— 17—

earumque laudum delubra sunto: neve ulla vitiorum sacra solemnia obeunto.« Conf. quae Iatius ea de re disputavit De Wet- tius in Vorless. über Religion, ihr MWesen, ihre Erscheinungsformen u. ihren Einfluss auf das Leben. Berol. 1827. Nec pigebit transscripta legisse, quae de veterum populorum religione dixit Schleiermacherus in Reden üb. d. Relig. Derol. 1821. ed. 3. p. 111 sq. Die dichtende Frömmigkeit der Alten béfasste unter diesem hehren Schicksal das Erhaltende wie das Zerstörende; und so war denn auch die heilige Ehrfurcht vor ihm, deren Verläugnung in den sehönsten und gebildetsten Zeiten des Alterthums allen Besseren für die vollendetste Ruchlosig eit galt, weit etwas anderes als jene knechtische Furcht, welche zu verbannen ein Ruhm war und eine Tugend. Von jener heiligen Ehrfurcht will ich gern zugeben, dass sie das erste Element der Religion ist. Die Furcht aber ist nioht nur selbst nicht Religion, sondern sie vermag uch nicht einmal dar- auf vorzubereiten. Denn den MWeltgeist zu lieben und freudig seinem Wirhen zuzusehauen„ das ist das Ziel aller Religion, und Furcht ist nicht in der Liebe. Cf. p. 121. sqq. Frequenter Herodotus et Hippocrates, antiquissimi fere scriptores, comme- morant 70 Sekoy, et mortales hortantur, ne quid superbius audeant, neve ultra fines sese attollant. Hippocr. do hab. dec. c. 6., quum dicit, ud αμσπσσ 5 xeo! Oedy eid& ν„% uνmαmʒεtat, medicis rerum divinarum curam ac reverentiam injun- git. cf. van der Linden or. de pietate Hiphocr. Franed. 1642. Sed, ut fit, plebis imbeetllitati ut consulerent, multa in caerimo niis tolerarunt civitatum conditores, a quibus recedendum sibi esse existimarunt philosophi. Ita nata est publicorum sacrorum et purioris religionis quasi quaedam discordia. Nec mirabimur, in ipsis Christianorum coctibus idem factum esse, posteaquam a di- vina ac saluberrima doctrina coeptum est aberrari ad vana humanae superstitionis commenta, ita ut nunc ubiris in pristina forma restſtuenda multi laborent, sed, quid sit id, quod priscum vocant, pauci intelligant. Verissime et ad rem nostram accommoda- tissime hoc exposuit Ammonius in diss. db. den Unterschied der Kirehen- und Religionslehre,(Magas. F christl. Predigg. a. 1820. Vol. V. P. I. p. 4 sqq) Quaenam autem fuerit philosophine Graecae ac Romanae vis ad animos hominum doctiorum et ex- plendos et emendandos, optime docuit Heusdius in Init. philos. Platon. Traj. 1827. P. 1. Nam quominus mysteriis multum tri- buatur, impediunt Lobeckii gravissimae dubitationes, in Aglaophamo, theologiae mysticae Graecorum thesauro plenissimo, repositae. Regimont. 1829. Vol. I. II. Apud Cic. quidem de Nat. Deor. II, 14. homo ortus esse dicitur ad mundum contem- plandum et imitandum: inde oriri pietatem reliquasque virtutes, ex qyuibus vita beata exsistit. Cf. de Senect. c. 21. Neque enim in sola contemplatione et otiosa veri indagatione versari virtutem veteres volebant, sed in actione consistere, et, quia homines hominum causa generati sint, nullaque societas humano genere praestabilior videatur, eas virtutes, quae pertinent ad hominum cari- tatem, primum locum obtinere, et justitiam, latissime patentem illam, reginam esse omnium. Cf. Cic. de Off. I, 44. Idem de Repuhl. I, 2. Neo vero habere virtutem satis est, guasi artem aliquam, nisi utare; esti ars quidem, cum ea non utare, seientia tamen ipsa teneri potest. Virtus in usu sui tota Posita est; usus autem cjus est maximus civitatis gubernatio, et earum ipsarum rerum, guas isti in angulis personant, reapse, non oratione, perfectio. Ubi conf. A. Maj. De Off. I, 43. Cognitio contemplatiogue naturae manca guodammodo atque inchoata sit, si mulla actio rerum eonsequatur. Fa autem actio in hominum commodis tuen- dis maxime cernitur. Ubi Tonf. Beier 1. I. p. 305. Id. I, 6. Sen. Ep. 95, 10. Philosophia et contemplativa est et activa, pectat simulque agit.— Antiqua sapientia nihil aliud„ Quam facienda et vitanda praecepit, et tuno longe meliores erant viri: Post quam docti prodierunt, boni desunt. Simplex illa et aperta virtus in obscuram et solertem scientiam versa est, doce- murque disputare, non vivere.

— Tum LSe ur Sont 2a,euten⸗ a Paganis philosophis animo conceptam fuisse doceam, hoe addam, non in externa .Peeie dum guncri⸗ ned in constänti voluntatis Propensione et libera appetitione. Sen. Ep. 66. Mihil honestum est, quod ab5

eanhn, 1 en. 2 Lene nſ 3, Thenn,e esbeere Lehtdem Tua Potest honestum esse, quod non est liberum.— Ad omne pulerum oI Luid fackuens ink, adapeset. CIe, de Me ur 2 icet carnife;, stet tortor atque ignis, persevcrabit, neo, quid passurus, 7 1. 7-1E. 1 Kepubl. I, 2. Nenocratem ferunt, nobilem in primis philosophum, cum quaereret er co, guid assequerentur ejus discipuli, respondisse, ut id sua Donte facerent, quod cogerentur facore legibus. Cic. Legg. 1, 18. Ius et omme Ronestum sua sponte est erpetendum. Indo est, quod idem aiete de Nat. Deor. un 86 Om 4 mortales cxternas commoditates vitae a diis fatentur se habere; virtutem autem nemo unguam dan areaptem 56 4. Serl Ep. 95.§. 57. Actio recta non erit, nisi recta fuerit voluntas 5 ab hac enim est actio. Nursus, voluntas non erit— Kar- khabitus animi rectus fuerit; ab hoo enim est voluntas.— Omnium virtutum ad animum tota gestsmatio redit: hio si in 4 est, quidquid defuit, fortuna peccat. Ep. 94.§. 47. OQui didicit, nondum sapiens est, nist in ea quae didieit an transſiguratus est. Ep. 92.§. 12. Electione actiones nostrae honestae sunt, non ipsa, Quao gguntur gie 42 OMen tuas de Fin. V, 13. Plures sunt virtutes. Prioris(non voluntarii) generis est docilitas, memoria: alteram Tutem vnus ſenug rum verarumgue virkutum, quas appellamus voluntarias, ut temperantiam ete. Qu. Tusc. IV, 6. Votantas est ſ, fal cum ralione desiderat; quae autem, ratione adversa, incitata est vehementius, ea libido est pel eupiditas effrenat 1 omnibus stultis invenitur. De Fin. III, 9. Quae proſtciscuntur a virtute, Su nsceptione prima, non Demelene Hnas 26 canda. NMihil est, de quo minus dubitqri possit, guam et honesta erpetenda per se et eodem modo turpia pers„ esss Quam enim abhorreant ab omni simulatione, quam velint puram sinceramque esse virtutem veteres philosopbi, b elarabimus. Cic. de Off. I, 11. Videre licet Plerosque, quadam gloria duetos, ut beneſici videantur, faoere muit

4