16
Am 1. April 1716 valedicirte Zinzendorf*) und verließ am 4. das Pädagogium.
Sein ſpäteres reich geſegnetes Leben kann ich Euch nur in wenige Sätze zuſam⸗ menfaſſen. Ihr werdet es ſelbſt als die weitere Entfaltung der hier gewonnenen Ent⸗ wickelung erkennen. Auf den alten Stamm der Mähriſchen Brüder pfropfte Zinzen⸗ dorf ein junges Reis von göktlicher Triebkraft: die Brüdergemeinde. Um den Mittelpunkt Herrnhut erwuchſen bald in vielen Ländern Europas, ja der fremden Erdtheile, Tochterkirchen. Man zählt jetzt über ½ Million Chriſten, die zur Brüder⸗ kirche gehören. In einer Zeit, wo ſo Viele zerſtörten, hat Zinzendorf geſammelt; wo ſo Viele gegen das Chriſtenthum ſtritten, ohne Streit ein ganz von chriſtlichen Grundſätzen durchdrungenes Leben im kleinen Verbande darzuſtellen geſucht. Obwohl
*) Der erſte Actus, bei dem Z. aufgetreten, fiel auf den 31. März und 1. April 1712. Mit v. Hertzberg aus Altenburg und Ketten aus Smyrna hat er den Zuhörern Dank geſagt. Am 30. 31. März 1713 franzöſiſche Rede de inconstantia vitae humanae sub imagine comoediae. 26. 27. September 1714 de adminiculis consequendae prudentiae. 1. 2. April 1715 deut⸗ ſches Gedicht dé firmamentis reipublicae. 8. Auguſt 1715 de studiorum dignitate. 26. 27. September 1715 griechiſche Rede: de graecae linguae apud illustri genere natos fastidio eiusdemque caussis. 6. Februar 1716 de caussis, quibus inductus Cartesius vulgarem phi- losophandi viam deseruerit. Das am 1. April 1716 angegebene Programm des Inſpector Hieronymus Freyer de αοvetzl litteraria beginnt mit folgendem auch Z. berühren⸗ dem Paſſus: Sapientiae nota est animus quietus et ab altercandi lubidine alienus. Ita Tacobus apostolus censet, pugnaces quosdam et contentiosos sui temporis homines repre- hendens: idemque in mentem his diebus veniebat mihi, quum duo selecti apud nos lau- dabilisque virtutis et industriae iuvenes primas mihi lineas exhiberent sermonum, quos finito studiorum scholasticorum cursu ultimos in Paedagogio Regio habituri sunt. Nam de&ναoveewta, vulgari illo ac pervagato orbis litterati, sed bonis littoris admodum no- centi morbo, conferre meditationes coeperant: ornatum etiam et expolitionem inventis addituri, si probari consilium intellexissent. Ac tum ego quidem, quod non minus ipsa res quam officii ratio postulabat, utrique auctor fui, ut de tali materia multis audientibus dicturi intra modestiae fines, quae maxime omnium aetatem iuvenilem decet, continere se studerent: cetera non displicebat argumentum; sed eiusmodi videbatur, in quo etz utiliter stilum exercere possent et simul ostendere, quem fructum huc usque ex historiae littera- riae tractatione percepissent. Ita enim a primis annis instituendam iuventutem arbitror: et ita huic etiam in rerum cognitione versandum, ut exempla in illustri monumento posita non tantum intuegtur; sed sibi quoque inde capiat, quae tam vitare occasione data quam imitari salubre ac frugiferum est. Weiter heißt es: De&α‿oustælc optimis litteris noxia sic perorabunt, ut Nicolaus Ludovicus, S. R. J. Comes a Zintzendorf et Pottendorf, explicet caussas huius vitii: et tum demum Ioannes a Jony, Nobilis Hungarus, quam noxium illud rei litterariae sit, demonstret.


