15

ut literarum studio incenderet aequales. Noque vero diu in solitudine vivebat, sed anno 847 post mortem Otgarii„cum magno favore principum gentis Francorum et consentanea cleri et populi electione“, ut Hatto abbas ad Leonem papam scribit, frustra reluctatus ad summam ecclesiae germanicae dignitatem perductus et mense Junio sacro ritu ordinatus est. Profecto grave onus suscepit eoque gravins, quo pejore tum erant conditione res ecclesiasticae! Ista de causa Hrabanus archiepiscopus eodem anno rege jubente Mogontiaci in templo s. Albani synodum quam dicimus, provincialem celebravit, in qua id potissimum egit, ut mores Populi emendarentur, rudium hominum animi ad iram violentiamque propensi coercerentur, denique omnes res, quae ad religionem pertinerent, in pristinum statum restituerentur. Quam iniqua tempora fuerint ec- clesiac, ex literis a synodo ad regem mlasis cognoscimus:„Proh dolor-, conqueruntur episoopi,„his tem- poribus nec loca sancta venerantur, neque ministri Dei condigne honorantur; sed versa vice illi, qui honorari debuerunt, flagellantur, spoliantur atque diversis calumniis franguntur. Unde necessitas magna nos coegit pro hac re ad vos reclamare et petere, ut, sicut apud antecessores vestros, reges et imperatores, qui ante nos fuerunt, honorem s. Dei ecclesia habuit, et per immunitatem eorum possessiones ecclesiasticae inconvulsae perstiterunt, ita apud vos modernis temporibus incontaminatae permaneant.“ Deeretorum autem quae sy- nodus dedit, alterum nobis memorabile relatuque dignum esse videtur, quo sacerdotes iterum, ut jam in synodis Caroli M. jussu anno 813 in quatuor oppidis regni habitis praeceptum erat, admonebantur,„ut homilias haberent, continentes necessarias admonitiones, quibus subjecti erudirentur.... et ut ensdem ho- milias quisque aperte transferre studeret in rustioam Romanorum linguam et theodiscam, quo facilius cuncti possent intelligere, quae dicerentur.“ Praeterea episcopi congregati de Thiota quadam, falsa vate, quae terrarum exitium appropinquare praedixerat, concionibusque ad vulgus habitis in dioecesi Con- stantiensi hominum animos ita commoverat, ut non solum vulgus sed clerici quoque nonnulli imperiti eam sequerentur, quaestionem habuerunt. Quae quum interrogata se quaestus studio atque indigni sacerdotis consilio, ut vatem ageret, esse impulsam libere confessa esset, in publico enesa est loris. Sequente anno rex in eadem urbe„generale placitum“ habuit, in quo Hrabani vasallos imperium ejus detractantes in judieium vocavit, coarguit simulque cum illo placavit. Episcopi, qui ibidem aderant, convenerunt, ut praesidente ar- chiepiscopo de Gotescalci cujusdam doctrina, qua tum hominum doctorum animi commovebantur, delibrarent atque decernerent. Qui quum sententiam suam mutare nollet, convictus,„ut plurimis visum est“, haeresisque damnatus ad Hinemarum, episcopum Remensem, puniendus transmittitur. Priusquam vero proficisceretur, nunquam se rediturum esse juravit, quod rem in Germania confecit; in Francia autem occidentali magna doctorum hominum nimio concertationis studio incensorum exorta est pugna. Hrabanum multi durae se- veritatis temere incusarunt, quod vitium ejus natura et moribus prorsus erat alienum. Aliter agere non potuit quam egit. Nam quum ipsi persuasum esset pessimi esse exempli monachi doctrinam, nonne illo, qui seditionibus agitaret plebem, ex dioecesis finibus ejiciendo officium suum servavit?

Idem tertium concilium celebravit anno 852, in quo de concordia inter episcopos et comites constituenda, de episcoporum potestate, de decimis exigendis, de immunitate, aliis rebus ad dissolutos ac diffluentes et clericorum et laicorum mores constringendos severae leges sunt datae. Ita igitur nullam officii partem de- serens, senectute jam adventante et urgente omnem contulit operam, ut mores eorum, quibus praeerat, emendarentur, leges christianae populo traderentur, templa aut conderentur aut reficerentur, bona ecclesiae injustis possessoribus eriperentur, omnia denique summo egit studio, quae ad boni praesulis officium pertinerent, ut ecclesia Mogontina meliore, quam antea, uteretur conditione. Quantumvis corporis vires in dies imbeeil- liores fierent et infirmiores, ex diuturno labore quieti se non dedit, sed quibuscunque rebus poterat, re- ligioni prodesse studuit. Quo melius se Deo literisque dare posset, extremis vitae annis urbe relieta in villa sua prope Vinicellam in pago Rhenano morabatur et quum anno 850 incolae illius pagi gravissima premerentur fame, eos ita adjuvabat, ut merito pater pauperum appellaretur.

Libris partim Fuldensibus, partim monachis s. Albani testamento legatis, Vinicellae, ubi adhue domus, in qua summus vir habitabat, quasi mutus beneficentiae ejus testis peregrinis monstratur, praeclare ac sancte vitae cursu confecto pridie nonas Febr. 856 mortuus est. Corpus ejus Mogontiacum relatum in monasterio Albani, in quo vivus propter monachorum ibi degentium sanctitatem libentissime moratus erat, sepeliverunt. Ibi quievit usque ad annum 1515, quo ab Alberto archiepiscopo Halas translatum in templo s. Mauritii est positum. Dies, quo vita decessit, in dioecesi Mogontina, quae eum ex initio seculi septimi decimi doctorem ecclesiae veneratur, inter festos est relatus, exque ea re, quod reliquiae ejus corporis et quidem ex aue- toritate papae Halos translata sunt, cultum ejus approbatum esse patet. Ecclesia quoque Limburgensis diem illum prosequitur; ab universa autem Germania Hrabanus, quem Baronius cardinalis fulgens sidus, Theo-