— 50—
je 6 und 28, bei Symmachus ausser den Reden unter 33 je 6 und 13, bei Salvian unter 58(die Bibelzitate sind nicht mit- gezählt) je 4 und 25, bei Boëtius consolatio unter 29 je 4 und 17, bei Cassiodor Variae Buch 1— 6 unter 67 je 9 und 40.
Hierbei ist zu bemerken, dass bei Symmachus die 2. Person einige Male eher die bestimmte Person des Adressaten bezeichnet, und bei Cassiodor fast ausschliesslich ein bestimmter Adressat gemeint ist, z. B. 3, 23, 3 sola tibi placendi via est, si quae gerimus imiteris; 4, 17, 3 sic et arma tua deo iuvante corroboras, si iusti- tiam medioeribus servare contendas; aber immer enthält der Satz einen allgemeinen Gedanken oder eine wiederholte Handlung. Ich füge zum Schluss aus den zitierten Autoren einige Beispiele der zweiten Gruppe an.
Seneca dial. 6, 21, 2 minorem portionem aetas nostra quam puncti habet, si omni tempori comparetur; natt. quaestt. 7, 30, 6 pusilla res mundus est, nisi in illo quod quaerat omnis mundus habeat. Quintil. 3, 8, 2 et est haec ratio verissima, si consilium contingat semper bonorum atque sapientium; 6, 3, 99 quae, nisi fingantur, stulta sunt. Apul. apol. 21 equus si virtutibus suis polleat, ut sit aequabilis vector et cursor pernix, nemo ei pen- uriam pabuli exprobrat; flor. 21 p. 35, 7 si diutule quippiam ille percontetur, ambulant diutule et fabulantur. Tertull. Marc. 1, 6 desinit enim, si subiciatur; apol. 4 quia neque iudex iuste ulciscitur, nisi cognoscat; 5 at nos e contrario edimus protec- tionem, si litterae M. Aurelii gravissimi imperatoris requirantur. Symmach. ep. 1, 46, 2 benignitas enim superioris, nisi culta tene- atur, amittitur; 4, 64, 2 nullum enim desiderium ad secunda progreditur, si priora displiceant. Salvian gub. d. 4. 58 gravius multo est, si de clero aliquis quam si de populo fornicetur; 4, 68 si fallat Chunus vel Gipida, quid mirum est, qui culpam penitus falsitatis ignorat? Boët. cons. 1, 3 p. 7, 7 in Versen: hanc si threicio boreas emissus ab antro verberet et clausum reserat diem, emicat ut subito vibratus lumine Phoebus; 2, 4 p. 33, 51 nisi ad nutum cuncta suppetant, omnis adversitatis insolens minimis quibusque prosternitur. Cassiod. var. 1, 22, 4 nam si dominus vincat, oppressionis invidia est, aequitas vero est, si supplicem superare contingat; 2, 14, 1 nec aliquis nititur quod


