12

qui spem salutis in alia ratione non habuerit; eum, qui semper singulari fuerit audacia. Multa sunt ejusmodi: verum cum habeam rem non dubiam, sed apertam atque manifestam, enumecratio singulorum argumentorum non est necessaria. Dico, C. Aelio Stajeno judici pecuniam grandem Statium Albium ad corrumpendum judi- cium dedisse.

probatio. Die Beweisführung erſtreckt ſich von cap. 24— 30.

conclusio. c. 30: Quare*) si istine causa corrumpendi judicii, si istinc pecunia,

istine Stajenus, istinc denique omnis fraus et audacia est; hinc pudor, honesta vita, nulla suspitio pecuniae, nulla corrumpendi judicii causa: patiamini, veritate patefacta atque omni errore sublato, eo transire illius turpitudinis infamiam, ubi cetera male- ficia consistunt: ab eo invidiam discedere aliquando, ad quem numquam accessisse culpam videtis.

12. Cic. pro Cluent. c. 61. Der Syllogismus würde lauten:„Si Cluentius Oppianicum veneno necavit, aut metu aut odio fecisse existimandus est; atqui nec metus nec odii causa fuit, ergo ne necandi quidem.“ Die rhetoriſche Behandlung iſt folgende:

propositio. In quo primum illud quaero, quae causa Avito fuerit, cur interficere

Oppianicum vellet. Inimicitias enim inter ipsos fuisse confiteor: sed homines inimicos suos morte affici volunt, aut quod eos metuunt, aut quod oderunt.

assumptio& probatio.(Quo tandem igitur Avitus metu adductus tantum in se

facinus suscipere conatus est? Quid erat, quod jam Oppianicum poena affectum pro maleficiis et ejectum e civitate quisquam timeret? quid metuebat? ne oppug- naretur a perdito? an ne accusaretur a condemnato? an ne exulis testimonio laede- retur? Si autem quod oderat Avitus inimicum idcirco illum vita frui noluit, adeone erat stultus, ut illam, quam tum ille vivebat, vitam esse arbitraretur, damnati, exulis, deserti ab omnibus? quem propter animi importunitatem nemo recipere tecto, nemo adire, nemo alloqui, nemo aspicere vellet? Hujus igitur vitae Avitus invidebat?

Das Enthymem.

Ueber das Enthymem handelt Quintil. inst. or. V, 10,§. 1: Enthymema, quod nos commentum sane aut commentationem interpretamur, quia aliter non possumus, Graeco melius usuri, unum intellectum habet, qno omnia mente concepta significat, alterum, quo sententiam cum ratione, tertium, quo certam quandam argumenti conclusionem vel ex con- sequentibus vel ex repugnantibus, quamquam de hoc parum convenit**). Ferner Quintil. V, 14, 1—4: Igitur enthymema et argumentum ipsum, id est rem, quae probationi alterius adhibetur, appellant et argumenti elocutionem; eam vero, ut dixi, duplicem: ex

**) Nach Vollendung der Argumentation folgt die conclusio ebenfalls mit quare, indem das Geſagte zuſammen⸗ gefaßt und eine cohortatio daran geknüpft wird.

**) Cine andere Bedeutung hat das Wort bei Ariſtofeles analyt, pr. II, 27: 2„ νμꝓαυαϑ ιeέν od dar, 10- 7G,α26 E eldrν„„ustwr. Dazu Trendelenburg elem. logic. Arist. p. 87.