12
Hohnreden, wie das deutſche Heldenepos, enthalten Orson de Beauvais, Boeve de Haumtone, Gaydon u. a. Die Furchtbarkeit der Strafen(vgl. Rom. Forſch. XXV, 344) im Epos und der Rechtsquellen entſpricht germaniſcher Gerichtsbarkeit. So ließen ſich noch manche Zeugniſſe für den ſtarken Einſchlag deutſchen Lebens in die altfranzöſiſche Kultur beibringen. ¹)
Das altfranzöſiſche Epos hat weiterhin eine ausgeprägte antiheidniſche, das kämpfende Chriſtentum verherrlichende Tendenz. ⁵) Urſprungsfrage und Verfaſſer bringen die Erklärung. Jedenfalls iſt der chriſtliche Einfluß auf unſer deutſches Epos weſentlich geringer.
„Der Kampf mit den Heiden und der Sieg des Chriſtentums iſt das letzte Ziel des kärlingiſchen Epos,“ ſchreibt W. Grimm(Ruolantes liet, CXXIV).„Tant ke vivons, alons paiens ferir,“ heißt es Aliscans 6, und Enf. Og. 8 ſagt der Dichter: Ce est d'Ogier qui tant fist a loer, Qui pour l'amour de Dieu a conquester Et pour sa foi essaucier et lever, Fist maint Jame dou cors sevrer. Das„Gott will es!“ der Kreuzfahrer hallt im Epos vernehmlich wider; vgl. Gir. de Viane 180; Aquin 558.(UÜber den Gottesbegriff im Epos ſ. Rom. Forſch. XXV, 321 ff.) Gott iſt der oberſte Lehnsherr, die metaphyſiſche Spitze der Pyramide des Feudalſtaats. Vgl. Auberi 31: Ja ne ferai a nul jor tel desroi Que je en- semble mes deux seignors renoi, Jhesu de gloire et Pepin nostre roi.“ Den erhabenſten
Die Zahl der comp. iſt nicht immer 2, vgl. Elie 375 ff.; Aiol 4632 ff., 4513, 4632 ff.; Meria⸗ dues 10 840 u. ſ. f.
Dem„Compere“ entſpricht mitunter die„commere“(Sax. I, 183; Orſon 332 u. ſ. w.); Aiol ſagt (gleichn. Epos 5949) zu ſeiner über alles getreuen Mirabel:„Si seres ma compaigne.“
²) An die Mahnung im„Nuodlieb“, keinem Rotkopf zu trauen, klingen die Verſe(Narb. 2020) an: „Veritez est ce que oi conter, Que debonere ne puet on rox trover. Tuit sont felon; bien le puis esprover.“ Cirb. de Metz 480/16:„Nace que nace“, Fromons li respondi,„De sa nature ne se puet nus partir“.(Der Apfel fällt nicht weit vom Stamm; niemand kann aus ſeiner Haut heraus.) Derartige Sprichwörter, die ſich auf die Vererbung adeliger und niedrer Eigenſchaften beziehen, ſind häufig im Epos. Man denke auch an die Verräter⸗ ſippe(Doon de Mayence), an Hardré und ſeine Magen im Lothringerepos ꝛc. Bgl. Huon 7: Car de preu- domme puet venir tos li biens.— Deſtr. 152: Que moult a grant discorde entre faire et penser(zwiſchen Lipp⸗ und Kelchesrand.....); Loh. III, 33: Au grant besoin connoist— an son ami(Freunde in der Not.....); Auc. 24, 57: Car avoirs va et vient(Wie gewonnen......); Loh. II, 133; Girb. de Metz 458/1: Qui son nés coupe, il déserte son vis(Wer ſeine Naſe abſchneidet.....); Jourd. 3868: Qui felon sert, moult fait felon labor; Erec 231: Folie n'est pas vasselage; Gaufrey 154: Cheli qui a deniers fet auques son talent (Geld regiert die Welt); Aub.(Tob.) 5/16: Cil qui bien fait trueue moult d'amiste; Loh. II, 201 und häufig, fataliſtiſche Worte des Bernars de Nasil:„Tout avenra ce qu'en doit avenir.- Huon 271: Li hom qui veut se besoigne haster Ne deveroit jour ne nuit reposer(Was heute nicht geſchieht....); vom Wert der Freundſchaft heißt es Aye 28:„Miex vaut amis en voie, souvent est recordé, Que denier en corroie, ja vos sera prové.“ „Der Lebende hat recht“, beſagt(Perceval 4806):„Les mors as mors les vis as vis.“„Der„Hab' ich“ iſt beſſer wie der„Hätt' ich“, meint(Aye 88):„Ou'assez vaut miex* tien que tu l'auras.“ Vom Werte des Mannes reden Begons wehmütig⸗weltweiſe Worte, Loh. II, 218, als er auf dem Gipfel ſeiner Macht ſteht, kurz vor ſeinem jähen Tode: Li cuers d'un homme vaut tout l'or d'un pais.“
*) Auch die altfrz. Mailieder(ogl. Wechſſler, Rom. Jahresber. V, II, 393 f.) und die Renart⸗ fabel weiſen germaniſche Züge auf.
³) Rol. 1015: Paien unt tort e chrestien unt dreit; Aliscans 6: Tant ke vivons, alons paiens ferir; Rol. 1129: Chrestientet aidiez à sustenir; ib. 3413: Ja savez vus cuntre paiens ai dreit; ib. 3553: Li amiralz alques s'en aperceit Que il a tort e Carlemagnes dreit; ib. 3596: Pais ne amur ne dei à paien rendre. Receif la lei que Deus nus apresentet, Chrestientet, e.. t'amerai sempres; Pois, Serf e crei le Rei omnipotente.
— Erſt das Chriſtentum macht den Kriegsmann zum echten Ritter. Wie oft heißt es im Epos(vgl. Roland 899):
„Fust chrestiens, asez oüst barnet!“ Bgl. Sax. II. 62, 159, 161; ib. 164 ſagt Karl zu dem mit ihm kämpfenden Heiden: Qant seras baptisiez, tot ton cuer mueras; ſ. ib. II, 177, wo ein Heide Naymes zu ſeinen Göttern zu bekehren ſucht.


