— 35—

tulisse, neque tamen ita ut aliis interpretibus ejusdem, qua floruit, aetatis posthaben- dus sit. Fortasse tamen loci Digestorum, quos attuli, non a Laurentio Lydo conversi, sed ex interpretatione Digestorum Stephaniana, de qua post videbimus, transscripti sunt ²⁰⁹⁸).

Plurimum vero operae interpretes graeci in convertendis legibus Justiniani navabant, ita ut studium latina graece reddendi, ex Constantini Magni aectate in rebus potissimum theologicis provectum, tunc in rebus forensibus summum quasi fastigium adscenderet. Etenim quum sermo latinus, quamvis imperatores ea in re magnopere laborassent, medios inter Graecos Barbarosque civitatem nancisci non potuisset, leges autem publicae, latine scriptaę, omnibus datae essent civibus, fieri non potuit, quin Justinianus, qui locis temporibusque obsecutus ²⁰⁷⁶) post Constantinum fere primus leges vel graece ²³⁸²⁷), vel utraque lingua ²⁰s) compositas promulgavit, praesertim cum usus linguae graecae communis,«O⁶* ²³0) esset et in ditione ejus latissime pateret ³⁰⁶²), legum suarum graecas conversiones vel permitteret, vel etiam instituendas curaret ³⁰³⁷).

Ipse enim, ne leges confunderentur atque perverterentur, in constitutione de con- firmatione Digestorum ³¹³²) modum convertendi(xyjv Trαοἀοσσ, qui leges ad verba (xarc Trédag sive 7106) redderet, manifesto praescripsit 3⁰3). Praeter hunc vero sub Justiniano et post imperium ejus alii legum graece convertendarum vel potius retra- ctandarum modi constituti sunt, primus œeeν επυιι οπν sive Gννꝑου⁶οςς, qui Sumriain legis breviter complectitur, secundus zœrd ⁴αέσηνν τ⁴deεςνν qui mediam tenet viam inter epitomen et paraphrasin, tertius eig 20 Q2αs qui dicitur et quartus u αοασοσοες, qui con-

2⁰⁵) Dirksen certe J. I. p. 65 et 71 Lydum ex Digestis mare sub eodem ordine eaque consequentia, sua hausisse docet. sub gua et voces zomaannaee Positae Sutet, hoc 2⁰⁶) Mylii Histor. Theophili T. II p. 1059 Reitz. quod Graeci vard πνα diount. 2⁰) Novell. VII, 1 ⁴ z⁷1 œrot Goν 20„6⁴μαο 5⁴) Qualem significaverit conversionem Justinianus, ovveyodoausy, dadd radrh Th wos rs 2œ*l Ʒιυι explicat Hombergk Praefat. Novellar. interpre- quibuscum cf. Novell. XIII, 1 et Inst. III, 7, 3 tationis his: Indicalur per 16 ατ πϑνά constitutionem(Cod. III, 4)— pro omnium nalda interpretatio, vera lamen et rationi atque notione graeca lingua— composuimas. naturae linguae, in quam gquid transfertur, ²⁰) Constit. de confirm. Digest. et Novell. LXVI, conveniens; quae leætui nil addit, nec detra- 1, 2. 3; cf. Novell. XVIII et Bach Hist. juris hit, quae nec paraphrasis est, nec commenta- Rom. p. 609 ed. Stockm. rius, nec epitome, sed mentem Joquentis exha- 2⁰0) Novell. VII, 1; XIII, 1.— et, non autem qude verborum seriem pueri- 300) Novell. XXVIII, 2 ‿νσυꝓOᷣð r)a5drz i. lter observal. Hane vero Imperaloris mentem 3e1) Matthaeus Blastares in Syntagm. ap. Fabric. fuisse, nec aliam, Satis apparet e; mullarum B. Gr. Vol. XII p. 369(Ed. I) Touorwixvde— legum graecarum, quae in Pandectis eæstant, Eri aal rde rhjv AA„pe rd Te rd Kadlrwy rranslatione. Haloander vero in Praefat. ad ra* rd rν iyoroν εᷣraedæs godοαν. Novellas: r6 αατ να misere verbis alli- 3⁰²) Constit. Tanta§. 21. Nemo— audeat com- gatum est et vocum inhaeret vestigüs, unde menlarios hisdem legibus annectere, nisi tan- et nomen sumpsit, nunquam se Ssolo tollens, lum si velit eas in graecam vocem transfor- nullum translaltionum lumen inserens.

5*