Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici Qvædam opuscula, artem medicam exercentibus utilissima : Vt Svnt, De Aqua & Aethere, De Cyna radice, seu de decoctis, nunc locupletatum & castigatum ; Consilium pro illustri Hieronymo Palauicino Principe Curtis Maioris, Difficultate spirandi laborante, Consilium pro Fluxu sanguinis coërcendo, Consilium pro Mantuano lepram patiente, Medicinae encomium : Præterea, Eiusdem in calumniatorem librorum de subtilitate, actio
Seite
209
Einzelbild herunterladen

Actio 1, librorũ de Subtilitate. 109

firmiorem generat: uelut ſipes in arena ueſtigium æternum imprimeret, manifeſtum eſt etiam ueſtigij ſuperficiẽ adeſſe, eſſet pes ueſtigio æterni⸗ tatis magis particeps,& ueſtigiũ ſuperficie, qd' unũ ex alio penderet. Itaq́; & æterna uarietatẽ in infinitate ſuſcipiunt, uelut& mortalia in tempore.

Simili ſtupore admirat᷑ uerba illa intelligens, quia ſubſtantia eſt, ideo 358 quieſcit. dicit, cœlum none eſt ſubſtantia? pulchrè cœlum non uerẽè ſubſtã tia eſt quia ſi ab intellectu ſeparatur, non eſt: ſi cum illo eatenus eſt, quate⸗ nus illi coniunctum eſt, atq; ideo potẽtia quaſi eſt,& ob id in cõtinuo mo tu ohæternitatem. Subſtantia ergo iuxta paronymiã dicetur de intellectu principali& cœlo,& de cœlo& iſtis inferioribus adhuc magis. Sed de pri moprincipio& mentibus diuinis pluſquã ſecundum paronymiam, imò nullo horum modorum.

dSectione xiiij ſimili afficitur errore, quanq́ʒ ibi indignus uenia: nam 359 admonitus, uolens tamen peccat. Primum non ſequitur, hæc ſunt eiuſdẽ eneris, ergo minus perfectione differunt,&; quę genere differunt. Plus e⸗ nim differt homęà brucho qᷓ́; bruchusab albedine perfectione, ſicut linea magna plus longitudine à parua differt; parua à puncto. Deindeſi ani⸗ mus noſter& ipſe intellectus rerum, magis ſequitur ipſum eſſe accidẽs, 3. b quod ſit rerum intellectus, quã rerum intellectum eſſe ſubſtantiam, quòd ſit idem quod animus.

Hic eſterror communis multis, qui Archimedis inuẽta uiderint. 362 putat enim maximasres uno argumento poſſe declarari: at ita eſt, ſed ſerie tota unius maximi libri quãdoq; indigemus. Plures ſunt mẽtes u⸗ na tantũ, ut quidam magis quã Epicurus athei: non poteſtoſtẽdi uno nec quatuor argumentis, ſed conſtruere oportet integrã declarationẽ ex multis uniuerſi ordinem oſtendendo, uelut Archimedes ex conorũ multi plici ratione,& cõpoſitione ſphærę ex infinitis conis, proportionẽè ſphęrę ad maximũ conum, inde totius extimæ ſuperficiei ad maximum circulũ. Haæc uerò potiſſima cauſa eſtignorantię rerum& fruſtratorum ſtudiorũ, adeò ut maxima pars hominum quę metam ſe ſuperaſſe putat, ut noſtra ſępia in dialectica neprima quidem rudimentaattigiſſe uidetur.

Scimus ſcabiem non eſſe titillationem, nec multo minus eſt dolor, ut 364 ipſe ait:unde patet non breuitatis cauſa figura uti ut nos, ſed errare. dolor enim in ſcabie eſt ſymptoma:ſed titillatio uenerea eſt, qualis pruritus qui eſtin ſcabie.atqʒ utrobiq; quęritur expulſio infeſti humoris abſq; dolore, quòd in ſcabie ſit dolor ut plurimũ, etiãſi ſuperfluum illud retineatur: at in fecibus& urina, cum uiolẽter retinent᷑, dolor accidit. tripliciter igitur in tam paucis uerbis peccat, dum alios perperam reprehendit.

PBRORATIO.

auſimus tãdem hunc inſuauem laborẽ, ut pleraq; alia difficilia pub⸗ Ha utilitatis cauſa. Poſtꝗ́ʒ res ipſa exẽplo caruit, nec ſolum homi num, ſed etiam naturæ. Quicquid enimi nſignetulit, ac planèadmirabile, tanq́; ſuũmet opus irrideret, peſte aliqua fœdauit. Blephãtem crabrones,

delphinem