8

triumphum Marii ductum, deinde in carcerem conjectum fame, quacum septem dies colluctabatur, necatum esse. Cf. Liv. epit. LXVII et Plutarch. Mar. 10, Flor. III, 1. Utrum tam crudelis et fraudulentus fuerit, quam scriptores Romani eum describunt, an invidiae minuendae gratia tam malum fecerint, incertum quidem manet; sed causam fuisse, eum omnium scelerum reum faciendi, non est dubitandum, quum tam crudeliter in eum flliosque sae- vitum esset. Ipsius qui causam agat, non superest. Ad poetam certe minus pertinet, quo jure Romani egerint. Manes placandi videri debebant, ubi rex tam diram sortem passus est, idque su- mere, sententia est vere poetica. Horatius quidem de jure talionis etiam ob Carthaginem dirutam eveniente dicere potuisset; sed imago tam Virida er lueulenta non exstitisset, quam hoc modo, quo personam Jugurthae individui oculis objictt. Denique Thap- sus, ubi duce Scipione et Catone partes Pompejanae caesae erant, non ad regionem Carthaginensem, sed ad terras Jugurthae per- tinet. In hoc proelio autem decem millia Pompejanorum caesi esse dicuntur. Caes. bell. Afric. 86.

3. Secundo loco censore nostro judice Horatius ferias tulit scripsisse, eique glossator metri tantum causa retulit Posuisse videtur. Inferiae, sive e Festo ab inferre sive potius e Servio ab inferis dicantur(cf. ad Virg. Aen. IX, 215 et Ovid. Trist. III, 3, 81) sacrificia in honorem et memoriam mortuorum aqua vel vino vel sanguine manibus peragenda fuisse, patet. Hoc in loco, ut om- nes fere interpretes, P. cum verbo retulit proxime conjungit in- ferias, quo pacto re pro vicissim sumitur, quod quidem sententiae universae accommodatum est, quum dii Afris propitii ulciscendi studio invicem hanc cladem ediderint. Sed, vocabulorum nexum paulo esse durum, concedatur, quia inferine ipsae tamen non sunt

„ 1