Druckschrift 
Magistri Petri tatareti com[m]entraij in Jsagogas Porphyrij et libros logicoru[m] Aristotelis accuratissime recogniti / Annotat in marginibus si quando author, vt pleru[m]q[ue] solet, in hisce com[m]entarijs ex Scoto quippia[m] desumpserit
Entstehung
Seite
3r
Einzelbild herunterladen

Queſtio

A ſcðario.Et iſto modo logica ðꝛ etiã cõis:qꝛ conſi

Sco. lib.i. diſ.ʒ.q..

derat de illis que ↄſiderant᷑ in alijs ſciẽtijs ſupple ſcðᷣ̃ario q̃nto eis attribuunt᷑ ſcðe intẽtiones lo/ gicales. diceret aliqͥs/ vtrũ logica dicat᷑ ſer mocionalis ſciẽtia⸗ Añdet᷑ aliq̃ ſciẽtia ðꝛ ſermo cionalis dupłr. Ano/ qꝛ vtit ßmone: ſic logi/ ca ðꝛ ſermocionalis: qꝛ quelibet ſciẽtia illo diceret᷑ ſermocionalis. Alio:qꝛ ipſa docet diſ/ cernere qs ſᷣmo eſt verus/⁊ qͥs falſus: que ꝓpõ eſt vera/ que falſa: iſto modo logica dicitur ſermocionalis.Et hec de pꝛimo articulo. Dubitat pꝛimO vrum logicaſ P modus ſciendi? Ad dubiũ rñdet᷑/ ſupponẽdo duplex eſt mo/ dus ſcisdi.ſ.obiectiuus directiuus. Qbiectiuus eſt natus eſt obiectiue terminare actũ intellectꝰ ſeu cogſcit actũ intellectꝰ. Sed modus ſciẽdi directiuus/ eſt habitꝰ natus dirigere intellectũ cir ca modũ ſciẽdi obiectiuũ. Aerbi gr̃a:argumẽtatio eſt modus ſciẽdi obiectiuus:ſʒ habitꝰ de tali obie cto ſeu de argumẽtatione vocat᷑ modus ſctẽdi di/ rectiuus. Et aduerte duplex eſt modus ſcien di obiectiuus:qͥdã eſt eſt medtũ ſeu ratio cogni⸗ tiua cognoſcẽdi aliud.Et eſt triplex/pᷣm triplex eſt ignotum.ſ.diffinitio /diuiſio/⁊ argumẽtatio: bm iſtos modos ſciendi coaſcit᷑ notificat᷑ in no/ bis oẽ ignotũ: oẽ ignotũ vel eſt cõplexũ vel in/ cõplexũ.Si cõplexũ /notificat᷑ nobis argumẽta/ tionẽ: hoc maxime ſi tale cõplexũ ſit mediatũ ſeu ꝓpõ mediata.Si incõplexũ /hoc eſt duplr: qꝛ vel eſt ignotũ qᷓᷓtũ ad eiꝰ entitatẽ qͥdditatẽ: ſic no/ tiſicat᷑ nobis diffinitionẽ. Zel eſt ignotũ qᷓ; ad ſui cõfuſionẽ ſeu multiplicitatẽ: ſic notificat᷑ no/ bis diuiſionẽ. Aliꝰeſt modus ſciẽdi obiectiuus/ eſt mediũ ſeu inſtrumentũ notificandt aliud: cuiuſmodi eſt cõcluſio de habet᷑ aliqͥs habitꝰ vel ſciẽtia: etiã ſubiectũ cuiuſlibet ſciẽtie. Wodus etiã ſciendi directiuus eſt duplex:qͥdã eſt ſciẽtiſic acqſitus demõſtrationẽ:et talis eſt vera ſciẽtia. Aliꝰeſt acqͥſitus vſum exercitiũ:cuiuſmodi eſt logica vtens/ que ſolũ acqͥſita eſt ex frequẽti argu mẽtatione: talis modus ſciẽdi directiuus eſt ſciẽtia:et de iſto loquit᷑ Ariſto. dicit: modus ſciẽdi ſupple directiuꝰ acqͥſitus vſum frequen tationẽ alicuiꝰ/⁊ verã demõſtrationẽ non eſt ſciẽtia:et hoc eſt dicunt aliqͥ modus ſciẽdi q eſt logica vtens eſt ſciẽtia/ modus ſciẽdi q eſt logica docẽs. Põt etiã dici nullus modus ſciẽdi ſupple obiectiuus:cuiuſmodi eſt diffinitio/ diuiſio/⁊ argumẽtatio eſt ſcia:ſʒ modus ſciẽdi directiuꝰ acqͥſitꝰ demõſtrationẽ eſt vera ſciẽtia.

Dubitat ſcðo vtrã logica ſit acqſi/

ta logicã.Et vide/

tur ſic:qꝛ oĩs ſcĩa acquirit᷑ logicã:ſʒ logica eſt

ſciẽtia:ã̊ logica acqͥrit᷑ logicã. In oppoſitũ ax guit᷑:qꝛ ſi logica acqͥreret̃ logicã/ logicã eſſet logica/ eſt falſum: qꝛ tunc eſſet ꝓceſſus in infi/ nitum. Pꝛo ſolutione dubij ſupponit᷑ ex hoc eſt rõnalis intellectualis:ideo naturałr eſt appꝛehenſiuus ſimpliciũ/⁊ illoꝝ compoſitiuus diuiſiuus: bmõi cõpoſitionẽ vel diuiſionẽ ad/ iuuat᷑ ad inquiſitionẽ hmõi diuiſionis vel cõpoſi tionis:ſic ex aliqͥ noto venit in noticiam ignoti: ſunt em̃ aliq̃ adeo vera ipſis oſtẽſis intellectui/ intellectꝰ põt eis dilſentire:ſunt em̃ alid diſcur ſus ita manifeſti: ſi ĩtellectꝰ aſſentiat pꝛincipijs/ non põöt diſſentire cõcluſionibꝰ.Ex ꝗᷓ patet intel lectus ex pꝛincipijs naturałr notis põt peruenire

I Fo.

ad concluſiones dubias inquirẽdo earũ veritatẽ. Et aduerte logica põt duplr haberi.ſ.vſuali- ter artificialiter. ſyllogicans neſciẽs ſe ſyl/ logigare/ habet logicã vſualẽ non artificialẽ:ſed ſyllogigans ſciẽs ſe ſyllogigare/ habet logicã ar/ tificialẽ. Ex iſtis ponunt᷑ aliq dicta: Pꝛimũ:queli bet ſciẽtia acqͥrit᷑ logicã ſiue naturalẽ/vſualẽ /vel artificialẽ: qꝛ quelibet acquiri᷑ demonſtrationẽ/ que demõſtratio põt haberi ſine logica.Scðm dictũ:logica artificialis docet diffinire/diuidere arguere/ acdrit᷑ logicã artificialẽ: qꝛ eſſet ceſſus in infinitũ:ſʒ acqͥri᷑ logicã naturalẽ logicã vſualẽ: logicã naturalẽ foꝛmamꝰ na turalit ãndã demõſtrationẽ ĩꝑfecte cognitã /ex ã frequẽter iterata generat ĩ nob habitꝰ impfect/ ſeu logica vſualis quã foꝛmamꝰ demõſtratiões artificiales/ex quibꝰ generat᷑ in nobis logica artifi cialis ſeu logica docẽs. Et hoc patet ſolutio ad dubiũ: logica artificialis non acqͥrit aliã lo gicam artificialem/ ſed altam logicã naturalẽ vſualẽ mediante intellectu naturatr inclinamur ad deuentẽdum de noticia noti ad noticiã ignoe. vtr logica ſit ſci⸗ Dubitat tertio entia vna vel plu res. Pꝛo cuius ſolutione ponunt᷑ alique ꝓpõnes. Pꝛima: quelibet ſcientia põt dici vna dupłr.ſ.vni tate intrin ſeca /⁊ vnitate extrinſeca que eſt ab ob/ iecto cõcluſione vel pᷣdicato.Scða ꝓpõ:ſciẽtia põt capi dupfr.Ano habitu vni concluſio/ nis demõſtrabilis in illa ſcietia. Alio aggre gatione habituũ cõcluſionũ demõſtrabiliũ in lla ſciẽtia.Tertia ꝓpõ:triplex põt eſſe ſctẽtia ſiue ha/ bitus.ſ.foꝛmalis/virtualis/⁊ potentialis. Foꝛma lis/ eſt habitus ꝓpꝛiꝰ cõcluſionis demõſtrate ſiue ꝓpter!qd a pꝛioꝛi:ſiue quia eſt a poſterioꝛi incli/ nans ad ſpeculationẽ illiꝰconcluſionis: talis eſt vnꝰ de qnq; habitibꝰintellectualibꝰ. ſciẽtia feu habitꝰ ðtualis/ eſt ſimplex ĩitellectio dditatiua pꝛimi et pꝛincipalis ſubiecti/cõtinẽtis in ſe ſᷣtuałr dẽs pᷣitates ſcibiles de illo ſubiecto/ inclinans foꝛ maliter ad ſpeculationẽ illiꝰ ſᷣiecti incõplexi/incli nando etiã vᷣtuałr ad ſpeculationẽ oĩm cõplexoꝛũ ðtualr incluſoꝛũ in tali ſubiecto pꝛimo.S ſciẽtia ſeu habitꝰ potẽtialis eſt ſimplex noticia alicuius ſubiecti/ inclinãs intellectũ ad ſpeculationẽ talis ſubiecti inclinãdo ad ſpeculationẽ oĩm cõplexoꝛũ virtuałr cõtẽtoꝛũ in tali ſubiecto pꝛimo. Conſe quẽter ponunt᷑ aliq̃ dicta.Pꝛimũ: quelibet ſciẽtia ðꝛ vna vnitate intrin ſeca a ſua pꝛopꝛia dꝛña: ſicut ðꝛ vnꝰ vnitate ſpecifica a ſua ꝓpꝛia dꝛña:et de illa vnitate intrinſeca ſolet queri q̃ſtio. Scðm dictũ:ſcientia ðꝛ vna vnitate extrinſeca a ſubiecto pꝛĩo pꝛedicato vtroq;:ſic videlʒ ſi ſubiectũ pꝛimũ illiꝰſciẽtie ſit genꝰ ipſius ſciẽtie/ipſa ðꝛ vna genere remoto:ſed ſi ſit ſpẽs ſpecialiſſima/dðꝛ vna vnitate gener? ꝓpinqui/ vl vna ſᷣm ſpeciẽ. Tertiũ dictũ:oim cõcluſionũ demõſtrabiltũ logicaliũ ter mino vel terminis differẽtiũ eſt vnꝰ habitꝰ foꝛ malis/ſʒ ſunt tot habitꝰ foꝛmales qͥt concluſiones demõſtrabiles termino vl terminis differẽtes. Ex qᷓ ſequit᷑ logica illo vnꝰ habitꝰ reſpectu oĩm cõcluſionũ demõſtratarũ in logica. Quartũ dictũ:quelibet ſcic̃tia habẽs ſpeciẽ ſpecialiſſimã obiecto adeãto põt dici vnꝰ habitꝰ/ ſaltẽ vᷣtuaus ſeu vnitate virtualis cõtinẽtie:ſaltẽ ſi talis ſciẽtia

ſit realis.i.de ſubiecto reali. Pꝛo cuiꝰ declara/

tione eſt aduertẽdũ aliqᷓ ſciẽtia habitꝰ ðꝛ vir/ tualis dupkr. Ano:qꝛ de obiecto Lhtber/

D

Sco. lib. 1. diſ.z. q. 6. et.q.1⸗.q̊t.

Sco. lib. 1. diſ. II. q.2. et in mltis alijs locis.

Sco·.q.4. pꝛolog.

Sco. lib.i. diſ.z. qꝗ.6.