10

Jovem Statorem ut urbi suae adsistat hostesque patriae aeternis suppliciis vivos motuosque rmactet, precatur, cap. XIII.—

Orautio in Cutilinam II.

Postquam Catilina Roma profecturus sociis, quae imperfecta relinquenda erant. perficienda mandavit, interficiendum consulem, urbem incendendam, se mox ante portas urbis futurum esse pollicetur, ut vero in consulem ipsum quam summum odium excitaret, hominem innocentem Ciceronis opera in exilium esse ejectum, sparsi sSunt in vulgus rumores, atque Massiliam, ne urbs discordiis civili- bus turbaretur, concessisse silentio noctis.

Hlanc famam etsi Cicero aegre ferebat, tamen neque studii neque diligentiae quidquam omisit, ac postero die convocatis civibus, quod acciderat., exponit: „tandem aliquando hominem furentem., patria. cui nefaric pestem moliturus fuisset. abiisse, excessisse. evasisse, erupisse; nullam jam perniciem a monstro illo atque prodigio moenibus ipsis intra moenia comparari.“ Simul a duobus diversis inter se criminibus se defendit; alii enim Ciceronem, quod tam capitalem hostem non com- prehenderit potius, quam emiserit. negligentiae accusabant. alii. qui aut propter stultitiam, quae detulerat, non crederent, aut propter improbitatem Catilinac faverent. regie illum fecisse clamitabant, quod sua ipsius auctoritate civem romanum expulisset; sed hos paucis refellit, quum mox non Massiliam esse profectum Catilinam, verum in Manliana castra audirent; quid opus sit, interrogat, ut in exilium cjiciatur. qui jam ipse in bellum sit ingressus; castra exspectare ducem. Sed si revera iste consulis periculis circumclusus prava consilia abjecerit, iterque ad fugam, converterit. nom deerunt, qui vehementer me vituperaturi sint, quod indicita causa condemnaverim hominem innocentem. non armis spoliaverim audacem, meque crudelem tyrannum existimari velint. Verum hanc falsam invidiam et iniquam libenter subit Cicero., dummodo a civibus bella ac pericula depellantur; etsi probe scit, istum in exilium non esse iturum, etsi persuasum habet., illos triduo audituros. istum in armis volitare etc., at quid dicerent illi homines. si interfectus esset, qui sua sponte profectus ac fassus sit, Se esse hostem.

Jam ad reliquam conjuratorum manum transit, qui Romae remanserunt. enumeratque sex genera hominum perditorum, nequaquam timendorum; eos autem. quos volitare videat per forum, quos stare ad curiam, quos etiam in senatum

Jo Mur. venire, qui dissimulent, qui illum exercitum deseruisse dicantur, verum non dese-

ruerint, sed ab illo in speculis atque insidiis relictos, in capite atque in cervicibus