Druckschrift 
Magistri Petri tatareti com[m]entraij in Jsagogas Porphyrij et libros logicoru[m] Aristotelis accuratissime recogniti / Annotat in marginibus si quando author, vt pleru[m]q[ue] solet, in hisce com[m]entarijs ex Scoto quippia[m] desumpserit
Entstehung
Seite
14v
Einzelbild herunterladen

VLiber pꝛedicabilinm

eſt faciliter mobile. Differẽtia magis ꝓpꝛia/ eſt qua alterum differt ab altero dꝛña ſpecifica:vt differt ab equo rationalitate. Deinde infert vnũ coꝛrelariũ in quo cõparat membꝛa dicte diui ſionis ſᷣm cõueniẽtiã dꝛñam:dicẽs vniuerſa/ liter om̃is dꝛña facit alteratũ.i.facit differre eſſen tialiter vel accidentałr/ſeu facit rem aliter ſe habe re/ etiã cuicũq; aduenerit: ſed illa que eſt cõmunis et ꝓpꝛia faciunt alteratum.i.differre accidẽtaliter ſolum: ſed differẽtie magis ꝓpꝛie faciunt aliud.i. differre eſſentiałlr: vocant᷑ ſpecifice/qꝛ cõſtituunt ſpeciẽ. Deinde infert ſcðᷣam diuiſionẽ differen/ tie:dicẽs differẽtiarũ alie faciũt aliud.i.differre eſſentiałr: alie alteratũ.i.differre accidẽtaliter: et ponit duas dꝛñas inter membꝛa huiꝰ diuiſionis. Pꝛima:qꝛ differẽtie factẽtes alteratũ/ dicunk diffe rentie ſimplr.i.ſine addito: ſed facientes aliud /di cuntur ſpecifice:vt rõnale adueniẽs animali/ facit aliud.ſ.ſpeciẽ animalis:illa vᷣo differentia que eſt mouere/ ſolũ alteratũ facit.i.differre accidentałr a quieſcẽte.Scðᷣa dꝛña:qꝛ ſᷣm dꝛñas faciẽtes aliud/ fiunt diuiſiones generum in ſpecies aſſignatio/ nes diffinitionũ ſpecierũ/ que cõſtituunt᷑ ex gene/ re dꝛña:ſed pᷣm eas que ſolũ faciunt alteratũ/nõ fiunt pꝛedicta:ſed ſolum alteratio vel accidẽtalis permutatio/ cum tales ſint accidentia. Deinde ponit tertiã diuiſionẽ dicẽs: differẽtiarũ alie ſunt ſeparabiles:vt mouere/ quieſcere/ ſanũ eſſe/⁊ egrũ eſſe. Alie ſunt inſeparabiles: vt aquilũ vel ſimum eſſe/ Tõnale irrõnale. Deinde ponit ſubdiuiſio nem hui mẽbꝛi dicens:differẽtiarũ inſeparabiliũ quedã ſunt ſe:vt rõnale ſe ineſt homini: moꝛ taleſ⁊ ſuſceptibile diſcipline. Alie vᷣo accidens: vt aquilũ et ſimũ eſſe.Et ponit duas dꝛñas inter buius mẽbꝛa. Pꝛima:differentie ſe accipiunt᷑ in rõne.i.in diffinitione: et faciunt aliud.i.diuerſi/ tatem eſſentialẽ.Sed differẽtie accidens nec po nunt in diffinitione qdditatiua:nec faciunt aliud/

ſed alteratũ ſolũ. Scða dꝛña:qꝛ differentie ſe ſuſcipiunt magis minꝰ/ ſed bene differẽtie accidẽs. Pꝛimã partẽ pꝛobat ſic:cuiꝰ eſſe ſuſci/ pit magis neq; minus /neq; pꝛincipia eſſendi: ſed eſſe ſpecificũ ſuſcipit magis neq; minus:igitur nec genꝰ nec dꝛña que ſunt pꝛincipia eiꝰ. Minoꝛ patet:qꝛ eſſe vniuſcuiuſq; vnũ idem eſt/ neq; in/ tenſionẽ remiſſionẽ ſuſcipiens. Scða pars pa/ tet:qꝛ aquilum eſſe vel coloꝛatũ eſſe/ aliquo modo intenditur remitti. Deinde ponit ſubdiuiſio

nem differentie ſe dices: differẽtiarũ ſe quedã ſunt diuiſiue generũ/ alie ſunt ↄſtitutiue ſpecierũ: nam differẽtiarũ que ſunt ſe/ quedã ſunt ſᷣm q̃s diuidimus genera:alie ſunt ſᷣm quas ea que diui/ ſa ſunt ſpecificant᷑: declarat exẽpla:vt iſte differentie animatũ/ſinanimatũ /ſenſibile/inſenſibi le/rõnale/irrõnale/moꝛtale/ immoꝛtale ſint diffe rentie ſe:ea que eſt animatt et ſenſibilis/eſt con/ ſtitutiua ſubſtantie animalis. Eſt em̃ animal ſub/ ſtantia animata ſenſibilis. Illa vᷣo que eſt moꝛta/ lis immoꝛtalis /rõnalis irrõnalis/ diuiſiua eſt animalis.Et generalr ille differẽtie que ſunt diui/

ſiue generum/ ſunt cõſtitutiue ſpecierũ: vt animal

diuidit᷑ rõnale irrõnale/ moꝛtale immoꝛtale:

et illa que eſt rõnalis moꝛtalis/eſt conſtitutiua

oĩs:ilia que eſt rõnalis et ĩmoꝛtalis dei. Ex quo

concludit Poꝛphyrius eedẽ differẽtie ſunt con

ſtitutiue diuiſiue reſpectu diuerſoꝛum:ideo pꝛe/

ſens diuiſio non datur mẽbꝛa realiter diſtincta.

Deinde ponit duas vtilitates differẽtie per ſe: di

cens/ maxime opus eſt his differentijs ſe ad diuiſiones generũ diffinitiones ſpecierũ/ſed his que ſunt ſᷣm accidens. In ſcða parte pun/ cipali determinat Poꝛphyrius de differentia ma gis ꝓpꝛia diffinitiue ponẽs quinq; diffinitiones eius. Pꝛima: differẽtia eſt qua abundat ſpecies a genere:vt abundat ab animali rõnale moꝛ/ tale: homo em̃ includit in ſua quidditate rationa/ le: quod non includit animal:ideo dicit/ꝙ animal nihil hoꝛũ eſt. ſ.neq; rõnale neq; irrõnale: licet em̃ omne animal ſit rõnale vel irrõnale:tamẽ ſᷣm ſe.i. qͥdditatiue/ neq; eſt rõnale neq; irrõnale. Dein/ de remouet dubiũ conſurgit ex pꝛedicta diffini tione.ſ.vnde habet ſpecies differẽtiã quã abun/ dat a genere: em̃ habet a ſe:quia differẽtia con/ ſtituit ſpeciem/ nihil autẽ cõſtituit ſeipſum:neq; a nihilo: qꝛ ex nihilo cõſtituit᷑ aliqua entitas poſi tiua: neq; a genere: quia tunc genꝰ pꝛius haberet eam: ſic ſpecies abundaret a genere per diffe rentiam:qꝛ qua ratione haberet vnã /⁊ aliam: ſic haberet oppoſita.Soluit Poꝛphyrius dicens:ꝗꝙ genꝰ habet omnes differẽtias poteſtate/ actu vᷣo nullã habet:ſpecies autẽ habet eam actu: habet a genere quẽã in poteſtate continet. Deinde po/ Perallam diffinitionẽ differẽtie que eſt hec: Diffe⸗ entia/ eſt 98 pꝛgdicat᷑ de pluribus differẽtibꝰ ſpe/ cie in eo qu Sdar exemplo: vt rõnale et moꝛtale que ſunt differentie/ pꝛedicant᷑ de hoĩe in quale et in qͥd: 95 pꝛobat dupliciter. Pꝛimo a ſigno:illud pꝛedicat᷑ in quale/qð conuententer re/ ſpondet᷑ ad interrogationẽ factã quale:ſed diffe rentia eſt huiuſmodi: qꝛ ſicut nobis interrogatis quid eſt hõ/reſpõdemꝰ animal: ita nobis interro/ gatis qualis eſt:reſpõdemꝰ /rõnalis vel moꝛta lis.Scðo pꝛobat a ſimili:qꝛ ſtatua cõponit᷑ ex ere

tanqᷓ; ex materia: figura/ tanqᷓ; ex foꝛma: ſic

cõponit᷑ ex genere/ tanqᷓ; ex materia: differentia/ tanqᷓ; ex foꝛma: ſed figura pꝛedicatur de ſtatua in quale:ergo differẽtia pꝛedicat᷑ in quale. Inſuꝑ ponit tertiã diffinitionẽ differẽtie dicẽs: Differen⸗

tia/ eſt qað aptũ natũ eſt diuidere ea que ſub eodẽ

genere ſunt:vt rõnale irrõnale diuidunt.i.diſtin guunt hominẽ equũ /q̃ ſunt ſub eodẽ genere:pu ta ſub animali. Deinde ponit quartã diffinitio nem differẽtie dicẽs: differẽtia eſt qua differunt a ſeinuicẽ ſingula.i.ſingule ſpecies eiuſdem gene ris. pꝛobat: qꝛ ſpecies differunt hᷣm genus/ ĩmo in genere cõueniunt. Nam ſumꝰ aialia moꝛta lia nos et irrationalia:ſed rationale nobis additũ ſeparat nos ab illis. Similitter nos et dij ſumꝰ ra/ tionales: ſed moꝛtale additum nobis/ diſtinguit nos ab illis. Deinde coꝛrigit quartã diffinitio/ nem dicens: peripatetici interius ſpeculantes/ dicunt quodlibet eoꝛũ que diuidunt ea que ſub genere ſunt eſſe differentiã:ſed hoc conducit.i. cõſtituit ad eſſe: eius quod eſt eſſe rei pars eſt: illa eſt qͥnta diffinitio differentie. Quã ſic pꝛobat: quia aptũ natũ ad nauigandũ diuidit hominẽ ab alijs animalibꝰ: dicimꝰ em̃ animalium alia ſunt apta nata ad nauigandũ /alia do: tamẽ aptũ natum ad nauigandũ:non eſt differẽtia homints/ ſed ꝓpꝛiũ eius:nec eſt talis differẽtia/quales ſunt ille que ſpecifice vocantur. Ex quo infert ſpe cifice differẽtie erunt quecũqᷓ; alterã faciũt ſpeciẽ: et quecũq; in eo qað quale pꝛedicant᷑.Ex quo infert finaliter iſta dicta ſunt de differẽtijs ſufficiũt.

1 vtrum diuiſiones differẽtie Queritur quinq; diffinitiones differẽtie

5

2 V