Druckschrift 
Magistri Petri tatareti com[m]entraij in Jsagogas Porphyrij et libros logicoru[m] Aristotelis accuratissime recogniti / Annotat in marginibus si quando author, vt pleru[m]q[ue] solet, in hisce com[m]entarijs ex Scoto quippia[m] desumpserit
Entstehung
Seite
2v
Einzelbild herunterladen

E centtã ad factliter/ delectabirr/ pꝛompte/ ⁊ expedi/ Sco.·lib.ʒ. te ſpeculandũ cõcluſionẽ de q̃ eſt talis habitus/ ⁊ diſ.⁊ · in etiã paſſiones ſubiectt talis habitꝰ. Et aduerte pꝛin. ꝓpꝛie ꝙ ſctẽtia multis modis capit᷑. Ino mõ ꝓ noticia reſolu. certa alicuiꝰ ꝓpõnis vere ꝑ quã intellectꝰ firmiter Sco.q.i.aſſentit tali ꝓpõmi ſine tñ eiꝰ euidentia: et iſto mõ q̊tli.et li.ʒ. młta ſciunt᷑ ꝑ fidẽ.Scimꝰ etiã iſto mõ ꝙ hic hõ eſt Diſ. 23. pr/ et hec multer eſt mf̃: de q̊ tñ nõ habemꝰ euiden Sco.q.G6. tiam.Scðo mõ capit᷑ ſciẽtia ꝓ noticia alicui com pꝛolo. plexi habẽte euidẽtiã ex obiecto: ⁊ hoc mõ dicimꝰ

nos ſcire ꝙ paries eſt albꝰ/ eo ꝙ videmꝰ albedinẽ

in pariete:⁊ iſtis duobꝰmodis ſciẽtia nõ eſt tm̃ ne

ceſſarioꝛũ/ ſʒ etiã cõtingẽtiũ.i.ꝓpõnũ cõtingẽtiũ.

Tertio mõ capit᷑ ſciẽtia ꝓ noticia euidente alicuiꝰ

neceſſarij.i.ꝓpõnis neceſſarie nata cauſari in in/

tellectu ex noticia terminoꝛũ ĩtellectoꝛũ:⁊ hoc mõ

ſciunt᷑ pꝛincipia:qꝛ pꝛincipia cogᷣſcimꝰ inqᷓʒ;tũ ter/

24 minos cosᷣſcim /ex pꝛimo poſterioꝝ:⁊ hoc mõ no

ticia quam habemꝰ de pꝛemiſſis alicuiꝰ ſyllogiſmi

Sco.vt.ʒ. demõſtratiui põt dici ſciẽtia.Quarto mõ ðꝛ ſcien

et.z.diſ. tia noticia euidẽs alicuiꝰ obiecti neceſſarij media/

tertij. ti.i. ꝓpõnis neceſſarie mediate nata cauſari ex eui

denti noticia pꝛemiſſarũ applicatarũ ad ipſum ſci

tum.i.ad ipſam cõcluſionẽ ꝑ diſcurſum ſyllogiſti/

cum:⁊ hoc mõ capitur ſciẽtia in titulo queſtionis.

Ex ã diffinitione eliciunt q̃ttuoꝛ cõditiões reqͥſite

ad ſciẽtiã ꝓpꝛie dictã. Pꝛima/ꝙ ſit noticia certa ⁊

euidens:⁊ ꝑ hoc differt ab opinione ⁊ ſuſpitione.

Scða cõ ditio/ꝙ ſit de obiecto neceſſario.i.de con

cluſione neceſſaria:⁊ per hoc differt ab arte ⁊ pꝛu/

dentia /que reſpiciũt obiectũ cõtingẽs. Tertia/ꝙ

talis cognitio ſit cauſata pꝛiꝰ a cauſa euidẽte intel

lectui.i.a pꝛemiſſis vel noticia pꝛemiſſarũ:et ꝑ hoc

F differt ab arte/ pꝛudẽtia ⁊ ab itellectu/ qͥ eſt habitꝰ

pꝛincipioꝛũ vł pꝛemiſſarũ. Quartaſꝙ in cauſatio⸗

ne eiꝰ pꝛemiſſe ſint applicate ad cõcluſionẽ demõ/

ſtrabilẽ ꝑ diſcurſum ſyllogiſticũ: ⁊ iſte cõditiones

ſatis patent ex diffinitione ſcire in q̃ ð: Scire/ eſt

rem ꝑ cauſaʒ cogſcere ꝓpter quã res eſt:⁊ qm̃ ulliꝰ

eſt cauſa/⁊ nõ eſt cõtingere hᷣ aliter ſe hr̃e.Et ſi qͥs

dicat: talis q̃rta cõditio ſciẽtie nõ cõuenit ſcientie

quã habẽt bti ⁊ angeli: cũ nõ cogſcãt ꝑ diſcurſuʒ/

cũ oĩa cosᷣſcant in eſſentia diuina.Añdet᷑ ꝙ btĩ et

angeli pñt hr̃e verã ſcientiã /⁊ etiã ꝑ diſcurſum:nã

de rõne diſcurſus nõ reqͥrit᷑ ſucceſſio tꝑis/ſʒ redri

Hec om̃ia tur et ſufficit ꝙ alterũ extremũ diſcurſus ſit natu/

babes cla/raliter pꝛiꝰ notũ: et ꝙ ſit cau ſatiuũ alteriꝰ extremi

re in Sco. diſcurſus.i.cogᷣſcere cõcluſionẽ ꝑ pꝛemiſſas: que

q.6. pꝛolo. pꝛemiſſe ſunt natura pꝛiꝰnote ⁊ cauſatiue ſcientie

et in tertio cõcluſionis. Dico tñ ꝙ deꝰ nõ habet ſciẽtiã ꝑ talẽ diſ.2z4.. diſcurſum:qꝛ oĩa intuitiue co&ſcit ſine diſcurſu.

Terrio ſciẽdi uusargiren

. qͥdã ſunt intellectua

Sco. lib.3. les/ q ſunt ſubiectiue in intellectu: qͥdã ſunt moꝛa/

Dl. 33. les qͥ ſunt ſubiectiue in voluntate/ vel in appetitu

ſen ſitiuo:cuiuſmodi ſunt vᷣtutes moꝛales. Itẽ ha

bituũ intellectualtũ /qͥdã eſt q̊ indifferẽter cõtingit

aſſentire vero vl falſo diuiſim:vt opinio/ ſuſpitio/

et etiã fides:capiẽdo fidẽ large ꝓ oĩ aſſenſu qͥ ha/

Sco.q. · betur ex reuelatione alicuiꝰ. Alt eſt/ ꝗ̃ impoſſibile

quot. eſt aſſentire vero:vt habitꝰerroneus ⁊ ignoꝛantia

pꝛaue diſpoſitionis.Aliꝰ eſt/q impoſſibile ẽ aſſen/

tire falſo:⁊ talis eſt qͥntuplex/ qͥdã eſt intellectus/

isꝰ ſapiẽtia/aliꝰ ſciẽtia/aliꝰpꝛudẽtia /⁊ aliꝰ ars:nã

oĩs habitꝰ intellectualis /q̊ impoſſibile eſt ſic aſſen

tire falſo:aut eſt circa verum neceſſariũ/ aut circa

verũ cõtingẽs.Si circa verũ neceſſariũ /jhoc eſt tri

In explanationẽ libꝛoꝛũ logice

pliciter:qꝛ vł eſt circa cõcluſiones/ ⁊ ſic eſt ſciẽtia:

ipſa em̃ eſt habitꝰ cõcluſionis ꝑ demõſtrationẽ ac/ quiſitus. Aut eſt circa ᷣncipia ⁊ pꝛemiſſas:⁊ ſic ẽ intellectꝰ:nõ qͥaẽ intellectꝰ ꝓ potẽtia /ſʒ ꝓ qdã ha bitu ſeu noticia que habetur de pꝛincipijs vel pꝛe/ miſſis ſyllogiſmi demõſtratiui.⁊ talis habitꝰ noĩa tur noĩe potẽtie: qꝛ acdͥrit᷑ in intellectu ſine pꝛioꝛi babitu/ſʒ medtante ſola noticia terminoꝛũ: qᷣbꝰap pꝛebenſis itelleciꝰ ſtatim aſſentit talibꝰpꝛincipijs: vt appꝛehenſis iſtis terminis totũ ⁊ pars/intelle ctus imediate aſſentit ꝙ oẽ totũ eſt maiꝰ ſua ꝑte. Aut eſt circa ᷣncipia ⁊ cõcluſiones ſimul /⁊ ſic eſt ſapiẽtia:ipſa eſt em̃ intellectꝰ⁊ ſciẽtia honoꝛabiliſ⸗ ſimoꝛũ in natura. Circa qð ẽ aduertẽdũ ꝙ ſapien tia eſt vnꝰ habitꝰ numero/ ſicut alij habit intelle/ ctuales.Et ðꝛ intellectus ⁊ ſciẽtia nõ foꝛmałr nec idẽtice /ſed ſolũ eqͥualẽter ⁊ obiectiue:qꝛ habet᷑ de illo de q habet᷑ ſciẽtia/ ⁊ de illo de q̊ͥ habet᷑ intelle/ ctus.ſ.de pꝛemiſſis:⁊ generat᷑ in nobis ex frequẽ/ tatione actuũ quoꝛũ quilibet eſt circa pꝛemiſſas ⁊ cõcluſionẽ/ que ſimul oĩa pñt intelligi.Si ſit circa verũ cõtingẽs/ boc eſt dupliciter:aut eſt circa agi/ bilia vel circa factibilia.ſi circa agibilia/ſic eſt pꝛu⸗ dentia.Añ pꝛudẽtia/ eſt habitus intellectualis do cens recte operari circa agibilia:⁊ circa illa que nõ manẽt ceſſante operatione agẽtis:cuiuſmodi ſunt intellectiões/viſiones/ volitiones. Sʒ ars ẽ recta rõ rerũ a nobis factibiliũ.i.habitꝰ ĩtellectualis do cens recte operari circa factibilia.i.circa materias exiſtẽtes eỹ̃ intellectũ et voluntatẽ.i.circa illa que manẽt ceſſante oꝑatiõe agẽtis: vt domꝰ ⁊ nauis. Et qͥt modis dicat᷑ ars:⁊ qͥt ſunt artes liberales ⁊ mechanice/ viſum eſt in puncipio ſummularũ no/ tabili.z.circa diffinitionẽ dialectices. darat

7 O%Ꝙ ꝓ veclaratio/ Qua rto ſciendũ ne iſtius termini rõnalis/ſupponitur ꝙ aliã̃ ſciẽtia põt dici rõnalis ꝗᷓ drupliciter. Ano mõ /qꝛ eſt in rõne.i.in ĩtellectu. Alio mõ ſqꝛ ipſa eſt inuenta ꝑ actũ rõnis.i·intelle. ctus inquirẽtis ignotũ ex noticia noti. Tertio mõ dicit᷑ rõnalis: ꝛ eſt directiua rõnis.i.intellectꝰ in actibꝰ ſuis:et iſtis tribꝰ modis oĩs ſciẽtia põt dici rõnalis · Quarto mõ ſciẽtia ðꝛ rõnalis obiectiue ⁊ extrinſece:qꝛ eſt de ſubiecto/ qð eſt ens rõnis.i.de ſcðis intẽtionibꝰ:ſic videlʒ ꝙ oĩs ſciẽtia cuiꝰ ſubie ctum eſt ens rõnis ſeu ſcða intentio/ ðꝛ ſciẽtia ra⸗ tionalis nõ intrinſece ⁊ foꝛmatr:ſic ꝙ ſit ens ratio nis/ſed ſolũ obiectiue: qꝛ eſt de ſubiecto entis ra/ tionis:⁊ ſic logica ðᷣꝛ eſſe ſctentia rõnalis: qꝛ ſubie ctum in logica eſt aliã ſcða intentio: puta modus ſciẽdi vel ſyllogiſmꝰ.Sʒ illa ſciẽtia ðꝛ realis/ cuiꝰ ſubiectũ eſt ens reale:ſicut phyſica que eſt de rebꝰ realibꝰ/ vel de terminis ſᷣcantibꝰ res reales. Ex qᷓ ſequit᷑ ꝙ qñ ſciẽtia diuidit᷑ in realem ⁊ rõnalẽ/ eſt diuiſio ꝑ differentias extrin ſecas:qꝛ talis ſumit᷑ a parte ſubiectoꝛũ illarũ ſcientiarũ. Scðo ſuppo nitur ꝙ aliq ſciẽtia poteſt dici cõis multis modis. Ano mõꝑ pꝛedicationẽ/ ſic ꝙ ipſa de oĩbꝰ aut de multis alijs ſcicẽtijs pꝛedicet᷑:⁊ iſto mõ nulla ſcien tia ðꝛ eſſe cõis. Alio mõ per pꝛedicationẽ ſui ſubie cti: ſic ſcʒ ꝙ ſubiectũ eiꝰ pꝛedicet᷑ de om̃ibꝰ aut de pluribꝰ ſubiectis aliarũ ſciẽriarũ:⁊ ſic metaphyſi- ca ðꝛ eẽ cõis: qꝛ ſubiectũ eiꝰ qð eſt ens inqᷓ;tũ ens pꝛedicat᷑ de ſubiectꝭ altarũ ſcietiarũ. Alio mõ ðꝛ eẽ cõis ꝑ applicationẽ:⁊ ſic logica ðꝛ eſſe cõis: qꝛ do cet foꝛmare argumẽtatiões ex pᷣncipijs cuiuſcũq; ſcientie. Quarto mõ aliq̃ ſciẽtia ðꝛ eſſe cõis ꝑ cõſi/ derationẽ /eo ꝙ cõſiderat ea q̃ in alijs ſciẽtüs cõſi derant᷑: ſiue cõſiderent᷑ ꝑ ſe ſiue per accidens ſeu