Aufsatz 
Binger Heimatgeschichte in lateinischem Gewand / für den Schulgebrauch zusammengestelt und erläutert von Studienrat J. Kohl
Einzelbild herunterladen

53

in lateinischem Geweand

opera adminiculante ³⁶) scholas latinas et inferiores ³¹) aperuit grandi illius patriae et locorum confinium ³²) emolumento. Cum vero omni etiam imaginabili ³³) studio et applicatione ³⁴) partes optimi pastoris adimpleret, coelum parabat immarcessibilem ³⁵) capiti eius coronam gloriae imponere, quae a supremo illo pastorum principe Christo bonis pastoribus destinatur; mense enim Maio anno supra millesimum sexcentesimum quinquagesimo octavo ardenti non minus quam lethali ³⁶) febre correptus est, quae trium septimanarum spatio crudelissimis illum doloribus exercebat ³⁷⁵).

Munitus subinde summa animi devotione ³⁸) contra ultimos infernalis inimici assultus ³⁵) sanctissimis ecclesiae sacramentis, assistentibus quattuor suorum sacerdotibus animam iamque abi- turientem commendantibus Deo, prolatis illis verbis:Subvenite sancti Dei, ut pie sperare et credere licet, ad gloriam sanctorum transiit et spiritum suum placidissime Deo reddidit die vicessima mensis Maii, tribus ante meridiem horis anno supra millesimum sexcentesimum quinquagesimo octavo, aetatis vero quadragesimo quinto, ex qua novendecim annorum sacerdos, octodecim principio et stabilimento ¹⁰) instituti sui impendit. Incredibili dolore animi mortem istam excepere omnes illi, quibus sanctissima illius vita perspecta erat, lamentantibus singulis et universis patre se orbatos tam amabili et tam zelante pastore: prae reliquis tamen huic morti ingemuit archi- episcopus elector ¹¹) et querulis) vocibus cum suis plangebat, quod de servi Dei infirmitate se non certiorem fecissent, futurum enim absque omni dubio, ut eundem propria persona inviseret ¹⁸⁴), non tam genio suo satisfacturus, quam ut quam plurima momenti non levis negotia cum ipso tractaret. Corporis autem illius exuviae ⁴⁴) honorifico funere elatae ⁴⁵) in ecclesia parochiali Bingensi ad aram sanctae crucis terrae mandatae sunt, inscripta lapidi sepulchrali hac epigraphe ¹⁴⁴):»Venerabilis vir Dei servus Bartholomaeus Holtzhauser, sacrae theologiae licentiatus, ecclesiae Bingensis

³) adminiculare= unterstützen. beistehen. ¹³²¹) schola inferior= Ele- mentarschule. Für Volks- und Lateinschulen stellte Holzhauser Grund- sätze auf über Ziel, Zeit. Methode des ÜUnterrichts, auch über den Geist und die Gesinnung, womit er erteilt werden sollte. Bei der Errichtung der Lateinschulen denkt Holzhauser an Vorbereitungsanstalten für die öffentlichen Gymnasien. Sogar das Problem der Auswahl und des Grundsatzes:Freie Bahn dem Tüchtigen! hat ihn beschäftigt. Er hat es mit einfachen Mitteln zu lösen versucht. Gut talentierte Knaben, die rasche Fortschritte machten. sollten in kürzerer Zeit als gewöhnlich in höhere Klassen versetzt werden. Die Lateinschule zählte drei Klassen; allmählich wurde die Lateinschule zu einem Gymnasium ausgebaut, im Volksmund Studentenschule genannt; sie zählte fünf Klassen. Die Lehrer waren die Kapläne, die sowohl in der Seel- sorge aushalfen und zugleich die jungen Studenten bis zur Philosophie unter- richteten. Vgl. P. Bruder, Das Schulwesen zu Bingen 16531800; in den Mit- teilungen der Gesellschaft für deutsche Erziehungsgeschichte, herausgegeben von K. Kehrbach. Jahrg. V. Heft 4. ³²) confinis= benachbart. ³³⁸) imaginabilis unyvergleichlich, vorbildlich. ²³⁴) applicatio= Sichanschlieſßen, Hingebung. ³⁵) immarcessililis= unverwelklich. ³⁸ãʒ ͤlethalis= tödlich. ³⁷) exercere= üben, quälen. ³⁸) devotio= Ergebenheit, Ergebung. ³⁸⁹) assultus 4= Anfech- tung.) stabilimentum= Befestigung. ¹¹) elector= Kurfürst. ¹⁹) querulus klagend, sich beklagend. ¹⁸) invisere= besuchen. ¹⁴) exuviae= die sterb- liche Hülle. ⁴⁴) efferre= bestatten. ⁴⁰) epigraphe= Aufschrift.