Druckschrift 
Jn hoc contenta. Arithmetica decem libris demonstrata
Entstehung
Einzelbild herunterladen

e dadueru. Snr aaddaendnminch mulls edt enui ninn dem lprunt amum Dedanrhſens

re

38 quarun dmm dnarrat misee

t1c d.pemumnr tr ſecidam. qucd aite

uo ao dcracw eic

duuerted

dd pror 9 rmumie idrr mit

igit᷑ pꝛopoꝛtio b ad a ſcðᷣi ad pꝛimũ minoꝛ eſt ꝓpoꝛtio d ad c quarti ad tertiũ. erat

T Sint vt pꝛius qᷓttuoꝛ numeri:a pꝛimus. b ſcðᷣs. c tertius. d quartus

II

hec intẽ dit.ſi g ſit differẽtia d ad e:et f differẽtia b adc. qꝛ d et e ſunt ſumpei eque dillecdaob et c:pꝛopoꝛtionem g ad fᷣ eſſe eque multiplicem vt d ad b. et ſint b d duobus re fanis ma o zes auen pꝛeſentem ea eſt pꝛopoꝛtio d ad e:que b adc.ergo permutatim per tertiam pꝛopoꝛ ke ad Velus ad totum:ea eſt e ad c detracti ad detractum.ergo per quintam g ad freſiduus ad reſiduum vt da totius ad totum. eſt pꝛopoſitum.

Si duo nũcri cũdem multiplicent:erit multiplicantiũ ac ꝓductoꝝ eadem ꝓpoꝛtio.

At ſi in ſi ti Eti pli: itidem multiplicet a: ꝓueniat e. At ſi in figuratione pꝛecedẽtis b multiplicet a:et ꝓueniat d. et c itide Dico pꝛopoꝛtio b ad c multiplicãtis ad multiplicantem:eãdem eſſe c ad e pꝛoducti ad pꝛoductum.

Nam per octauam pꝛimi idem ꝓuenit multiplicando aꝑ b b per aſcʒ dꝛet ſiliter ivem ꝓpuenit mul

tiplicando a per c et c per a ſcʒ e.ſed per pꝛecedẽtem b c multiplicatis per a:eadem eſt ꝓpoꝛtio b ad c 2 dad deno multiplicãtibus b ca: eadẽ erit pꝛopoꝛtio b ad c dade. eſt pꝛopoſitum. Si duo nũeri ad tertiũ ↄparent᷑: maioꝛis ad ip̃m maioꝛ crit ꝓpoꝛtio mĩori mĩoꝛ: ipius vo ad maioꝛem ꝓpoꝛtio minoꝛ/ ad minoꝛẽ maioꝛ. manifeſtũ eſt ſi duo nũcri ad eũdem cõparati: cãdem ſeruent ꝓpoꝛtiõis habitudinẽ:illis vnũ/ cũdẽq; cẽ nũcrũ. Comparẽtur a b ad tertium c ſitq; a maioꝛ bꝛdico ipſius a adc maioꝛem eẽ ꝓpoꝛtionem qᷓ;b adc: dico etiã c ad a minoꝛem eſſe pꝛopoꝛtionem qᷓ; cad b. Pꝛimũ patet et ſit pꝛimo c tertius vtroq;ʒ a et b maioꝛ.qm̃ c eſt maioꝛ a⁊ maioꝛ bꝛerit a pars vel partes cꝑ pꝛimam pꝛimiet per eãdem b eiuſdẽ erit ars vel partes.et a poſitus ſit maioꝛ b ipᷣe erit plures ꝑtes c qᷓ b.Iquare maioꝛ pꝛopoꝛtio a ad cꝙ b ad c. Sit ſcðo c tertius vtroq; a b minoꝛ:ſi a pluries ↄtinebit c ꝙᷓ b icpᷣm c otineat:cõſtat ꝓpoſſi itũ · Et ſi a b equaliter ↄtinebũt c:qꝛ a maioꝛ b plures partes ipᷣius vltra ↄtinebit a qᷓ; ↄtineat ipᷣe b. ãre idem cõcluditur a ſcʒ ad c maioꝛem eẽ pꝛopoꝛtionem qᷓ; b ad c.Sit tertio c tertius minoꝛ a maioꝛ b: quia denoĩatio pꝛopoꝛtiõis a ad c fit a toto multiplice aut a toto parte aut partibus/ct denomĩario pꝛopoꝛtiõis b ad c eſt a parte aut partibus:ↄſtat hoc maioꝛem eẽ pꝛopoꝛtionem a adcqᷓb adc. ct non poſſit c tertius eſſe maioꝛ a minoꝛ b.qꝛ quicũq; eſt maioꝛ maioꝛe maioꝛ eſt minoꝛe:ↄſtat pꝛima ꝑs quo ad oẽs eius modos firma.Scðᷣa: ſit pꝛĩo c tertius maioꝛ a b cũc ſit maioꝛ a et b⁊ a ſit maioꝛ b.ſi c ↄtinet płies b minoꝛẽ qᷓ; a maioꝛẽ:ↄſtat pꝛopoꝛtionẽ c ad b eſſe maioꝛẽ qᷓr c ad a.et ſi c cõtinet b a equalit᷑:cõtinebit inſuper plures partes b minoꝛis qᷓ; a.quare iteꝝ idem cõcluditur. Sit ſcðᷣo cvtroq; minoꝛ.erit itaq; ſumptisvnitatibus totidem partes miaioꝛis quꝑt minoꝛis. ſed maioꝛis per conceptionem erit totideʒ partes minoꝛes:cum partes ille a maioꝛe nunſero ſint denoĩate. quare ipſius ad maioꝛem iteꝝ minoꝛ pꝛopoꝛtio.Sit tertio c tertius minoꝛ a maioꝛ bꝛcũ ſit ſolum pars vel partes a excedat ipᷣm b:maioꝛ erit ipᷣius ad b ꝓpoꝛtio; ad a.et poſſit vt dictum eſt eẽ maioꝛ

a et minoꝛ bꝛcõſtat ſecũda pars quo ad oẽs eius partes monſtrata.Coꝛrelariũ ex pꝛima parte facile

cognitum eſſe poteſt.

Si idem numerus ad duos cõparet᷑ ad quẽ ipᷣius maioꝛ ꝓpoꝛtio fuerit:minoꝛem/ et ad quem minoꝛ:maioꝛem eſſe neceſſe eſt. 9

hec eſt ↄuerſa pꝛecedẽtis.Sint ergo a b duo nũeri ad quos cõparetur c tertius.et ſit ead a minoꝛ pꝛopoꝛtio:et c ad b pꝛopoꝛtio maioꝛ.dico a eẽ maioꝛem:et b minoꝛem. Ham pmo'mnon erunt equales: quia c ad vtrũq; eẽt eadem pꝛopoꝛtio.neq; a erit minoꝛ b.· nam per pꝛimam partem pꝛccedẽtis:minoꝛ est aad e pꝛopoꝛtio qᷓh adc.et per ſcᷣam partem eiuſdem maioꝛ c ad a pꝛopoꝛtio: minoꝛ cad b. eſt ↄtra hypotheſim.relinqͥtur igitur pꝛopofitum verum.

(Si fuerit ꝓpoꝛtio pꝛimi ad ſcðm maioꝛ qᷓ; tertii ad quartum:erit ſecũdi ad pꝛimuũ pꝛopoꝛtio minoꝛ qᷓ; quarti ad tertium.

banc in multiplicibus demõſtrare pꝑfacile eſt:vt li ſit a ad bin genere multiplici maioꝛ pꝛopoꝛtio q; cad d:dicam b ad a minoꝛem eſſe pꝛopoꝛtionem ꝙ́ᷓ d adc.capiam eni e eque multiplicem ad dꝛvt a ad b. qꝛ ergo a ad bet e ad d eque multiplices:erit a ad b ⁊e ad d eadem pꝛopoꝛtio.at pꝛopoꝛtio a ad b poſita eſt maioꝛ qᷓ; c ad dꝛergo pꝛopoꝛtio e ad d maioꝛ eſt qᷓ; c ad d.per ſcoͤᷣam partem igitur none maioꝛ eſt pꝛopoꝛtio d ad cq́; dade.at qꝛ eadem eſt pꝛopoꝛtio a ad b ⁊ead d. per pꝛimã igitur huius eadem erit pꝛopoꝛtio b ada dade.ſed d adc ꝓbata eſt maioꝛ pꝛopoꝛtione d ad e:maioꝛ igitur erit ſua equali b ad a. eſt pꝛopoſitum.at qꝛ demõſtratio hec non eque aptanda eſt alijs gñibus:idcirco alia vniũſalioꝛ adhibenda eſt. Sit ergo a ad b maioꝛ pꝛopoꝛtio ꝙq́ c ad d:dico b ad a minoꝛem eẽ ꝓpoꝛ tionem d ad c. duco enĩ c in b et pꝛoueniat cꝛet idẽ c in a ꝓueniat f. per ſeptimã huius pppoꝛtio a ad b:ꝛeadem erit f ad e.Rurſus duco d in a ꝓpueniat g. qꝛ c d multiplicauerũt a octauam eadem erit pꝛopoꝛtio fad gpꝛoducti ad pꝛoductum: c ad d multiplicãtis ad multiplicantem.Eſt igitur f ad e pꝛopoꝛtio vt a ad bꝛet fad gvt cad d.ſed pꝛopoꝛtio a ad b poſita eſt maioꝛ pꝛopoꝛtiõe c ad d: igitur pꝛopoꝛtio f ade maioꝛ eſt pꝛopoꝛtiõe eiuſdẽ f ad g.per pꝛecedẽtem igitur e minoꝛ eſt ⁊gmaioꝛ.igitur per pꝛimam partem none huius ꝓpoꝛtio e ad fminoꝛ eſt ꝙ́ᷓ gad f. ſed pꝛopoꝛtio e ad f eſt eadẽ ꝓpoꝛti oni b ad a:et ꝓpoꝛtio g ad f eadem pꝛopoꝛtioni d ad c vt facile per pꝛimam huius cognoſcere potes:

demõſtrãdũ. ESi fuerit pꝛimi ad ſcom pꝛopoꝛtio maioꝛ qᷓ tertii ad quartum: erit pꝛimi ũ MrlT Pant artum: erit pꝛimi

maioꝛ; ſecundi ad quartum. 4 pumi ad tertiũ zet ſit a ad b ꝓpoꝛtio maioꝛ;

cad d. dico maioꝛem eſſe ꝓpoꝛtiõem a ad cpꝛimi ad tertiũ: T b ad d ſecũdi ad quartũ.duco enĩ a in b