Aufsatz 
Studien und Kritiken zur lateinischen Syntax : 1. Teil
Entstehung
Einzelbild herunterladen

41

meis aliquando luminibus; 9, 25 iugulare moriturum gestiehat, ni respeclo communi periculo vig eum ab impetu furioso eohi- buissem; Ammian. 14, 11, 8 principem locum, si copia patuisset, adfectabat; 22, 10, 6 et aestimabatur per haec et similia, ut ipse dicebat adsidue, vetus illa Justitia... imperante eo reversa ad terras, ni quaeddam suo ageret, non legum arbitrio, errans- que aliguotiens obnubilaret gloriarum multiplices cursus. Dichter. Verg. Aen. 6, 358 terrae iam tuta tenebam, ni gens crudelis madida cum veste gravatum prensantemgue uncis mani- bus capita aspera montis ferro invasisset praedamque ignara pulasset; 8, 522 multague dura suo tristi cum corde putahant, ni signum cdelo Cytherea dedisset aperto; Val. Flacc. 2, 313 non illis obvia tela ferre nec infestos derat furor improbus ignes, ni Veneris saevas fregisset Mulciber iras; 5, 495 si petere hoc saevi statuissem sanguine belli, ossa dabat Pindusque rates; 6, 739 ibat et in medii praeceps incendia belli, ni prior adversis Pallas vidisset ab armis.

Diesem Typus, den wir den Kombinationstypus nennen wollen, gegenüber spielt der rhetorische Typus seit der augusteischen Zeit eine geringere Rolle. Aus Ovid gehört hierber fast. 3, 715 nec referam Semelen, ad quam nisi fulmina secum Juppiter adferret, sareina matris eras; aus Livius 3. 1, 4 atroæ certamen aderat, ni Fabius rem erpedisset und 29, 24, 4 ct si sileretur, quid petentes venissent, periculum erat, ne vera eo ipso quod celarentur, sua sponte magis emanarent, obwohl man derartige Apodosen wie periculum erat, ne c. Konj. auch als eine Umschreibung des Konjunktivs auffassen kann. So wirkt wohl auch bei Curt. 7, 1, 34 quos(equos) cum vellet abducere homo superbissimus, certe iniquissimus, nisi pedes militare vellem, retinere cogebar die Analogie von debeham mit. Dagegen 3, 3, 11 facies etiam praedonibus tristis, si qua res avaritiam moraretur hat iterativen Inhalt, und in 3, 2, 17 erat Dareo mite et tractabile ingenium, nisi etiam naturam plerumgque fortuna corrumperet haben wir den Fall der Be- schränkung einer Tatsache durch einen Bedingungssatz von allgemeinem Inhalt. Aus Quintilian kenne ich drei Beispiele des rhetorischen Typus: 6, 3, 111 erat enim si de re minore aut