Aufsatz 
Die sprachlichen Formen, mit welchen die Glieder des Schlusses im Griechischen und Lateinischen eingeführt werden / von Ebhardt
Entstehung
Einzelbild herunterladen

8

. 5 glaubt, den natürlichen, vom Schicksal bestimmten Tod erwartet, der Andere aber für das Vaterland zu sterben bereit ist, um es nicht in Knechtschaft zu sehen, und die Frevel des Uebermuths und die Schmach der Ehrlosigkeit, welche die Einwohner einer unterjochten Stadt ertragen müssen, für furchtbarer hält, als den Tod.

autem.

autem, die Partikel, welche im Syllogismus wohl am häufigsten vorkommt. Sie macht nach Seyffert das Neue als etwas vom Vorhergehenden Verschiedenes bemerkbar, ohne es als etwas wesentlich Getrenntes zu bezeichnen; vielmehr dient sie gerade zur Fortsetzung und Unterordnung der einzelnen Theile einer allgemeinen Materie oder eines Schlusses. Wir führen zuerst diejenigen Beispiele an, in welchen an die vorausgehende propositio die assumptio angeknüpft wird. Cic. Tusc. V,§ 67: Etenim quae pars optima est in homine, in ea situm esse necesse est illud, quod quaeris, optimum. Quid est autem in homine sagaci ac bona mente melius? de deor. nat. II,§ 21: Quod ratione utitur, id melius est quam id, quod ratione non utitur; nihil autem mundo melius; ratione igitur mundus utitur. de deor. nat. II,§ 79: cumque sint in nobis consilium, ratio, pru- dentia, necesse est, deos haec ipsa habere maiora, nec habere solum, sed etiam his uti in maximis et optimis rebus. Nihil autem nec maius nec melius mundo; necesse est ergo, eum deorum consilio et providentia administrari. Der Obersatz folgt dem Untersatz nach bei Cic. de orat. I,§ 124 und 125: Oratoris peccatum, si quod est animadversum, stultitiae peccatum videtur. Stultitia autem excusationem non habet. de off. II,§ 5: Hane igitur qui expetunt, philosophi nominantur, nec quicquam aliud est philosophia, si inter- pretari velis, praeter studium sapientiae. Sapientia autem est, ut a veteribus philosophis definitum est, rerum divinarum et humanarum causarumque, quibus eae res continentur, scientia. Cic. Tusc. I,§ 119: Quo utinam velis passis pervehi liceat; sin reflantibus ventis reiciemur, tamen eodem paullo tardius referamur necesse est. Quod autem omnibus necesse est, idne miserum esse uni potest? Im Kettenschluss: Cic. Tusc. I,§ 79: alteram autem adfert rationem: nihil esse, quod doleat, quin id aegrum esse quoque possit; quod autem in morbum cadat, id etiam interiturum; dolere autem animos; ergo etiam interire. Cic. Tusc. V,§ 47: Sic enim princeps ille philosophiae disserebat: qualis cuiusque animi adfectus esset, talem esse hominem; qualis autem homo ipse esset, talem eius esse oratio- nem; orationi autem facta similia, factis vitam. Adfectus autem animi in bono viro laudabilis; et vita igitur laudabilis boni viri.

sed.

sed kommt im Üntersatz disjunctiver Schlüsse vor. Cic. de invent. I,§ 45: Enumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis una reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: Necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum, aut metus, aut alicuius amici gratia, aut, si horum nihil est, ab hoc non esse occisum; nam sine causa maleficium susceptum esse non potest. Sed neque inimicitiae fuerunt, nec metus ullus, nec spes ex morte illius alicuius commodi, neque ad amicum huius aliquem mors illius pertinebat. Relinquitur igitur, ut ab hoc non sit occisus.

at. at, die Partikel der Gegenüberstellung. Sie wird gebraucht, um mit erregterer Lebhaftigkeit ein neues Schlussglied mit dem vorhergehenden zu verbinden, namentlich in