Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici Qvædam opuscula, artem medicam exercentibus utilissima : Vt Svnt, De Aqua & Aethere, De Cyna radice, seu de decoctis, nunc locupletatum & castigatum ; Consilium pro illustri Hieronymo Palauicino Principe Curtis Maioris, Difficultate spirandi laborante, Consilium pro Fluxu sanguinis coërcendo, Consilium pro Mantuano lepram patiente, Medicinae encomium : Præterea, Eiusdem in calumniatorem librorum de subtilitate, actio
Seite
199
Einzelbild herunterladen

.. 1.

Actio i. librorũ de Subtilitate. ¹9 mabis, formæ ſimplices ſunt, ſed ex materia eductę? Vera dicis, ſed tamen per ſe ſimplex eſt,& neq; incrementum aut diminutionem ſuſcipit iuxta Ariſtotelem? Dices, ſed ex materia ut prodit,& ut illi annectitur non ſimplex eſt, ſed ex quatuor elementorum mixtione conſtat. At in animali⸗ bus hæc ſufficere negat Ariſtoteles,& ueritas docet: neceſſe eſtenim eſſe ſpiritum, cuius forma reſpondet elemento ſtellarum. dices ita ſittanto ma gis mixta eſt. Tum ergo& hominis anima ſimiliter ex his prodit: aut igit anima ſcarabei immortalis eſt, aut anima hominis interitcum illo: Ita egre gium hoc ſuum argumentum eius quod declarare debuerat, contrarium planè oſtendit. Poſt hæc ſuo more nugatur illius exem plo, qui pellem urſi nondum capti coriario uendere uolebat. cum enim ex eius rationibus de animę immortalitate non conſtet, quærit quònam pacto Deus nouè ani⸗ mas creare poſſit: Sed deterius hoc ipſo eſt quod tot tantasq́; materias hic miſcet, ut etiam ſi eſſet qualis eſſe deberet, non poſſet illas maximo libro ab ſoluere. Sed ſi talis eſſet non tanta miſceret, ut nec decimã partẽ concoque⸗ reſufficiat. Verũ cum neq; principijs bonis innitatur, neci pſe his qualia⸗ cunq; ſint cõmoda uti norit,& neq; claſſica utatur inquirendæ ueritatis ra tione, nec rationis ſtructura cõnexa ſit ac efficax& turgens, ipſa uerò farra go diſſidẽtibus& incõnexis conſtet, factum eſt ut nihil tetrius legi poſſit. Nam nulla ratione ſibi ipſi fidens exiſtimansq́; ſe alterum Apollinẽ, quæ cunq; illi in buccam uenit, cõſcripſit: ut imitatus illud uideatur, qd' de Py⸗

thagora diſcipuli dicebant a*εεο ενmσ, ut amentiæ ſuæ non alias pulchrius

ſpecimen dederit qᷓ; hic cum ſibi placet. Verũ neq; illud credatis calorẽ in æſtate fieri fato, natura enim conſtat. Et quanꝗ́; hic locus non ſit huius tra ctationis, nec æquum ſuo moreomnia omnibus in locis repetere atq; con

fundere, charitatis cauſa unũ uerbum dicã, idẽ diuerſis modis factũ di⸗ citur: ueluti ceraſus oriens è pomi planta per inſitionẽ uillici, fato, natura, cõſilio& fortuna oriri dici.fato, ut ad cõplexum omniũ cauſarũ res com⸗ paratur:natura, ut ad ſurculum qui inſertus eſtramo pomi:conſilio, ut paratur ad uillicum qui inſitionis autor fuit:fortuna comparatione domi ni, qui neſciebat uillicum inſeruiſſe. Vnde fortuna eſtcauſa, ſed modus ſciendi aut cognoſcendi. Quantũ uerò delinquat ipſe ac peripatetici ſui,& qᷓ; uarij ſint errandi modi uno exẽplo alio accomodate ſatis ut reor decla⸗ rabo. Aduenit unus exagro uir ſimplex acuerax, ſed minimè ſtultus ami⸗ cus meus, qui refert ſeaudiſſe bouem loquentem dicentẽq́;, Heu patrię hu ic. Statim Epicurus dicet hunc uirum eſſe ſtultum aut ebrium aut menda⸗ cem: iam hichabes genus hominum quoddam ſibi ſapiens. at alius Plato nicus dæmonas conſinget. Rurſus Theologus ad Deum& culpã noſtrã referet. At uerus peripateticus ac prudens conabit᷑ id ex naturę principijs, minus ꝗᷓ poterit, abſurdè deducere. Aſtrologus in aſtrorũ uim trãsferetab ſurdo cõmento, ut aſtra bouem loquentẽ efficere poſſint. At ſi quis ad me hoc deferat, poſtqᷓ; cognouero hominis in tegritatẽ, dicã bos quidẽ natu- raliter loqui potuit, quoniã auditionis illius primum capax eſt, nec

8S 2 memoriæ