Druckschrift 
Magistri Petri tatareti com[m]entraij in Jsagogas Porphyrij et libros logicoru[m] Aristotelis accuratissime recogniti / Annotat in marginibus si quando author, vt pleru[m]q[ue] solet, in hisce com[m]entarijs ex Scoto quippia[m] desumpserit
Entstehung
Seite
2v
Einzelbild herunterladen

E centtã ad factliter/ delectabirr/ pꝛompte/ expedi/ Sco.·lib.ʒ. te ſpeculandũ cõcluſionẽ de eſt talis habitus/ diſ. · in etiã paſſiones ſubiectt talis habitꝰ. Et aduerte pꝛin. ꝓpꝛie ſctẽtia multis modis capit᷑. Ino noticia reſolu. certa alicuiꝰ ꝓpõnis vere quã intellectꝰ firmiter Sco.q.i.aſſentit tali ꝓpõmi ſine eiꝰ euidentia: et iſto q̊tli.et li.ʒ. młta ſciunt᷑ fidẽ.Scimꝰ etiã iſto hic eſt Diſ. 23. pr/ et hec multer eſt mf̃: de habemꝰ euiden Sco.q.G6. tiam.Scðo capit᷑ ſciẽtia noticia alicui com pꝛolo. plexi habẽte euidẽtiã ex obiecto: hoc dicimꝰ

nos ſcire paries eſt albꝰ/ eo videmꝰ albedinẽ

in pariete: iſtis duobꝰmodis ſciẽtia eſt tm̃ ne

ceſſarioꝛũ/ ſʒ etiã cõtingẽtiũ.i.ꝓpõnũ cõtingẽtiũ.

Tertio capit᷑ ſciẽtia noticia euidente alicuiꝰ

neceſſarij.i.ꝓpõnis neceſſarie nata cauſari in in/

tellectu ex noticia terminoꝛũ ĩtellectoꝛũ: hoc

ſciunt᷑ pꝛincipia:qꝛ pꝛincipia cogᷣſcimꝰ inqᷓʒ; ter/

24 minos cosᷣſcim /ex pꝛimo poſterioꝝ: hoc no

ticia quam habemꝰ de pꝛemiſſis alicuiꝰ ſyllogiſmi

Sco.vt.ʒ. demõſtratiui põt dici ſciẽtia.Quarto ðꝛ ſcien

et.z.diſ. tia noticia euidẽs alicuiꝰ obiecti neceſſarij media/

tertij. ti.i. ꝓpõnis neceſſarie mediate nata cauſari ex eui

denti noticia pꝛemiſſarũ applicatarũ ad ipſum ſci

tum.i.ad ipſam cõcluſionẽ diſcurſum ſyllogiſti/

cum: hoc capitur ſciẽtia in titulo queſtionis.

Ex ã diffinitione eliciunt q̃ttuoꝛ cõditiões reqͥſite

ad ſciẽtiã ꝓpꝛie dictã. Pꝛima/ꝙ ſit noticia certa

euidens: hoc differt ab opinione ſuſpitione.

Scða ditio/ꝙ ſit de obiecto neceſſario.i.de con

cluſione neceſſaria: per hoc differt ab arte pꝛu/

dentia /que reſpiciũt obiectũ cõtingẽs. Tertia/ꝙ

talis cognitio ſit cauſata pꝛiꝰ a cauſa euidẽte intel

lectui.i.a pꝛemiſſis vel noticia pꝛemiſſarũ:et hoc

F differt ab arte/ pꝛudẽtia ab itellectu/ eſt habitꝰ

pꝛincipioꝛũ pꝛemiſſarũ. Quartaſꝙ in cauſatio⸗

ne eiꝰ pꝛemiſſe ſint applicate ad cõcluſionẽ demõ/

ſtrabilẽ diſcurſum ſyllogiſticũ: iſte cõditiones

ſatis patent ex diffinitione ſcire in ð: Scire/ eſt

rem cauſaʒ cogſcere ꝓpter quã res eſt: qm̃ ulliꝰ

eſt cauſa/⁊ eſt cõtingere hᷣ aliter ſe hr̃e.Et ſi qͥs

dicat: talis q̃rta cõditio ſciẽtie cõuenit ſcientie

quã habẽt bti angeli: cogſcãt diſcurſuʒ/

oĩa cosᷣſcant in eſſentia diuina.Añdet᷑ btĩ et

angeli pñt hr̃e verã ſcientiã /⁊ etiã diſcurſum:

de rõne diſcurſus reqͥrit᷑ ſucceſſio tꝑis/ſʒ redri

Hec om̃ia tur et ſufficit alterũ extremũ diſcurſus ſit natu/

babes cla/raliter pꝛiꝰ notũ: et ſit cau ſatiuũ alteriꝰ extremi

re in Sco. diſcurſus.i.cogᷣſcere cõcluſionẽ pꝛemiſſas: que

q.6. pꝛolo. pꝛemiſſe ſunt natura pꝛiꝰnote cauſatiue ſcientie

et in tertio cõcluſionis. Dico deꝰ habet ſciẽtiã talẽ diſ.2z4.. diſcurſum:qꝛ oĩa intuitiue co&ſcit ſine diſcurſu.

Terrio ſciẽdi uusargiren

. qͥdã ſunt intellectua

Sco. lib.3. les/ q ſunt ſubiectiue in intellectu: qͥdã ſunt moꝛa/

Dl. 33. les ſunt ſubiectiue in voluntate/ vel in appetitu

ſen ſitiuo:cuiuſmodi ſunt vᷣtutes moꝛales. Itẽ ha

bituũ intellectualtũ /qͥdã eſt indifferẽter cõtingit

aſſentire vero vl falſo diuiſim:vt opinio/ ſuſpitio/

et etiã fides:capiẽdo fidẽ large aſſenſu ha/

Sco.q. · betur ex reuelatione alicuiꝰ. Alt eſt/ ꝗ̃ impoſſibile

quot. eſt aſſentire vero:vt habitꝰerroneus ignoꝛantia

pꝛaue diſpoſitionis.Aliꝰ eſt/q impoſſibile aſſen/

tire falſo: talis eſt qͥntuplex/ qͥdã eſt intellectus/

isꝰ ſapiẽtia/aliꝰ ſciẽtia/aliꝰpꝛudẽtia /⁊ aliꝰ ars:

oĩs habitꝰ intellectualis /q̊ impoſſibile eſt ſic aſſen

tire falſo:aut eſt circa verum neceſſariũ/ aut circa

verũ cõtingẽs.Si circa verũ neceſſariũ /jhoc eſt tri

In explanationẽ libꝛoꝛũ logice

pliciter:qꝛ eſt circa cõcluſiones/ ſic eſt ſciẽtia:

ipſa em̃ eſt habitꝰ cõcluſionis demõſtrationẽ ac/ quiſitus. Aut eſt circa ᷣncipia pꝛemiſſas: ſic intellectꝰ: qͥaẽ intellectꝰ potẽtia /ſʒ qdã ha bitu ſeu noticia que habetur de pꝛincipijs vel pꝛe/ miſſis ſyllogiſmi demõſtratiui. talis habitꝰ noĩa tur noĩe potẽtie: qꝛ acdͥrit᷑ in intellectu ſine pꝛioꝛi babitu/ſʒ medtante ſola noticia terminoꝛũ: qᷣbꝰap pꝛebenſis itelleciꝰ ſtatim aſſentit talibꝰpꝛincipijs: vt appꝛehenſis iſtis terminis totũ pars/intelle ctus imediate aſſentit oẽ totũ eſt maiꝰ ſua ꝑte. Aut eſt circa ᷣncipia cõcluſiones ſimul /⁊ ſic eſt ſapiẽtia:ipſa eſt em̃ intellectꝰ⁊ ſciẽtia honoꝛabiliſ⸗ ſimoꝛũ in natura. Circa aduertẽdũ ſapien tia eſt vnꝰ habitꝰ numero/ ſicut alij habit intelle/ ctuales.Et ðꝛ intellectus ſciẽtia foꝛmałr nec idẽtice /ſed ſolũ eqͥualẽter obiectiue:qꝛ habet᷑ de illo de q habet᷑ ſciẽtia/ de illo de q̊ͥ habet᷑ intelle/ ctus.ſ.de pꝛemiſſis: generat᷑ in nobis ex frequẽ/ tatione actuũ quoꝛũ quilibet eſt circa pꝛemiſſas cõcluſionẽ/ que ſimul oĩa pñt intelligi.Si ſit circa verũ cõtingẽs/ boc eſt dupliciter:aut eſt circa agi/ bilia vel circa factibilia.ſi circa agibilia/ſic eſt pꝛu⸗ dentia. pꝛudẽtia/ eſt habitus intellectualis do cens recte operari circa agibilia: circa illa que manẽt ceſſante operatione agẽtis:cuiuſmodi ſunt intellectiões/viſiones/ volitiones. ars recta rerũ a nobis factibiliũ.i.habitꝰ ĩtellectualis do cens recte operari circa factibilia.i.circa materias exiſtẽtes eỹ̃ intellectũ et voluntatẽ.i.circa illa que manẽt ceſſante oꝑatiõe agẽtis: vt domꝰ nauis. Et qͥt modis dicat᷑ ars: qͥt ſunt artes liberales mechanice/ viſum eſt in puncipio ſummularũ no/ tabili.z.circa diffinitionẽ dialectices. darat

7 O% veclaratio/ Qua rto ſciendũ ne iſtius termini rõnalis/ſupponitur aliã̃ ſciẽtia põt dici rõnalis ꝗᷓ drupliciter. Ano /qꝛ eſt in rõne.i.in ĩtellectu. Alio ſqꝛ ipſa eſt inuenta actũ rõnis.i·intelle. ctus inquirẽtis ignotũ ex noticia noti. Tertio dicit᷑ rõnalis: eſt directiua rõnis.i.intellectꝰ in actibꝰ ſuis:et iſtis tribꝰ modis oĩs ſciẽtia põt dici rõnalis · Quarto ſciẽtia ðꝛ rõnalis obiectiue extrinſece:qꝛ eſt de ſubiecto/ eſt ens rõnis.i.de ſcðis intẽtionibꝰ:ſic videlʒ oĩs ſciẽtia cuiꝰ ſubie ctum eſt ens rõnis ſeu ſcða intentio/ ðꝛ ſciẽtia ra⸗ tionalis intrinſece foꝛmatr:ſic ſit ens ratio nis/ſed ſolũ obiectiue: qꝛ eſt de ſubiecto entis ra/ tionis: ſic logica ðᷣꝛ eſſe ſctentia rõnalis: qꝛ ſubie ctum in logica eſt aliã ſcða intentio: puta modus ſciẽdi vel ſyllogiſmꝰ. illa ſciẽtia ðꝛ realis/ cuiꝰ ſubiectũ eſt ens reale:ſicut phyſica que eſt de rebꝰ realibꝰ/ vel de terminis ſᷣcantibꝰ res reales. Ex qᷓ ſequit᷑ ſciẽtia diuidit᷑ in realem rõnalẽ/ eſt diuiſio differentias extrin ſecas:qꝛ talis ſumit᷑ a parte ſubiectoꝛũ illarũ ſcientiarũ. Scðo ſuppo nitur aliq ſciẽtia poteſt dici cõis multis modis. Ano mõꝑ pꝛedicationẽ/ ſic ipſa de oĩbꝰ aut de multis alijs ſcicẽtijs pꝛedicet᷑: iſto nulla ſcien tia ðꝛ eſſe cõis. Alio per pꝛedicationẽ ſui ſubie cti: ſic ſcʒ ſubiectũ eiꝰ pꝛedicet᷑ de om̃ibꝰ aut de pluribꝰ ſubiectis aliarũ ſciẽriarũ: ſic metaphyſi- ca ðꝛ eẽ cõis: qꝛ ſubiectũ eiꝰ eſt ens inqᷓ; ens pꝛedicat᷑ de ſubiectꝭ altarũ ſcietiarũ. Alio ðꝛ eẽ cõis applicationẽ: ſic logica ðꝛ eſſe cõis: qꝛ do cet foꝛmare argumẽtatiões ex pᷣncipijs cuiuſcũq; ſcientie. Quarto aliq̃ ſciẽtia ðꝛ eſſe cõis cõſi/ derationẽ /eo cõſiderat ea in alijs ſciẽtüs cõſi derant᷑: ſiue cõſiderent᷑ ſe ſiue per accidens ſeu