio chronologica bei Pist. rer. Germ. script. I, p. 1090. Tempore huius imperatoris(Heinrich II) archiepiscopus fuit in Moguntia nomine Willigis. Iste quia humilem pro- geniem habuit, et patrem qui currus et bigas facere solebat, in thalamo ornato grossis literis scribi iussit, cuius ipse clavem reservans solus introire consuevit, et legere scripturam quae talis erat: Willigis, Willigis, recole unde venis. Haec in lingua Teutonica scripta erant. Appendebat etiam rotas et huiusmodi instrumenta in pariete circumcirca: quibus suam sapientiam et statum suae paupertatis intente(ut fertur) agnoscebat. Adhuc usque u. s. w.

In Beziehung zu Heinrich II gebracht erscheint die Sage in Martinus Minorita¹): Fuit tunc in Moguntia Archi-Episcopus Wikinus cuius Pater currus et bigas facere consuevit. Igitur ad

¹) Vrgl. Annales S. Pauli Virdunensis P. M. G. XVI, 500 z. J. 1002: regnavit Henricus. Hoc tempore viguit Willigis.

²) Wattenbach(Deutschlands Geschichtsquellen im Mittelalter p. 426) sagt von ihr, dass die Compi- lation eines thüringer Dominikaners bis z. J. 1261, welche sehr weit verbreitet war, in ihr versteckt sei.

³) Martini Minoritae flores temporum ab Hermanno Ianuensi continuati usque ad Carolum IV. Imp. bei Eccard. corpus historicum medii aevi I, p. 1616. Martinus lebte um 1290, denn bis dahin geht sein