— 11
oinoueuy, und er ändere sich fortwährend bei jeder Ortsveränderung, d. h. er biete auf seiner Fläche andere irdische Gegenstände dar.
Autolykus aus Pitane in Acolis, um 330 v. Chr.
Auch er braucht das Wort Horizont und gibt die Erklärung: es sei ein grösster Kreis der Himmelskugel, welcher deren sichtbare Hälfte von der unsichtbaren scheide. S. A57o- XUKOD TSOI zlνονυιμένμι σρ⁴iοαςα Ʒι iov éy in: Sphaericae doctrinae propositiones graecae et latinae, nunc primum per M. Cunradum Dasypodium in lucem editae. Argentorati 1572. kl. 8.— Aber die Art und Weise, wie Autolykus in vielen Lehrsätzen dieses Werkes den Begriff zuerst umschreibt, dann gegen Ende des Lehrsatzes das Wort 6αœαωννSauch allein, ohne den Beisatz wiuxos als Substantiv braucht, beweist wohl, dass das Wort noch neu und nicht als Kunstwort allgemein in die Wissenschaft eingeführt war. Er kennt eben so wenig wie Aristoteles den Unterschied zwischen wahrem und scheinbarem, d. i. zwischen astronomischem und geographischem Horizont und er hat überhaupt den Begriff nicht weiter ausgebildet, als sein Vorgänger. Folgende Stellen des genannten Werkes mögen das Gesagte erläutern.
Fünfter Lehrsatz(Dasypod. I. c. p. 39): Eav did νϋν τπαωοων τs ias XS KvGVv 69iCy 76 78 Cavsgov l το avés rävra Td εέᷣmπν ⁊js rvstas Tijs Haigas 7*εεα, τςοωνυ abτεjs, nal dögsrat aal ävaréxXAXst Kal T0ν 1-0v TOGvoOv DT9 78 70v 69 1ovTa dvs 9GsSTat kal Dr 5 75v 691OoVTa.
Si circulus fixus per polos sphaerae ductus distinguit manifestum ab occulto: tum omnia, quaecunque sunt in superficie sphaerae puncta conversione et motu sphaerae occident atque orientur et aequali tempore supra horizontem et infra horizontem ferentur.
Sechster Lehrsatz: Eav v ρl Bέ 100S KUAOS LbVV 691n 76 78 Qavsgον*js aigas ual τ5&avès, Xoo ⁴y rο ¶Dν dova 5A+ν&νQταιι Ʒοο εν᷑α—‿νᷣνν . T. X.— Si in sphaera maximus circulus atque is fixus distinguit manifestum sphaerae ab occulto atque fuerit obliquus ad axem: tanget is duos aequales etc.
Siebenter Lehrsatz: Eav 6iν v T Oaiga onkos 75 78 Oavsgdov za. 70 5Haues rijs aidas Xoεςο 1h ς τ0 ASova ol 16 dx⁴ovννι mιιι 699a vrεs noakol al T6. ενονε 70 69iCovTa naraà ra abra„sia àsl T00 61vTOS 748 s dvaro“ds kol Tàs d-εε τμωιονιυταιεi ειτι al οεεςσ εeσονυται μ,ςεμμιεμένιινπ ν
iCovra.— Si circulus in sphaera, qui distinguit manifestum sphaerae ab occulto, fuerit
obliquus ad axem: tum circuli, qui ad axem sunt ad angulos rectos constituti atque horizontem
secant, semper in iisdem punctis horizontis ortus et occasus suos facient, praeterea similiter
erunt ad horizontem inclinati.— Gerade so wie in diesem Lehrsatze wird auch in dem folgenden
zuerst der Horizont umschrieben und das Substantiv zαναναοs hinzugefügt, gegen Ende des
Satzes aber öiεοαυν allein und substantivisch gebraucht. Im eilften Lehrsatze ist auch noch 2*


