— 7—

maximas angustias, vel ut rectius dicam, ad interitum erat redacta, ita ut nulla omnino salutis expediendae via patere videretur. Quibus calamitatibus malisque Atheniensium respublica tum sit conflictata quantoque in discrimine versata, optime ex Thucydidis verbis cognoscimus, quippe qui libri octavi exordio breviter ille quidem, sed egregie reipublicae statum, qualis post incredibilem illam calamitatem erat, sic depingat: e ντια ϑς mOππσαηντιασαέεων αάεoος ννet ε adœz εεεασσ—æϋά Sr! 16 vsys,uενν σo νε ald xτνανƷμm eyio] dj. dνμα μυν ˙ε σσeτεmνμ⁵μνεμνοι αα 1dεα ενκααστοος zu 7 nödis drrdurν τᷣ οαμαυν αα πππμέ̈emν œ Hixlas olcu oux&r6αᷣeςε⁸εμαιυν νυαοναωασα ⁸εαρννονεο. dα dε væıc odx dυrss 5ν τος vεοεκσοπκοια εeœëdς νs oν⁵⁵μααu εντ xεοσνoνd' umi za vνασνν☛qᷣ✤ q⁴νεεμρπαισρντινσωππe᷑QOyꝰn mτπαραονυνπν—młCO⁊Qo(e;[ σνσασι, τους τe dαeν τ X&xαεxς odε‿μινs uνννς σφσνπ 26εερο τ‿m ναάκυνποιινι eτ ⸗wvν IIεοαασι π₰ένναεεσσσ, ddασα εαα εαα mτοσοντοων νκοσταeννυναςσ, x ods adroeν ποseᷣuiνς νoτe ν) u durdxlος πα̈νπαα τπάιοsσνναοσνννονα eάαυς οτoς dν zœ xα e xlu* εέ dadooο&tixeiαεεσσν, uœ ods Suεμμα᷑νονςα σ£ν ꝙμέεννxανανν mσeõxτeννας x. r. 4. Neque enim solum deleta illa classe amplissima, qua nullam unquam majorem exstruxerant Athenienses, respublica in summum discrimen erat vocata: sed etiam alia ex parte maximum Athenis periculum imminebat. Plerique enim socii, quorum alii antea arctissimo et amicitiae et fidei vinculo tene- bantur, alii copiis ac potentia Athenarum urbis adducti ab ea deficere prohibebantur, cum illorum rem publicam ab hostibus maxime oppressam et paene ad summum exitium adductam vidissent, defectionem moliti id unum agebant, ut fructum quam maximum ex illorum calamitate ipsi perci- perent. Quorum utrumque etsi ad civium animos magnopere percutiendos valebat, tamen foedere inter Lacedaemonios et Tissaphernem, Persarum satrapam, inito Atheniensium res magis in in- certum dubiumque revocari coeptae sunt. Maxime vero urbi detrimento fuit, quod Athenienses ipsi eum civem in hostium castra pepulerant, in quo solo reipublicae salutem sitam esse postea intellexerunt; nam si quisquam tenere clavum imperii et gubernacula reipublicae omni ex parte magnopere vexatae tractare potuit, is fuit Alcibiades. Haec mala omnia quamquam in urbem irruerunt ejusque fundamenta vehementer labefactarunt, tamen Lacedaemoniis res non magnopere suecessit, sed vario et ancipiti Marte ab utrisque dimicatum est. Quid, quod ab olympiade 92, 2 res Athenien- sium in meliorem statum mutatae sunt, ex quo tempore Alcibiadem praestantissimum ducem eun- demque callidissimum internuntium in patriam revocaverant. ¹) Sed antequam Athenas revertit, apud Cyzicum ²) ineunte aestate anni 410 Lacedaemoniis eam attulit cladem, ut, hostium classe ad internecionem paene redacta, apud Athenienses imperii maritimi esset summa. Qua victoria navali ab hostibus reportata civium animos rursus subiüt spes reipublicae servandae. Huc accedebat, quod non ita multo post urbes illae opulentissimae Chalcedon et Byzantium in Atheniensium vene- runt dicionem. ³) Olympiade demum 93, 1(408) Alcibiades Athenas reversus victoria illa parta et utilitatibus haud paucis civitati comparatis tantum sibi conciliavit civium favorem, ut statim post reditum œτοσυνινσεοι αάοναρατeο diceretur. ¹) Sed quamquam populi jussu summa imperii ad Alcibiadem erat delata, tamen minime defuerunt, qui ei inviderent negotiaque facesserent. Eodem fere tempore Lacedaemonii Lysandrum summum qucem creaverant, virum et consilii plenissimum et ad agendum promptum atque paratum: qui quamvis ingenii virtutibus Alcibiadi cederet, tamen temperantia, constantia, moderatione multo eum superavit. Qui ipso Alcibiade absente classem

¹) Thucyd. VIII, 108.

²) Xen. Hell. I, 1, 11— 26. a) Xen. Hell. I, 3, 2— 22. ⁴) Xen. Hell. I, 4, 8— 20.