— 40—

adlimet, quem, si fortuna exspectare voluisset, natura poscebat; 10, 4, 2 amico animo, si veri patiens fuisset, admonebatur, sed in rabiem ira pervenerat; aus Petron 140 et si non servasset integram simulationem, periclitabatur totam paene lragoediam evertere.

Tacitus aber liefert nicht weniger als 22 Beispiele dieses seiner stilistischen Richtung so sympathischen Typus, welche wir hier, die ersten vollständig, die letzten in abgekürzter Form folgen lassen: hist. 3, 46 lamque caustra exscindere parabant, ni Mucianus sewtam legionem opposuisset; 4, 13 cadem Hordeo- nius Flaccus praesens monuerat, inclinato in Vespasianum animo et rei publicae cura, cui excidium adventabat, si redinte- gratum bellum et tot armatorum milia Ttaliam inrupissent; 4, 18(17) si destinata provenissent, validissimarum ditissi- marumgue nationum regno imminebat; 4, 36 interficiunt. adem in Voculam parabantur, nisi servili habitu per tenebras ignoratus evasisset; ann. 1, 23 ac ni propere neque corpus ullum reperiri et servis adhibitis cruciatibus abnuere caedem neque illi fuisse umgquam fratrem pernotuisset, haud multum ab exitio legati aberant; 1, 23 ferrum parabant, ni intercessisset; 1, 35 ferrum ferebat in peclus, ni attinuissent; 1, 63 trudebantur in paludem, ni instruæisset; 1, 65 circumveniebatur, ni prima legio se oppo- suisset; 1, 69 ac ni Agrippina pontem solvi prohibuisset, erant gqui id flagitium formidine auderent; 2, 10, cohibebantur, ni adtinuisset; 2, 46 sperabaturgue rursus pugna, ni Maroboduus castra in colles subduxisset; 3, 28 terror omnibus intentabatur, ni duxæisset; 4, 71 ni mihi deslinatum foret, avebat animus; 6, 36 nec ideo abscedebat, ni metum Romani belli fecisset; 11, 10 reciperare Armeniam avebat, ni cohibitus foret; 11, 34 offere- bantur communes liberi, nisi Narcissus amoveri os iussisset; 12, 39 nec ideo pugnam sistebat, ni legiones proelium exce- pissent; 13, 2 ibaturgque in caedes, nisi obwiam issent; 13, 5 praesidere simul parabat, nisi admonuisset; 16, 32 ruebat, nisi obstitissent; 3, 14 divellehant, ni repositae forent.

Von späãteren Autoren schliessen sich an Florus 2, 20 (4, 10) 4 cladis quae in posterum diem imminebat, nisi inter- venisset deum miseratio; Apul. met. 9, 15 faciem videre cupie- bam ex summo studio, si tamen velamentum capitis tribuisset