Aufsatz 
Studien und Kritiken zur lateinischen Syntax : 1. Teil
Entstehung
Einzelbild herunterladen

49

ep. 77, 3 volui, si inveniri potuisset, mittere; Vell. 1, 18, 3 guae urbes et in alia talium studiorum fuere steriles, nisi Thehas unum os Pindari inluminaret; Sen. dial. 10, 1, 3 satis longa vila; et in maximarum rerum consummationem large data est, si tota hene collocaretur, dies Beispiel gehört aber schon in die Sphäre der Gegenwart; ep. 92, 35 diserte Maecenas: nec tumu- lum euro. sepelit natura relictos. alte einctum putes divisse. habuit enim ingenium et grande et virile, nisi illud secundis discinæisset. Anders ist zu erklären Florus 1, 18(2,2) 17 in- super augente Nautio tribuno metum, in quem, nisi meluisset, securi destricta imperalor metu mortis fecit navigandi audaciam, wo die Apodosis zum Bedingungssatz in securi destricta liegt; dies entspricht allerdings einem destrixerat, so dass wir eine ver- steckte Kombinationsperiode haben; ähnlich liegt Apul. met. 4, 3 cum grandi baculo furens decurrit arreptumgque me lotum plagis obtundit ad usque oitae ipsius periculum, nisi tandem sapienter alioquin ipse mihi tulissem auxilium die Apodosis zu nisi tulissem in usgque vitae ipsius periculum= perieram nisi.

Aus dem Spätlatein habe ich nur wenig anzuführen. Tertull. pud. 10 schreibt: ipse dominus Sidoniis et Tyriis prdesumpsit paenitentiam, si virtutum documenla vidissent. Dies ist mit Beziehung auf Matth. 11, 21 gesagt quia, si in Tyro et Sidone factae essent virtutes, quae factae sunt in vobis, olim in eilicio et einere poenitentiam egissent. Demnach liegt die Apodosis zu eidissent in poenitentiam verborgen. Interessant sind folgende 3 in fug. in pers. Kap. 2 vorkommende Perioden: habes exemplum Job, cui diaholus nullam potuit incutere ten- kationem, nisi a deo accepisset potestatem...(ne extenderis manum. denigue nec extendit, nisi posteaquam et hoc postulanti dominus, ecce, dixisset, trado tibi illum, tantum unimam eius eustodi... nec in porcorum gregen diaboli legio habuit potestatem, nisi eam de deo impetrasset, tantum abest, ut in oves habuit. Offenbar ist die letzte Periode nach dem Muster der durchaus legitimen ersten Periode mit einem negierten Verbum des Könnens gebildet, in welcher der Nebensatz die Ausnahme(es sei denn, dass) bezeichnet. Ahnlich dem livianischen Beispiel, das conati sunt in der Apodosis enthält,

4