que non minorem gloriam adipisci virum in republica praestantem, quam omni laude bellica videbis et intelliges.

AcC gravissimum Ciceronis consulis factum, quo optime de universa civitate meritus summam gloriam adeptus est, omnium consensu est detecta illa Catilinae conjuratio atque oppressa, cui rei quatuor has orationes debemus, quibus quanta industria, quo sui ipsius periculo rem peregerit ostenditur; quare quum ut plane perspiciant legentes, quemadmodum orationes inter se cohacreant, tum sententiae connectantur, haud temere factum putarim res singulas commemorare. ac paulo altius repetere mihi proposui.

Quum civitas a tribunis temerariis vario modo vexatur, Luculli ex oriente reversi luxuria mores corrupti magis etiam depravantur, jam tempus venisse Catilina arbitratur, quo perficere nefaria consilia posset, quare multis Italiae locis arma comparabat. pecuniae largam copiam colligebat atque Faesulas misit, ubi Manlius quidam, Sulla duce bene meritus, sed postea Catilinac socius, plurimas copias conduxerat et castra posuerat, unde primus rempublicam aggrederetur; sed non solum viros, verum etiam mulieres, nobiles sane, sed impudicas, ad excitandos servos maritosque corrumpendos in suas partes traxerat. Ac tertio quum Catilina creari consul vellet, fretus magis quam antea Antonio, quem obsequiosum se in sodalem praebiturum sperabat, tres tum habebat competitores D. Jun. Silanum, L. Licinium Muraenam, Serv. Sulp. Rufum; prior Silanus designatus est, ac Muraena opibus suis et pecunia tam callide usus est, ipseque vir probus pacisque amans cognitus, ut is alter renuntiaretur. Id autem Catilina aegre fert, consulatum desperat, convocat socios, queritur„miserorum fidelem defensorem neminem inveniri posse, nisi eum, qui ipse miser esset etc.“ ac se futurum ducem et signiferum calamitosorum profitetur. Sed quamvis occulte et secreto haec ageret, Cicero comperit per Fulviam quandam mulierem infamem, quam Curius, ex principibus conjurationis unus deperit, ac quidquid hac via acceperat consul spargi et disse- minari per urbem quam maxime potuit, studebat, effecitque in senatu, ne comitia creandis consulibus postero die fierent. At senatus frequens convenit, Catilinamque et ipsum praesentem Cicero allocutus est monuitque, ut se purgaret. Iste vero minime territus hujus accusatione, modeste et demisse:„Quid, inquit, poena dignum commisi? duo corpora sunt reipublicae, unum debile infirmo capite, alterum firmum sine capite. Huic quum ita de me meritum sit, caput, me vivo, non deerit.“ Hoc autem responso se non purgaverat, sed ducem se professus est partium earum quae

contra senatum et consulem agerent. Luculentius etiam paucis diebus ante Catoni