11
fügung, sei es durch Anwendung oratorischer Antithesen usd dergleichen oder durch den oratorischen Rhythmus. Demnach ist ipsa construetione verborum der Ablativ des Mittels und entspricht ganz dem vorausgehenden si factis verbis— utamur. So verlangt es auch die in den Büchern de oratore, wie im Orator an den betreffenden Stellen gegebene Darstellung der lumina orationis.
An einigen andern Stellen geben die Auslaszungen wenigstens einen Fingerzeig für das richtige. So 2,4 wo nach dem Parisinus ex auctoritate, ex voluntate et ex oratione zu lesen sein wird, wie 11,1, praesentia, praeterita et futura*). Ferner 25,,, wo der Parisinus unstrei- tig richtig humanum et politum hat, dem vorausgehenden indoctum et agreste chiastisch ent- sprechend**); 28,%0 führt auf de aequo ac bono.
Auszerdem hat sich Kayser, abgesehen von der bei einer andern Gelegenheit näher zu erörternden Stelle 36,12s auch noch für die Auslaszungen im Erlangensis erklärt: 11,3:(ut) noxX; 22,7(er setzt dafür facultatibusque); 23,32(Vgl. jedoch de or. I 12,„„ ab hisce eis dem permotionibus); 30,%«(et tritt dafür hinter personis ein); 34,117 und 11,,5, nur dasz er hier nicht nur et, sondern auch eorum für unberechtigt hält.
An die bisher erwähnten Auslaszungen schlieszt sich am zweckmäszigsten an:
b) die Auslaszung des Hülfsverbs: 4,„ adhibenda st. adhibenda est. 11,% videntur st. videntur esse. 12„4, sumpta st. sumpta esse. 44., utendumque st. utendumque est. 15,, cum graviora st. cum graviora sunt. 21, 1 adhibendaque st. adhibendaque sunt. 22,,, quod eius generis st. quod est eius generis. 38„,,s praecepta st. praccepta sun t.
An zwei Stellen scheint die Auslaszung des Hülfsverbs in der Ordnung zu sein 4.1 und 14,„; an dieser letzteren fehlt es auch im Parisinus und ist demgemäsz von Kayser beseitigt.
Hieran reihen sich:
c) die Auslaszungen anderer Wörter: 2,, quid maius, quid minus sit st. quid maius, quid par, quid minus sit. 3„„ nonnumquam etiam praetermittamus non necessaria st. nonnumquam etiam communia praetermitamus et non necessaria.
novatum(oder factum) aut translatum. Dann 43, 1 1 sequitur contin uatio verborum, quae duas res maxime, collocationem primum, deinde modum quendam formamque desiderat; diesz wird an unserer Stelle durch ipsa constructione verborum pezeichnet. Vgl. de or. I 5 7 et ipsa oratio conformanda non solum electione, sed etiam constructione verborum. Or. 24,0 ornatus autem verborum duplex: unus simplicium, alter collocatorum; 25,„1; 39,148, 44,144 collocabuntur igitur verba, aut ut forma ipsa concinni- tasque verborum conficiat orbem suum, aut ut comprehensio numerose et apte cadat.
**) Die Stellung der Copula wie z. B. 15, 3, vocis, vultus et gestus.
***) Brut. 18,„ nondum esse satis politum hunc oratorem. in Pis. 25 5„ Politus e schola. de fin. I 726 non satis politus eis artibus, quas qui tenent eruditi appellantur. de or. II 17,72 politioris humanitatis experti.


