6

tota aestate obrutam oppletamque tenuit, tum recedit. Caes. B. C. 1, 46 Quum esset pugnatum continenter horis quinque. Ibid. 47 Quinque horis proelium sustinuerunt. Ex altera parte Cid. in Verr. 1, 10§ 28 Quum per eos ipsos dies, per quos causam Dio diceret, reperiretur etc. Id. Ep. ad Att. 13, 33§ 4 Venit ad me, et quidem id temporis, ut retinendus esset(cf. Rudim. Instit. 2, 292). Liv. 6, 39 Nonum annum jam adversus optimates sto. Eodem pertinet accusati- vus adjectivi numeralis in constituendo mensis die, velut ante diem tertium Calendas pro die tertio ante Calendas, eodem, ut videtur, accusativus post abhine. Commemorare etiam possum, quanquam non multum huic argumento tribuo, alias linguas illam temporis distinctionem non facere et in iis accusativum poni solere non modo quum interrogatur quam diu, sed etiam quando. Nos dicimus: Die Nacht ist er gekommen, sicut Die ganze Nacht hat er gewacht, et pro abl. nocte Graeci ponunt acc.-uxra(Herod. 1, 181), Indi naktam, Francogalli la nuit. Et quum ipsum nonnunquam diuturnitatem temporis indicat locoque accusativi est„ quod si fit, nos praepositionem während cum pronomine relativo possumus adhibere vel etiam conjunctionem wührend, prout quum adverbium vel conjunctio est. Ita quum usurpatum est in compluribus locis, quos supra attuli, ut Multi anni sunt, quum ille in aere meo est. Longum illud tempus, dquum non ero, magis me movet quam hoc exiguum. In his accusativus quum non aliter se habet quam annum apud Cie. de Off. 1, 1§ 1 Annum jam audis Cratippum.

Restat, ut de genere masculino, quod est in quum, pauca dicam. De eo non posse dubi- tari, supra(p. 4.) demonstravi. Minus id nobis offensioni esset, si non consuessemus, quid esset supplendum, quaerere, quotiescunque casus aliquis pronominis vel adjectivi adverbialiter usurpa- tus est. Quanquam haec ratio improbanda mihi videtur, tamen ei hic indulgebo. Potest dici, substantivum locus esse omissum, quod temporis quoque notionem habuisse constat, cf. postea loci, interea loci, inde loci, ad id locorum, adhuc locorum(Haud Tursell. 3, 361 417; Rudim. Instit. 2, 316). Malim tamen, si modo quidquam supplendum est, supplere diem, quae vox saepissime significat tempus neque solum tum, quum generis feminini est. Aptissimum exemplum offert Cic. Divin. in Caecil. 13§ 41 IIlius temporis mihi venit in mentem, quo die, citato reo, mihi dicendum sit. Quo die hic esse positam pro quo tempore in ejusque locum et quum et duo posse substitui manifestum est. Cf. Cic. ad Fam. 7, 3§ 1 Solet in mentem venire illius temporis, quo proxime fuimus una. Variatio substantivi dies et tempus in illo loco eadem est, quae in hoc: Nulla causa est, quam ob rem hoc faciam. Quae dixi de forma ac vi particulae quum, eadem pertinent ad composita, quorum prior pars est quom vel cum. Sunt autem quo- niam, quondam, quomque sive cunque, unquam, quae singula perlustrabo.

Quoniam conflatum est ex quom et jam, servata antiqua forma quom mutatoque m in n. Eodem modo, id quod Corssen(Kr. Beitr. p. 263) non debuit addubitare, m in n conversum est in nénus. Etenim ex novem primum novimus, ut septimus ex septem, decimus ex decem, deinde ex novimus nômus factum est, ut mômentum ex movimentum, postremo m in n transitt. Postquam autem quom et jam sic in unam vocem coaluerunt„ novum haec induit sensum et nonnihil differt a quom vel quum jam. Interdum autem primitivam temporis notionem servavit, ut Cic. pro Leg. Man. 8.§ 20 Quoniam de genere belli dixi, nunc de magnitudine pauca dicam. Hic valet postquam jam(cf. Festus p. 261 Müll.).

Quondam est pro quomdam ut quendam pro quemdam, servavitque formam quom, sicut quoniam. Est accusativus, et pertinet ad quidam quemadmodum quom ad qui. Propria ejus significatio est quodam tempore.