Druckschrift 
Magistri Petri tatareti com[m]entraij in Jsagogas Porphyrij et libros logicoru[m] Aristotelis accuratissime recogniti / Annotat in marginibus si quando author, vt pleru[m]q[ue] solet, in hisce com[m]entarijs ex Scoto quippia[m] desumpserit
Entstehung
Seite
8v
Einzelbild herunterladen

E

omia pꝛincipia methodoꝛũ: per ipᷣ̃aʒ poſſumus inquirere de pꝛincipijs vniuſcuiuſq; ſciẽtie. Ad uerte finaliter tales queſtiões mouẽtur devnt/ uerſalibus denominato /⁊ de ipſis ſecũde in tentiõaliter captis: quia de vntuerſalibus ſecũde intentionaliter captis non eſt magnũ dubiũ:nam vniuerſalia ſecũde intentionaliter capta ſunt in in tellectu vel obiecto cognito/cũ ſint niſi ſecũde intentiones. aliquid dicit᷑ eſſe in intellectu tri/ piiciter Ano obiectiue: ſic omne vniuerſale habet eſſe in intellectu. eſſe obiectiue in intelle ctu non eſt aliud qᷓ; illud cognoſci ab intellectu. Alio modo aliquid dicit᷑ eſſe in intellectu ſubiecti ue/ ſicut ſunt intellectiões/ ſpecies intelligibiles/et ſcientie. Alio aliquid dic:tur eſſe in intellectu: quia habet eſſe pꝛeciie in conſiderato.i.in obiecto cognito vt cognito. nihil dicit᷑ eſſe pꝛeciſe in cõſiderato vt cõſiderato niſi illa comparatio qua vnũ cõparatur ad aliud per actum cõparantis/ſcʒ

Sco.in.. intellectus.Et ſic videtur eſſe mens ſcoti in q̃rto:

diſ.i.q..

r

ſecũda intentio eſt niſi comparatio qua vnũ obiectũ cognitũ cõparatur ad aliud: talis cõpa/ ratio ſeu ſecũda intẽsio eſt in illo cõparato ſeu ob iecto cognito/ſaltẽ denoĩatiuevł quaſi ſubiectiue. Et aduerte ad cõſiderandũ cognoſcendũ ta/ le eus ratiõis ſeu ſecũdas intẽtiones/ opoꝛtet in/ tellectã moueri a re ad extra. Ex quo ſequit᷑/ ſi quis petat/ vbi ſũt iſte ſecũde intentiões. Reſpon det᷑/ꝙ ſunt pꝛimario in conſiderato i.obiecto co/ gniro cõparato ad aliud: ſecũdario ſunt obiecti/ ue in inrellectu/pꝛo quãto ſecũdario cõſiderantur ab ĩtellectu. Scðᷣo dico /ꝙ talia vniuerſalia ſũt coꝛpoꝛea neq; incoꝛpoꝛea:niſi capiatur incoꝛpo⸗ reum negatiue/ vt tantũ valet ſicut coꝛpoꝛeuʒ. Tertio dico/ talia vniuerſalia ſũt in rebꝰ ſin gularibus ſaltẽ ſcoᷣm aliquod verũ eſſe:poſſũt eẽ in ſuis ſingkaribꝰ/ſic ſuperiꝰin ſuo inferiou. Dubitatur ſcðo Buraz vha iine

ponẽda in rerũ natura. Pꝛo cuius ſolutione ſupponit᷑ ᷣmo/ꝙ de hoc dubio ſũt due opiniões. Pꝛima eſt opinio no minaliũ /que ſtat in aliquibꝰ dictis. Pꝛimũ/ om̃is res eſt ſingularis/⁊ nulla eſt cõis in pluribus exi/ ſtens /ſaltẽ que ſit creata.Scðm dictum/ om̃e vni uerſale eſt terminꝰ cõmunis: quia quicqͥd pᷣdicat eſt terminꝰ: vniuerſale pᷣdicat᷑: vłe eſt terminꝰ. Tertiũ dictũ /ſicut triplex eſt terminus cõis:ſcilʒ mentalis/ vocalis/ ſcriptꝰ: ita triplex eſt vniuer/ ſale:ſcʒ mẽtale /vocale/ ſcriptũ. Wẽtale ↄceptꝰ vniuoce pluriũ repꝛeſentatiuus: vocale eſt termi⸗ nus cõmunis vocalis vniuocus: ſcriptũ eſt ter/ minus cõmunis ſcriptus vniuocus. Quartũ di ctum/ aliqͥd poſſe dici vniuerſale põt intelligi du⸗ pliciter Ano in eſſendo /ſic ſit realiter in plu

Ockã in.i.ribus: ſic nullũ eſt vniuerſale. Alio in ſignifi diſ..q. 4. cando /nõ ſignificet aliquid cõmune vel aliquã

et..

naturã cõmuns:ſed quia plura ĩmediate ſingula/ ria Snißtear⸗ ſicut iſte terminus de pꝛimario ſuo ſigniſicaro/pᷣcat omes hoĩes mũdi: ſic ponẽ da ſũt vniuerſalia: cum hoc multa alta dicta po/ nunt que in eoꝛũ libꝛs poſſunt videri. Sed cõcra iſtam opinionẽ/ que videtur eſſe de mẽte ariſto telis arguitur auctoꝛitatibꝰ rationibus. Pꝛumo auctoꝛitare ariſtotelis/in ᷣmo perihermenias di- centis/ res vniuerſalis eſi/ que nata eſt eẽ in plu ribus:dicttur etiã vniuerſale eſt natũ eſt eſſe in pluribus: tamẽ hoc volunt negare. Secun da eſt ipſius ariſtotelis in antepꝛedicamentis: di

Ziber pꝛedicabiliñ Poꝛphyrij

centis/ ſecũde ſubſtantie dicũtur de ſubiecto/et in ſubiecto nullo funt:que tamẽ eſſent in ſubiecto

ſi vnluerſalia eſſent niſi terminu: quia ipſe ſecũ/

de ſubſtantie ſunt vniuerſalia. Pꝛobatur etiã au- ctoꝛttate ariſtotelis.. ꝑhyſicozu dicentis: illud quod vere eſt/ vt homo: diuidit᷑ in aliquod quod

vere eſt/ vt animal bipes:ſed diuiditur in ali/ quod antmal ſingulare:igitur opoꝛtet ponere ali/ quid cõmune reale. Itẽ auctoꝛitate anſ elmi in epi/ ſtola de incarnatiõe verbi:dicentis/ꝙ; comonendi

ſunt illi vtiq; noſtri tempoꝛis dialectici qui ni/

ſi flatum vocis vniuerſalia appellant: multe alie

auctoꝛ tates poſſunt contra eos adduci/ que ſuc/

ceſſiue in ariſtotele videbũtur. Sed rationibus

arguitur cõtra eos /pꝛobando in re ſit ponenda

natura vel res: que de ſe eſt vna numero. Pꝛi⸗

ma ſecluſo om̃i actu intellectus plus conueniunt

ſoꝛtes plato qᷓʒ ſoꝛtes bꝛunellus: ſed illud in q

cõueniunt eſt vnum numero? ſingulare: quia

in nullo ſingulari conuentũt: nec eſt terminus: qꝛ

circũſcripto omni termino adhuc ſoꝛtes et plato b cõuenlunt. Item hᷣm philoſophũ ſeptimo phyſi⸗ Seo. coꝛũ in ſpecie atoma: id eſt indiuiſibili per diffe/ 863 rentias foꝛmales fit comparatio: non in genere: olu.c quia genus habet talem vnitatẽ: ergo ſpecies am« habebit aliã vnitatem qᷓ; genus: et ſic iam oĩa

erũt ſin gularia: talis vnitas ſpeciei non eſt vni/ tas numeralis:quia in illa fit cõparatio. Itẽ obiegtũ adequatũ potentie viſiue eſt aliquodvnũ: et vnitate numerali: quia vel eſſet hec albedo

vel hec nigredo:quod eſt falſum. Item animal di 4 V uiditur per rationale irrationale: ſed non eſt ali⸗ Sco, in. 2. 1 quod animal ſingłare quod ſic diuidatur: igit᷑ ⁊c. diſ.z.. l. et Relicta ergo iſta opinione tãqᷓ; falſa: de mẽ/ĩ. 7. meta. te ariſtotelis /ponitur opinio ſcoti que ſtat in auiqͥ q.i3.

bus dictis. Pꝛimũ: vmuerſale capitur duplici/ h

ter. Ano modo ſecũde intẽtionaliter vt eſt vna ſe/A‿νmαα cunda intentio/⁊ ſic eſt hic ad pꝛopoſitũ. Aiio

modo capitur pꝛime intẽtionaliter ſeu pꝛo denoĩa 5 to: N dupfr. Pꝛimo denoĩato remoto: ſic/ nA muniter dicik/ eſt natura abſolute accepta quẽ/

admodũ dicimꝰ/ꝙ homo eſt vniuerſale: de iſto

etiã pꝛopꝛie eſt hic ad pꝛopoſitum. Alio modo⸗ 2 pꝛo denominato ꝓpinquo:ſculʒ pꝛo illo quod di⸗ ⁴†* citur actu vniuerſale. Et de iſto eſt vnum dubiuz: 93

vtrã ſit ponẽdum in rerum natura vel. Se/ cundum dietũ /vn uerſale in actu/id eſt actu de 4. nominatur vniuerfaleſeſt conceptus obꝛectiualis αρ ſeu obiectũ cognitũ /habẽs vnitatẽ in differentem edlaſe ſeu indeterminationẽ indeterminatiõe contraria/

ßᷣm quã ipſum idẽ eſt in potentia pꝛoxima/ vt dica tur de quolibet ſuppoſito. Tertiũ dictũ/ad hoc aliqͥd dicatur actu vniuerſale opoꝛtet ſit vnũ

in muitis de multis/nõ actu ſed in potentia/

pinqua/ſic ſibi repugnet diĩct de plurtbus et

eſſe in pluribus. Quartũ dictũ/nihil dicitur eẽ

in potentia pꝛopinqua/ vt dicatur de multis pꝛe-

dicatiõc dicente hoc eſt hoc/bᷣm vnitatẽ pꝛeciſam

quã habet in re. Auintũ dictũ /licet alicui exñti

in re repugnet eſſe in alia re ab illa in qẽ ulud:

tamẽ poteſt dici de quolibet eius infe iou pꝛe/

dicatiõe dicẽte hoc eſt hᷣ Sextũ dictũnllud

dicitur ſic de multis pꝛedicatione dicente/ hoc eſt

hocſſeu quod dicit᷑ vniuerſale actu eſt vnum obie ctum numero/ ſeu habet vnitatẽ numeralem obie/ cti: quia vnica incellectione cognoſcitur: ſᷣm illã indifferenti ã ſeu indeterminationẽ cõtrariam dici tur eſſe in potẽtia ꝓpinqua/ſeu pꝛedicabile de q̊li/