Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici Qvædam opuscula, artem medicam exercentibus utilissima : Vt Svnt, De Aqua & Aethere, De Cyna radice, seu de decoctis, nunc locupletatum & castigatum ; Consilium pro illustri Hieronymo Palauicino Principe Curtis Maioris, Difficultate spirandi laborante, Consilium pro Fluxu sanguinis coërcendo, Consilium pro Mantuano lepram patiente, Medicinae encomium : Præterea, Eiusdem in calumniatorem librorum de subtilitate, actio
Seite
14
Einzelbild herunterladen

..

14 Hieron. Cardani ri, ut ulcera atqʒ abſceſſus:aut quæ plurib.& ſi nõomnib. mẽbris poſſunt eſſe cõmunia, ut fractura& luxatio. Verũ primũ de ordine& uſu aquę Aauain zue in ſanis dicẽdum eſt, quarum uſus ꝓculdubio etiã perſeplurimũ poteſt ad membra ma Uitæ lõgitudinẽ: ad dentes firmãdos debilitãdosue, ad fluxiones omnes, ad rimẽ poſit. habitũ corporis, atq́; colorẽ. Poteſt& in reliquis, ſed non adeò. Ex morbis uerò ad lienẽ hydropẽ, uentriculi& intẽſtinorum ſcirrhos& renũ lapidẽ. Hernia gulę nulla magis alia cauſa, aquarũ uitio ꝓereat. lam ergo ſuppo ſito, optima ſitaqua, uidẽdũ eſt quãdo illã ſumere debeamus, Cõſtat emũ opportuno illius uſu omnia mẽbra fermè ſaneſcere aut infirmari. Auicẽna aũt exiſtimat pulmones& cerebrũ maximè affici. Sed hæc inferius: nunc cõſtat, neceſſariũ eſſe ut ſciamus quantitatẽ aquæ,& ordinẽ cui tẽpus con iunctum eſt.Sunt igit᷑ aquæ ꝗᷓ bibund᷑, à ſanis optimę, frigidę ſeu coctę na

turales aut deſtillatę.Et ex his melior modus refrigerãdi aquas eſt, ur ſub di,

uo exponaniĩ᷑, aut in puteũ demittant᷑. In altis uerò locis uentus magis flat,

& aër purior eſt. Oportet aũt ut celerius refrigeret̃ aqua, uas totù repleri. aer qui intus continet facilè refrigerat᷑, atq; inde illi aqua contigua. A⸗

qua etiam niue refrigerata, aut glacie mala eſt,& quia immodicæelt frigi⸗ ditatis,& quoniã uiolenter cogit᷑. Deterior aũt, ſi miſceat: neruos tandẽ

Azua murit. neceſſario lædit. Aquę uerò uſus eſtnutriẽdi ꝓpriè cauſa, ſed potius ut nutrimentum liquefactum deferat᷑ ad mẽbra,& etiã humidius& frigidius redditũ tẽperet᷑. Verũ quãuis Hippocrates& Auicenna dicãt, ꝙaqua nutrit,& Galenus conet᷑ aſsignare cauſam, quia eſt elementũ,& elemẽta nutriant, uidet᷑ hoc uerum exquiſitè. Neqʒ Hippocrates eam nu

trire dixit, ſed mouere feces, debilitare uires languentiũ, nec extinguere

ſitim. Hæc aũt haud cõtingunt, quoniã nutriat aqua, ſed quia laxat mẽ

brorũ ſubſtantiã excalefacta febrili calore. Neq; etiã extinguere ſitim ingt,

quoniã nutriat, id em̃ abſurdum, ſed quoniã in bilẽ uertit. Vndeinꝗt

Hipp. Amareſcit,& bilioſis bilioſa eſt. Ex ꝗᷓ patet, illã etiã nutrire. Quę em̃ generare poteſt bilẽ, etiã poteſtgenerare ſanguinẽ tenuẽ, aquę ſimilis ma

gis eſtꝗᷓ; bilis. igit᷑ ſedat ſitim, quia nutriat, ſed quia craſſa cum

ſit, anteꝗᷓ penetret in bilioſis atq; febricitantib. à bile uincit. Melius igit᷑ erit

ita argumẽtari. Sitim ſedat in ſanis, igit᷑ nutrit: qᷓ; nutrit, igitur ſitim ſedat.In prima oratione ꝙaſſumitur. eſt ueriſsimũ,& ſenſui manifeſtum: cõcluditur, dubium, ut in pleriſq; quę ſola in argumenti cõfirmãtur:in

ſecunda ex dubio aſsũpto cõcluditur falſum& repugnãs experimento.

Libro de Mirũ eſt aũt, Galenus cõceſſerit aẽrẽ nutrire,& neget illud deaqua, quę e vſlhe lõgè corpulentior eſt. Solida igitur mẽbra ex terreis nutriri uidẽtur, cõten ta& liquida ex potib. uino atq; aqua, ſpiritus ex aëre. Sedat aũt aqua ſitim

ſolum nutriendo, ſed etiã temperãdo mẽbra ſuꝑcalefacta. Vnde aqua

frigida melius ſitim ſedat, qᷓ; calida aut tepida. Cum utraq;ſitim ſedet.

ſtat etiã nutriendo ſitim ſedat, ſolã qualitate. Videmus etiã piſces a⸗

qua ſola nutriri, qd& Rõdelletius expertum ſe teſtatur. Et animalia ſi bi⸗

bant aqᷓ; ſerius ex fame pereunt, qᷓ́; ſi omnino nihil bibãt. Penos n libris eRerum