111

inferos locum appellat Charon, sciscitantem iterum atque tertium ut conscendat hortatur. Quo facto Bacchus, cum jam ascendendi tempus adesse intellegat, Xanthiam ad se vocat verbis: ar Jενοοο(v. 190) sed servus a Charonte in cymbam non receptus, cum proelio navali ad Arginusas commisso non interfuerit, paludem circumire et αραα τα dsνũνωοων ⁴ςιον(v. 194) dominum exspec- tare jubetur. Quamquam illa causa simulatur, tamen vera ni fallor causa, cur servus in ceymbam receptus non fuerit, inde mihi repetenda videtur esse, quod difficile erat efficere, ut navicula illa plures quam duae personae paludem transveherentur. ¹)

Jam exsistit quaestio, quomodo palus Acherusia in scaena fuerit sub oculos subjecta. Ac putaverit quispiam, pictura sola illam in apparatu scaenico adumbratam fuisse cymbamque propter ipsam imaginem praetervectam. Sed equidem vix assenserim: nam quamvis libenter concedam, picturam ad paludem describendam aliqua ex parte fuisse adhibitam, tamen persuasum habeo, ligneum logei solum fuisse excisum, ita ut sulcus quidam efficeretur, per quem funibus navicula traheretur. Ita aut soli Charonti licuit naviculam promovere aut eorum opera, qui sub scaena laborem ejus adjuvabant. Cum autem Xanthias paludem circumire jubeatur, in aperto est, palude totam logei superficiem non fuisse occupatam, sed paludem solida terra fuisse circumdatam.— Post v. 270 ²) Bacchus e navicula escendit; Xanthias dominum exspectat rao' Aucuνον ειιοmν. Quem lapidem in logeo re vera expressum, non pictum fuisse sine ulla dubitatione confirmaverim. Lapis enim ille non solum locum praebet ad quiescendum aptum, sed etiam terminum eum, quo sedes hominum ab inferis separentur.— A versu modo allato res jam est apud inferos; v. 273 Gτοο et S090- commemorantur utpote res orci propriae, quae sive in pariete scaenae postico sive in periacto sinistra expressae fuisse videntur. V. 313 ³) Bacchus mystarum chorum in Jacchi Cererisque honorem carmina cantantem audit in orchestra, qua ipsa pratum illud exprimitur, in quo mystae apud inferos vitae felicitate fruuntur. Pratum illud ad Plutonis aedes regias situm fuisse ex versibus 161 sqq.:

00 GοmOιεςχάςο⸗σν ααρε⁴mνά⁵ααάηα˙ννo oιe den.

00roνν να– syyörara a αάν ιeνν ⁴ς⁶ον

Sr ταπισι το Hoiτανπννοο oiννσισσ ⁸υςσσ (i. e. qui tibi indicabunt quaecunque opus tibi erunt. IIli enim proxime ipsam viam ad ostium Plutonis habitant) perspici potest. Tum Baccho, quo loco Plutonis aedes sint, quaerenti chorus v. 436 proxime jam ad istas eum accessisse respondet: ασαιο m Qανν τν Ʒϑυοœeαέςννενᷣνοsς(ed scito ad ipsum ostium te pervenisse). Bacchus enim, qui, simulatque mystarum cantum audivit, ad orchestram dextrorsum se verterat, chori illis verbis sinistrorsus ad Plutonis aedes ire jubetur. Sine ulla dubitatione confirmaverim, in inferorum locis praeter Plutonis aedes regias nullum aedi- ficium, cujus quidem ostio aditus in scaenam patefieret, eorum, qui spectabant, oculis fuisse sub- jectum. Nam quae dicuntur v. 669 α*ααιαιον(sed ingredimini) et v. 1479 xœοειεεε εασ(itote intro) ea ad nihil nisi ad Plutonis aedes referri possunt.

Jam vero quaerendum videtur, qua specie quaque forma indutae in scaena ranae visae sint. Atque ut a veterum sententiis in disserenda hac quaestione exordiamur, scholiastae ad v. 212(213) de ranis haec afferunt: oux 6οᷣνται ενντμmεατοσε ot Sdτοασσeνοσνι⁶ε ν οε, d⁴ν' ³εασωοεν μμοωνοxν rodc Sœærddxovc et ad v. 256(258): de? dε„Oε? ³s ot Sdνrααρleα oνυm σem◻νν&dν, 4νιν ou ν ν αœιεεοερ tᷣi mAμesrι φά̈νν oαάν⁶ν εꝓεέαάσανετεα, σσQOc αα αo ᷣαrν 2ανυνηνν νονσν

¹) Cfr. Kock ad v. 193. ³) ExSauv'“, 1π660 10„αœο—1ν(i. e. egredere, solve portorium). ²) S: od acνmeνυασασάς: riνοε; S: αέιν πηνοπε X: non audivisti? B: quidnam? X: tibiarum sonum.)