3

— hanc ei gloriam negaveril, summique viri admiratio, qua Gaditanus ille quon- dam ab ullimo terrarum orbe ad cum visendum Romam venerat, hodiedum omnes teneat, qui, animis ad percipiendas tanti operis venustates factis, in diversis ter- ræ regionibus suam in eo operam collocarunt. Quas stili historici virtutes pau- cis quidem, sed gravissimis verbis expressil Ouintilianus jam laudatus²¹), qui Herodoto æquare non dubitat Titum Livium,„quum in narrando miræ jucundi- latis, clarissimique candoris, tum in concionibus supra quam enarrari possit eloquentem, ut, quæ dicantur, omnia quum rebus lum personis accomodata sint, nec affecius, præcipue eos, qui dulciores sint, historicorum quisquam commen- daverit magis“. Cuod judicium ingeniosissimi velerum scriplorum existimaloris non lollitur alio loco*¹), quo Salluslium majorem historiæ auctorem vocat quam Livium, quum ibi tantum quæratur, qui legendi sint scriplores incipientibus, ut intellectus magis difſicilior, magisque res ad veritatem investigandi, quam scri- bendi ars alque facullas spectetur; nisi ad eorum sententiam accedere mavis, qui hoc loco Sallustianam brevitatem copiæ Livianæ antepositam ä Fabio vo- lunt ³). Neque minus scriptoris nostri Historiæ testimonüs Taciti et Senecae, qui et œtate qua vixerunt, et ingenii laude qua fruebantur, haud tenues ejus rei judices esse habendi sunt, gaudent*). Quanti denique ab recentioribus facte sint, neminem fugere potest, qui hac literarum parie leviler tantum im- butus sit. Pro omnihus unus sit Isacus Casaubonus, qui ad Livium transtulit illud Seneca rhetoris de oratorum principe encomium„Populum Romanum hujus unius ingenium par imperio suo habuisse“.

Livianas quidem Iſistorias non adeo ex omni parte perfectas esse, ut non sit in quo reprehendantur, quis negaverit? Ouidquid autem reprehen- ditur, in proprium historias conscribendi finem cadit, non in scriptoris ipsius scribendi facullatem. Erigere voluit et semet ipsum et cives suos vivida veteris illius temporis imagine, qua virtute sua futuræ magnitudinis fundamenta jaciebat Roma; viriute illa, de qua jam adeo declinaverant æquales, ut ipse el cixes boni omnes tantas opes senescere, labi tantum imperium non sine summo dolore præsentirents-). Hanc ob causam quw fontes historici ad res scriben- das ei suppedilabant, tanta fide usus est, tanta quasi animi anxietate, ut nec oralio sibi constet, sed inæquali fontium colore procedat; hanc ob causam quæ majores de dis rebusque divinis sensissent, tanta verecundia et religione se- cutus est,(XLIII., 13, 2), variasque Historiarum partes non eadem diligentia rerumque uberiate traclavil, sed alia breviter attingens, in iis potissimum rebus immoratur, quæ consilio scribendi proposito maxime inserviant, ut ad pristinam

1) Quint. X., 1, 101.— 2) Quint. II., 5, 19.— 3) Dan. G. Morhofii de Patavinitate Liviana liber. Cap. XVI.— 4) Sen: Epp: 16 et Taciti Ann: 4, 34, 1.— 5) Defensio Li- viana ex L. Pigorii symbol. epistolis pag: 44.

1*