Aufsatz 
Studien und Kritiken zur lateinischen Syntax : 1. Teil
Entstehung
Einzelbild herunterladen

39

eine wirkliche, nicht blos gedachte Handlung, die als im Imper- fekt stehend in der Entwicklung begriffen erscheint. Diese Entwicklung wird aber unterbrochen durch die im bedingenden Satze angegebene Handlung: labebar nisi me retinuissem, me movebat, nisi tu opposuisses, veniebaut, si licitum esset. Die Apodosis gehört in Wirklichkeit gar nicht zu der Protasis. Zu si licitum esset gehört als eigentliche Apodosis nicht veniebant, sie waren am Kommen, sondern venissent, sie wären gekommen, die Tatsache der Vergangenheit tritt durch Kombinationsaus- gleichung an die Stelle der irrealen Apodosis. Hier haben wir also die Vorläufer des schon im ersten Abschnitt geschilderten spezifisch livianisch-taciteischen Gebrauchs.

Denn die Mehrzahl der bei Livius begegnenden Fälle ge- hören diesem Typus an. Es sind folgende: 2, 50, 10 vincehatque auæilio loci paucitas, ni iugo eireummissus Vejens in verticem collis evasisset, vgl. die Anm. von Weissenborn-Müller, wo, wie auch an anderen Stellen, die Natur dieser Bedingungsperiode richtig erkannt ist; 3, 43, 7 et Romam ferri protinus Siccium placebat, ni decemviri funus militare ei publica inpensa facere maturassent; 4, 52, 5 iam fames quam pestilentia tristior erat, ni dimissis circa ommes populos legatis... ad frumentum mercandum annonde foret subventum; 6, 21, 6 et magna hominum pars eo, ut legatio supplex Romam mitteretur, inclinabat, ni privato, ut fit, periculo publicum implicitum esset auctoresque defectionis ab Romanis wetu... avertissent colonias a consiliis pacis; 7, 14, 5 iamgue haud procul iusto proelio erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset; 25, 31, 15 quod ni tam in lempore subvenisset, victoribus victisque pariter perni- ciosa fames inslabat; 28, 33, 5 ancepsque pedestre certamen erat, ni equites supervenissent. Unter diesen livianischen Stellen bezeichnet zweimal(7, 14, 5 u. 4, 25, 5) das Verbum des Haupt- satzes einen Zustand. Aus den beiden Seneca gehöort hierher contr. 1, 5, 1 und 9 iam se parabat in tertiam, nisi now defe- cisset und ben. 5, 24, 2 quia inpeditus ire ad fontem prowimum non poteram, repere manibus volebam, nisi commilito, homo fortis ac strenuus, aquam mihi in galea attulisset, aus Curtius 5, 9, 10 stricloque acinace interfecturus eum videbatur, ni propere Bessus Bactrianigue... cireumstetissent; 6, 10, 34 tibi carnifer spiritum