Subiecü Aſtrono- mie,& hu ius libri, quod.

uid in ſingulis capitibus huius li. continea- tur.

12 Comment. inI. Cap. Spharæ

rialem declaret nobis conſtitutionem,& figuram totius mundi, doceatq́ ue, qus modo cęleſtia corpora moueantur, qua ratione ſtellæ,& ſigna oriantur, occidane que, quid denique ex hoc ortu conſequatur, quantum ad dies,& noctes in uarijs climatibus; Ita vt iſte tractatus ſit fere compendium vniuerſæ Aſtronomiæ. Qua re non incongrue idem huius libelli ſtatuemus ſubiectum, quod totius Aſtrono- miæ, nempe Corpus cęleſte mobile circa medium. Nam iuxta placita philoſopho rum ſubiectum alicuius libri tres debet habere conditiones;primo, vt partes fub- iectæ, ac paſſiones eius, quod ſubicctum dicitur, in illo libro declarentur;Secundo, vtomnia, quæ in eo tractatu dicuntur, ad ipſum ſubiectum referantur; Tertio, vt id, quod ſubiectum illius libri conſtituitur, diſtinguat librum, ſeu ſcientiam illam ab omnibus alijs: Quæ quidem omnes conditiones corpori cœleſti mobili cir- ca medium reſpectu iſtius libelli conueniunt. Inueſtigantur enim in eo corpo- ris cœleſtis mobilis partes fubiectæ, videlicet cœli particulares, quotnam fint numero,& paſſiones eius diligentiſſime explicantur, vt motus, ſitus, figura, quantitates,& huiuſmodi. Deinde omnia, quæ hic tractantur, per attribu- cionem ad corpus cœleſte mobile circa medium conſiderantur, vt quod terra,& aqua rotundum corpus efficiant, quod terra ſit in medio mundi ſita immobilis, & punctum exiſtat reſpectu firmamenti,& id genus alia, neque enim ratio co- rum, quæ apparent in corporibus cœleſtibus, aſſignari poteſt ſine his. Atque hæc fuit cauſa, cur Ptolemæus in Almageſto,& auctor noſter. Alphraganus, & cæteri omnes Aſtronomi multa dixerint de quatuor elementis, præcipuc ve- ro de terra, vt nimirum facilius poſſent motus cęleſtes, qui circa terram tanquam centrum fiunt, declarare. Poſtremo per corpus cœleſte mobile circa medium diſtinguitur hic libellus ab omnibus alijs diſciplinis. Quamuis enim Ariſtoteles quoque de cœlo agat in libro de cœlo, tamen alia id ratione facit, quàm Aſtro- logus. Philoſophus ſiquidem præcipue naturam, ac ſubſtantiam cœlis conatur inueſtigare,& ſi quid de motu cœli in partieulari aſſerit, id totum ab Aſtrolo- gis emendicat: Aſtrologus uero de eodem corpore cœleſti agit hac præciſa ra- tione, qua circa medium Vniuerſi eſt mobile, vt videlicet aſſignet periodos,& varietates omnium motuum, intelligẽdo ſemper motum tantummodo localem. Nam ccœleſtia corpora alios motus, vt altera tionem, ſaltem corrumpentem, aug: mentationem, diminuationem, generationem,& corruptionem, ſecundum Philo ſophos, non admittunt.

IN HOCIGITVR Proœmio declarat nobis auctor ſuam intentionem, pro- ponitque modum procedendi, diuidens totum tractatum in quatuor capita. In quorum primo ait ſe declaraturum partes ſphęræ,& quæ ſit forma mundi, quod quidem eſt digniſſimum ſcitu. Quomodo enim nõ erit iueundiſſimum ſimul, ac utiliſſimum noſle, quonam pacto huius mundi machina, qua tegimur, contine- mur,& in qua aſſidue uitam degimus ‚conſtructa ſit atque diſpoſita? In ſecun- do pollicetur ſe dicturum de circulis ſphæræ. In tertio,& quarto aſſerit, ſe di- ſputaturum de motibus aſtrorum, hoc eſt, de ortu,& occaſu ſignorum, ſtella- rumque. Verum quoniam duplex poteſt eſſe de motibus cœleſtibus tractatio- Altera, quæ inquirit, atque explicat primum motum, qui proprius eſt,& pecu- liaris primo mobili ab ortu in occaſum, rapitque omnes alios orbes ſecum ſpa- tio vigintiquatuor horarum: Altera uero conſiderat,& declarat motum ſecun- dum, qui peculiaris eſt,& proprius alijs cœlis infra primum mobile, fitquc ab occaſu in ortum; Contranituntur enim quodammodo ſinguli orbes inferiores, ſingulis etiam, ac proprijs motibus primo illi motui, a quo trahuntur ab ortu

in oc-

—