8 1

2 2 4

cipia, quantum eius ſieri poteſt, ad ſenſus reducat(quod ant picturis, aut aliis in ſcientiis alia ratione fieri poteſt, e. g. ſeriptis in tabulis paradigmatibus&c.)& illa via, quam natura ipfa ei deſignauit, paullatim ad altiora aſcendat, ne quid negligendo aut praecipitando praepoſtere agat. Omnia, quae intellectum iam exercitatum requirunt, abſint ab inſtru- ctione tironum& in aetatem magis confirmatam reſeruentur. Vno tantummodo exemplo rem illuſtrabimus. Theoretica lin- guae cuiusdam cognitio, quam grammatica,& in ſpecie ſynta- xis docet, puerili adhuc rudi ingenio nullo connenit modo. Teneris quidem iam annis incipi poteſt, ac debet linguae lati- nae ſeu gallicae ſtudium: ſed initio nihil doceantur pueruli, niſi quod ſine intentione animi capere poſfint: magis, vt ita dicam, exerceantur, qpuam inſtruantur. Praeter declinationes coniugationes& praecipuas grammaticae regulas, quae in om- nibns fere linguis eaedem funt, nihil requiritur. Inepte igitur agunt, qui diſcipulos ante omnia regulas grammaticas, quas ne illis quidem explicant, a capite ad calcem memoriae verbote- nus mandare inbent, ac poſtea demum ad praxin procedunt. Tantum abeſt vt lis aſfentiamur, qui quamlibet linguam ſolo exercitio, ſine omni grammaticae notitia diſei poſſe putant, vt potius exiſtimemus, ne vernaculae quidem accuratam cognitio- nem ſine regulis, folo vfu poſſe acquiri: ſed hoc tantum afr- mamus, regulas grammaticas ab ipſis diſcipulis ex vin& fre- quentibus exemplis abſtrahi, ſeu tam diſtincte faltem illis expli- cari debere, vt ſibi perfuadeant, ſe ipfos eas inueniſfe, aut ſi forte quis ducat neceffarium, potiora grammaticae capita man- dare memoriae, id tamen poſt aliquam demum linguae exerci- tationem,& non prius fieri debere, quam ea intellectu pene- trare valeant. Ad geographiam hiſtoriam& his ſimiles diſci- plinas quod attinet, ne illae quidem ſoli memoriae tradi, ſed ita potius doceri debent, vt& nobiliores animae facultates fi-

. B 2 ermul

1