—

— 14—.

potius officiis se continebunt, et vita ipsa referre studebunt, quae idem postea sapienter amanterque hortatur: Contra et fas et pium et gratum et honestum et vero gloriosum, si suo quisgue offcio fungatur.— Diri in prineipio, meum esse docere, vestrum discere. Hoc autem, Quod discere vocamus, quid est? Scilicet ut mentem rerum praestantissimarum cognitione replea- mus, ingenium ad veri perspioientiam aouamus, animum ad omnis virtutis honestatisgue amorem formemus, ad omnemgue vitae actionem instruamus:- ut et nobis ipsis, et nostris, et ceteris civibus totique patriae et religuis hominibus, guoad ejus Rteri 6 potest, utilitati, emolumento et saluti esse possimus. Inprimis suadeo, ut discipuli et magistri sequantur T. Pomponii Attioi rationem, de quo Corn. Nepos in vita c. 6. ita refert: In republica ita versatus est, ut semper optimarum partium et esset et eristimaretur, neque tamen se civilibus fluotibus committeret, guod non magis cos in sua potestate existimabat esse„ui se

his dedisssent, quam qui maritimis jactarentur.— Quo fiebat, ut qjus observantia omnibus esset earior, quum eam o†ficio,

non timori, neque spei, tribui viderent. Et quae debeatur patriis legibus obedientia, Socratis exemplo optime docuit Plato in Critone dialogo. 4

1 4) Anno hujus saeculi XIV. et XV. 1

1 5) Paulo post quam haec dicta sunt, edidit Lipsine E. M. Schillingius hunc librum:, Lehrbuch des Stadt- und

Bürgerrechtes, inprimis Nassoviensium et Prussorum instituta secutus. Quidni autem Saxoniam, dulcissimam adolescentiae 1 mene nutricem, recorder, verissimeque optem, ut salva evadat ex gravissimis procellis, quibus repente, quasi per purum fulmine acto, in squalorem uc trepidationem conjceta est? Nec vereor, ne adoptiva haec patria, quae, quam mihi haereat in medullis ac visceribus, quotidie experitur, haud nequo animo ferat veterem illum amorem..

3 6) Ego quanti fneiam Nassoicam rationem, anno hujus sacculi XVII. propositam, non opus est multis verbis demon- strare, postquam satis exposui ea de re meam sententiam in orationibus et disputationibus scholasticis nativo sermone scriptis et a 1829. editis, p. 127— 159. Tanto autem plausu excepta sunt illa de instaurandis scholis nostris decreta sapientissima, ut non solum statim exteri scriptis mandata repeterent(v. Gutsmuthsii Neue Eiblioth. f. Schulwes. Zw. Fortsetz. Bd. I. St. 2. 3. 4. Neost. ad Orl. a. 1817.), sed etiam saepius homines intelligentes partim aperte, partim tacite, non dicam inviderent, sed praedicarent sibique dari cuperent et votis suis prosequerentur. Conf. Kap pii itinerarium scholasticum in Seebodii horreo(Archiv. f. Philolog. n. Paedag. Helmst. 1825. P. 2. p. 300 sdd.) Et ei quid est, quod nescio quis in Rosselii diario(Allgem. Monatssehr. f. Erz. u. Unterr.) Adu. 1829.) Nov. et Dec. Vol. XII. P. 5 cet 6; Ueb. d. 1 Schulwes. im Herzogth. Nass. Ansichten u. Wünsehe v. Didaskalos.) emendandum esse censet, id aut effectum est jamjam, aut previ efficietur. Illud praeterire non possum, quum a. 1828. Brunovici novum eonderetur Gymnasium commune, ex tribus scholis partim publicis partim privatis auten dispersis conflatum, in quo constituendo meam praecipuam magistratus esse vellet operam, Nassoicarum scholarum descriptionem tanquam illustre exemplum ad imitandum a me fuisse propositum, non sine magna gravissimorum hominum approbatione, quorum ad me perlatae litterae signiſicant, opus tripartitum(Ober- gymnasium, Progymnastum, Reulgymnasium) et stare etiam nunc et omnem civium exspectationem explere. Conf. primas lineas recentium scholarum a me ductas(Allgemeine Umrisse des Gesammtgymnas. zu Braunschuw.) in Seebodii ephemeridi- bus(Krit. Biblioth. f. Unterrichtsw. a. 1830) insertas.

7) Quod quo commodius ſieret, Prinreps Serenissimus prudenter curavit, ut utrivis ecclesiae et suns esset episcopus et suum sacerdotum seminarium, non apud exteros, sed in ipsa patria. Atque ut omnes suspicionum et quere- larum causae praecidantur, diligenter cavetur, ne quid praeter communia Christianae doctrinae praecepta tradatur in scholis elementariis et paedagogiis a communibus doctoribus, et ut propria ac separata a suis quisque discipulus petat cerdotibus. Secd ut mature discerent leniter ferre alienas de rebus divinis sententias, qui aliquando rei publicae Muneribus fungi volunt, unum conditum est futuris Iudorum elementariorum magistris seminarium, unumque juvenibus * aviora negotia publica suscepturis gymnasium. Ita facillime retinentur illae virtutes, quas vetus Augustini dictum amengat, in necessariis unitas, in dubiis libertas, in omnibus caritas.

v 8) Quum antea nulla essct utriusque sectae contentio, sed potius magna sensim appareret placitorum ac caerimonia- nilitudo voluntatisdue ad coëundum inclinatio, facile effecit annus memorabilis 1817, ut sacrorum antistites, omnibus scrupulis et offendiculis, libere simpliciterque inter se convenirent de ed, quam dixi, societate, et ita W Principis Optimi, sed bonorum omnium exspectationi satisfacerent. Quaecunque autem praeterea bene mt a terrae nostrae gubernandae curatoribus ad augendam ecclesiae evangelicae salutem ac dignitatem, facfle er ex G. Ottonis Handb. d. evang. Kirchenr. im Herz. Nass. Norimb. 1828.— r ata olim erat Romanarum Graecarumque litterarum apud recentiores populos, Germanos inprimis, admiratio, g'et temporum iniquitas, qui ingeniornm stuper, carum demum studio acerrimo depelli posse existimaretur. madmodum ſfit, partis summis bonis, refrixit sensim fontis limpidissimi, unde hausta essent, grata recordatio, Dl ad summum sabientiae gradum pervenisse multi sibi videntur, clamatores quidam eo temeritatis procedunt, Mrum litterarum studium non solum ipsum per sese despiciant et, si modo, philologis tractandum relinquant, u in gymnasiis, nisi omnino abjicicndum, certe valde minuendum esse statuant. Qui quibus aliis nutrimentis,

4 3

4 2. In.

—

—