Liber

plũ ex ꝑte ſubiecti:vt amicis opoꝛtet bñfacere:ini/ micis opoꝛtet bñfacere. ex ꝑte pᷣdicati:vt amicis opoꝛtet bñfacere:amicis opoꝛtet malefacere.Exẽ plũ de ullis q̃ ſũt ꝓtenſe ᷣm Sdictionẽ:vt amicis opoꝛtet bñfacere/ inimicis nõ oꝑtet bñfacere:ami/ cis opoꝛtet bñfacere/amicis nõ oꝑtet malefacere. Et ſubdit ꝙ ſi vna ẽ ꝓbabilis ita ⁊ reliq̃. ¶ Cõſe/ quẽter diffinit ꝓblemata dialectica:dicẽs/ꝙ ꝓble ma dialecticũ eſt ſpeculatio ↄtendẽs ad electionẽ vl fugã vel ad vᷣitatẽ ⁊ ſcĩam aut vt ipᷣm ſic admi/ niculãs aut ad aliqͥd alið hmõi. Añ ꝑ hoc ꝙ dicit ad electionẽ vel fugã/tãgit ꝓblemata moꝛalia:⁊ ꝑ hoc qð dicit ad vᷣitatẽ ⁊ ſcĩam/tãgit ꝓblemata na turalia:⁊ ꝑ h̊ qð dicit adminiculãs /tãgit ꝓblema/ ta ſcĩaꝝ ſermocionaliũ. ¶ Cõſequẽter diuidit ꝓ/ blemata. Pꝛimo ex ꝑte nre cognitiõis: ſcðo ex ꝑte ſinis. De pᷣmis dicit/ꝙ qͥddã eſt ꝓblema de q̊ neu tro mõ opinamur:⁊ ſolet vocari ꝓblema neutrũ/ eo ꝙ nulſã rõnẽ habemꝰ ad alterã ꝑtẽ ↄdictõis: vt vtrũ aſtra ſint paria vł imparia:vel qꝛ habem rõ/ nes eque foꝛtes ad vtrãq; ꝑtẽ /dictiõis:vt vtrum mũcdus ſit eternus vel nõ. Alia ſũt de qͥbꝰ habent᷑ Zrie opinioues:⁊ illa ſũt triplicia: q̃dã ſũt de qͥbus plurimi vulgares /ᷓriant᷑ ſapiẽtibꝰ/vtvtꝝ ſapia ſit melioꝛ diuitijs vel nõ:alia ſũt de qͥbꝰplurimi vul/ gares /riant᷑ inter ſe/ vt vtrũ ars ſutoꝛia ſit melioꝛ pelliparia: alia ſũt de qͥbꝰ ſapiẽtes Zriant᷑ inter ſe/ vt ſunt ꝓblemata phyſicalia ⁊ metaphyſicalia:vt vtrũ mũdus ſit ab eterno vł nõ/ ⁊ vtrũ genꝰſit vnũ vle vk nõ. ¶ Deinde diuidit ꝓblemata ex ꝑte finis dicẽs/ꝙ q̃dã ꝓblemata oꝛdinant ad electionẽ vel fugã:vt vtrũ opoꝛteat parẽtes reuereri vł nõ: q̃dã nõ oꝛdinant᷑ ad finẽ ꝓpter ſcire/ſʒ ꝓpter operari: vt vtrũ voluptas ſit eligẽ da vel nõ:⁊ qͥdã oꝛdinãt᷑ ad ſcre tm̃/vt ſunt ꝓblemata naturalia.

¶ Poſitio autẽ eſt extranea opinio ali/

cuius pᷣm philoſophiam.

¶ Iſtud ẽ ſcðm capłmjin ã phs determiat de po⸗ ſiide:dicẽs /poſitio eſt opinio extranea aliãꝝ no⸗ toꝝ ſᷣm phiam.i.poſitio ẽ opinio aliqᷣꝝ peritoꝝ vł alicuiꝰ periti in phᷣia:⁊ dat tria exẽpla. Pꝛimũ: nõ ↄtingit eẽ Zdictionẽ/vt diẽ antiſthenes. Scðᷣm ẽ/ ꝙ ola mouẽẽ/ vt dicit heraclitꝰ. Tertiũ: ꝙ oĩa ſũt vnũ/ vt dicit meliſſus: ⁊ de iſtꝭ dicit ariſto ꝙ eẽ ſo/ licitũ eſt magis ſignũ ſtulticie qʒ ſapie.Deinde cõ parat poſitionẽ ad ꝓblemata:dicens /ꝙ oĩs poſi/ tio eſt ꝓblema: ſʒ nõ ecõtra.Scðᷣam ꝑtẽ ꝓbat: qꝛ aliq̃ ſũt ꝓblemata de qͥbꝰ neutro mõ opinamur: ⁊ illa nõ ſũt poſitiões:qꝛ poſitio eſt oro q̃ꝑ rões ꝓ vabiles videt᷑ ab aliã rñdente. Pꝛimã ꝑtẽ ꝓbat:qꝛ om̃e illud de q̊ 5rij opinant᷑ eſt ꝓblema:ſʒ poſitio eſt hmõꝛ:igit᷑.Et ſubdit ꝙ ſolũ illa ꝓblemata ſunt dialecticaſꝗ̃ pñt eẽ dubia ex ꝑte rõnis:⁊ illa nõ ſũt dialectica q̃ ſũt dubia ex defectu ſenſus vł pene:vt dubitãtes vtrũ opoꝛteat deos venerari ⁊ parẽtes amare:tales nõ ſũt rõnibus ↄuincẽdi: ſʒverberibꝰ ſũt puniẽdi.Sijr illa ꝓblemata qᷣꝝ demonſtratio eſt ꝓpinã ſenſui vel lõge a ſenſu/nõ ſũt dialectica: vt vtu nirx ſit alba. Deiñ determĩat de ſpẽbꝰ argu/ mẽtatiõis dialectice:dicẽs/ꝗœ due ſunt ſpẽs argu/ mẽtatiõis dialectice.ſ.ſylłs ⁊ inductio.qͥd ſit ſylls dictũ eſt pꝛiꝰ.Sed inductio ẽ ꝓgreſſio a mnghan⸗ bus ad vłe. ¶ Finałr cõparat ĩductionẽ ad ſyllm: dicẽs/ꝙ ĩductio ẽ planioꝛ ⁊ vᷣiſimilioꝛ qᷓ; ſit fylls: ſʒ ſyllogiſmꝰeſt valentioꝛ ⁊ ad 5dicẽdũ efficatioꝛ.

¶ Inſtrumẽta aũt per que abũdemus ſyllogiſmis ſunt quattuoꝛ.

I

¶ Iſte eſt tertiꝰ tractatꝰ hui libꝛi/in q̊ phs deter minat de inſtrumẽtis abũdan di in ſylł s dialecti⸗ cis:dicẽs/ꝗꝙ inſtrumẽta qͥdꝰ abũdamꝰin ſyllis dia lecticis ſſit ãttuoꝛ.ſ.ꝓpõnũ ſumptio/ młtiplicis di ſtinctio/ differẽtiaꝝ inuẽtio/⁊ ſilitucdinis ↄſidera/

tio:⁊ reducit tria vltima ad pᷣmũ dicẽs/ꝙ tria vlti ma reducunt᷑ ad ſumptionẽ ꝓpõnũ:qꝛ ꝑ vnũqðq; ipᷣoꝝ pñt fieri diuerſe ꝓpõnes:ſi em̃ diſtinguatur mktiplex/ vt puta bonũ ĩ delectabile ⁊ vtil umũt᷑ due ꝓpõnes.ſ.bonũ delectabile ẽ eligẽdũ:⁊ bonũ vtile eſt eligẽdũ.Siłr inuẽta dꝛña inter aliq multꝭ plicant᷑ ꝓpõnes:vt ſi ſit inuẽa dꝛña inter ſenſum ⁊ diſcipiinã talis ꝙ amiſſo ſenſu nõ poſſumꝰ ĩm recuperare:ſed amiſſa diſcipline poſſumus ipſam recuperare/ tũc eliciunt᷑ due ꝓpões. Siłr imuenta

ſilitudinis ↄſideratiõe inter aliq̃ młtiplicant᷑ pꝓpõ

nes:vt ſi ↄſideret᷑ ſiłlitudo ſanatiui ad ſanitatem ⁊ euechiui ad euechiã/tũc fiũt plures pꝛopoſitiões.· ¶ Ergo quidẽ ꝓpõnes eligendũ quo/

tiens determinatũ eſt in pꝛopoſitiõe.

¶ Iſtud eſt ſcðm caplm in ãᷓ phs determĩat de ũᷣ mo inſtrumẽto abũdandi qdð eſt.põnũ ſumptio:⁊

ponit ſex modos qͥbꝰ abundamꝰ in ꝓpõnibꝰ dia⸗

lecticis. ¶ Pꝛimꝰ:eſt ſumẽdo ꝓpõnes ꝓbabiles

aut oĩbꝰ/aut pluribꝰaut ſapiẽtibꝰ/aut his pluri/

bus/ aut maxie notis. ¶ Scðs: eſt ſumẽdo ꝓpõ-

nes ↄrias ꝓbabilibꝰ ꝓtenſas ſᷣm Sdictionẽ: nã ſt

vna ↄriaꝝ eſt ꝓbabilis ⁊ reliq̃. ¶ Tertiꝰmodus:

eſt ſumẽdo ꝓpõnes ſites ꝓpõnibꝰpꝛobabilibꝰ: vt

ſi iſta ſumat᷑ tanqᷓ; ꝓbabilis 5rioꝝ cadem eſt di/

ſciplina:tũc iſta ſumẽ da eſt tãqᷓ; pbabilis/rioꝛũ

idẽ eſt ſenſus. ¶ Quartꝰ mod:ẽ ſumẽdo opinio/

nes cões. Hã rñdẽtes ad hmõi ꝓpõnes facilti ↄce

dũt nec ad eas multũ aduertũt. ¶ Quint modꝰ:

eſt ſumẽdo deſcriptiones eoꝝ de qͥbꝰ diſputamus

vt er eis facere poſſumꝰ ꝓpões ꝓbabiles. ¶ Sen us moqus:eſt aſpiciẽdo ad ꝓpões dictas ab ex- ertis in aliq̃ ſcia in q̃ diſputamꝰ.Cõſequẽter oñ/ dit ꝙ ome ꝓblema aut ẽ phyſicũ /aut moꝛale/aut ſermociõaie:ext᷑plũ de phyſico/ vtrũ mũdꝰſit eter nus vk nõ. Exẽplũ de moꝛali: vtvtrũ opoꝛteat ma gis obedire parẽtibꝰ qᷓ; legibꝰ ſi diſſentiãt: exẽplũ de ſermociõali vt logico/ vt vtrũ ↄrioꝝ ſit eadẽ di ſciplina vx nõ. Cõſequẽ᷑ter ſoluit vnã qᷓſtionẽ poſ⸗ ſet em̃ qͥs q̃rere quõ talia ꝓbiemata dꝛñt adinuicẽ. Rũdet ꝙ nõ eſt facile h aſſignare:ſʒ ſufficit ea co/ gnoſcere inductiõe ⁊ exẽplo:⁊ dicit ꝙ dialecticug folũ ↄſiderat talia ſimpfr.i.ãntũ ad coꝝ opionẽ ⁊ ꝓbabilitatẽ Et ſubdit finakr ꝙ in argumẽtatiõib· dialecticis ſumẽde ſunt ꝓpõnes vłes/vt ſub ipᷣis poſſint ſumi ꝓpões ꝑticłares:vt oĩm oppoſitoꝝ c eadẽ diſciplina ſᷣ q̃ ſumũt᷑ iſte: oĩm /rioꝛũ eadẽ c diſciplĩa:oĩm pᷣuatiue oppoſitoꝝ eadẽ ẽ diſciplĩa. Quotles aũt negociandũ eſt nõ ſolũ

quecũq; dicunt᷑ ſm diuerſum modũ.

¶ Iſtud ẽ tertiũ capłm /in q̊ determĩat de ſcðᷣo in ſtruũmẽto abũdãdi.ſ.de diſtinctiõe multiplicis pↄ nẽs aliq̃s ↄſideratiões. Pꝛima: ad cfnol cendũ vtrũ aliqð nomẽ ꝓpoſitũ dicat᷑ multipłr inſpictẽ/ dũ eſt ad ſuum ↄriũ:qꝛ ſi ſuũ ↄriũ dicat multipkr. i. habeat plura ᷣcata:tũc etiã tale nomẽ ð᷑ꝛ mltiplr: exẽplũ/ acutũ ðꝛ eqͥuoce de acuto in voce ⁊ de acu/ to in magnitudine: g etiã obtuſum dicet᷑ eqͥuoce. Scðm exẽplũ:bonũ ðꝛ eqͥuoce de bono in aĩali et bono in domo cui ↄriat᷑ peſtilẽs: ⁊ bono in anial

Zriat᷑ fedũ:&̊ etiã malũ dicet᷑ eqͥuoce. Tertiũ exẽ⸗

plũ:albũ ðꝛ eqͥuoce de albo i coloꝛe ⁊ albo invoce: