Adner itellgmu.

fuftun, K Vülaisin le fnalei farue Ade tam neshcaed nſdit Dalu 1. um gainqmsima u t Crſar cocfiwitlali neos ciuiltter,ſeik: mui ſaalesaborsch ffimtelſciit di

8 1 4 2 ne 1 nius verba boc 10o

½

ie obuiu ſant. 1 . 1 1 1 um ſubiectiz mio 5 A* tß. 4 A A

pere debemus& ciuiliter& criminaliter, Ciuiliter quidé ei, cuius intereſt. quo iudicio eius quod intereſt, ratio- nem faciundam Paulus ait l. 4.§.. D. eod. Tanti autem damnabitur, quanti in litem iuratum erit, idque Accur- ſius hic tradit, cuins ſententia Pauli& Iauoleni reſponſis iuuatur l.z. D. de in litem iur. l.o. D. eo. Capitaliter etiam damnandum eum idem Accurſius ait ibidem, quod& ſu- pra docui. Ad officium quoque de finibus cognoſcentis pertinere Vlpianus ſcribit I. ſi irruprione. D. fin. regund. menſores mittere,& per eos ipſam finium quæſtionem dirimere. Si igitur iudex iubeat agrum metirt, is, qui n6 parendo contumax erit, eo nomine damnandus eſt. Con- tumacem accipere debemus eum„qui non obtemperat iudicis præcepto, idque Pauli ſententid compræhenſum ſcio l.contumacia. S. fi D. de re iudica. Porrò in ſuperio-

re huius thematij Lepite malitiam exigit Imperator. re-

cte. Nam lex agraria dolum malum exigitl. 3. D. de ter- mi. mot. Quid, ſi lata culpa interuenerit? idem iuris eſſe utem. Nam& ipſa dolo malo vicina eſt, vt eleganter P. laber in l. contractus. D. de diuerſ. reg. iur. antiq. diſputat probãtque iuriſcoſs. reſponſis. Malitia hoc loco dolum malum ſignificat pro quo, verbocontumaciter Theophi- lus vertit uausο ν. quo aduerbio ſignificatur dolus,& fraus, furti comes. Ex ſuperioribus liquet in iudiciis familiæ erciſcun- dæ, communi diuidundo& finium regundorum commu nem eſſe adiudicationem, quà dominium ei, cui adiudi- catur, ſtatim quæri, Imperatoris ſubiuncta verba oſten- dunt. Ipſum audiamus.

Quod autem iſtis iudiciis adiudicatum

crit, id ſtatim eius t, cui adiudicatum eſt. Superioribus titulis aliquot lib. z.& 3. Inſtitut. varios

acquirendi modos recéſuit Imp. quibus hoc themate ſen-

tentiam adiicit, quàã dominium quær:i ait, quod& vete-

res leges iubent.“

1 In iudiciis fami. erciſ commu-diuid. fini. reg. adiudicandum.

2 Adiudic atio dominium transfert-

5 Sententia adiudicatoria ſtatim dominium trantferri.

4 Ergo& ius. Quodait, zIVS FIT, ad vindicationes non pertinet.

nam in his non ſententiam adiudicatoriam, ſed declara-

toriam ferendam Paulus ait l. 35.§. 1. D. de rei vindica.

Nec enim quod meum eſt, mihi dari oportet.. ſic itaque

ſuprà de actio.&(vt aiunt interpretes) quod meum eſt, amplius meum fieri non poteſt d. S. ſic ita que. Idem in he- reditatis petitione iuris, quod in vindicatione eſt, id- que probatur in l. licet. eo. D. de hered. petit. Sententia igitur in g. noſtri dominium, iuſque acquirttur. In ſpe- ciebus qui buſdam diuerſum ius eſſe inter omnes conue- nit. Hunc articulum fuſiùs ab Accurſio,& Angelo excuſ- ſum prudens prætereo. Quod ait,s rAT 1u, hoc iuris in- tellectu accipe. Fingit enim vi ſententiæ, adiudicata re, ſtatim rem quæri: cùm re vera res quæ ſita non ſit, nec enim tradita fuit, atqui traditionibus, non nudis pactis, rerum dominia quæruntur l. traditionibus. C. de pact. Plane in quibuſdam caſibus contrà receptum aiunt Bar- tolus, Baldus Alciatus d. l.traditionibus. Superius explicuimus, in quibus verſetur iudicis offi- cium. Ante tamen, quàm finem faciam, hoc adiicere pre- tium operæ facturus videbor, ſi iudices commonefece- ro æquitatem præ oculis habere debere eos, quod VIpia- nus ſcribit l. quòd ſi Epheſi. D. de eo quod cer. loc. idque Pont.maxi. decreuit. c. nullus. 4. q. 4. atque ita L. Roma- nus optimo iure reſpondit conſil. 469. Sed& alio reſpon ſo conſil 15.optimè, piéque cenſuit iudicem non aliter in aliam ſententiam ferre debere, quàm in ſe vellet: cui rei argumento eſt l.i. D. de ſolut. idque præſcripto IESv cRRISTISeruatoris noſtri iubentur. Ideque Alexan- der Seuerus cùm aliquem emendaret, per præconem di- ci iubebat Qyop TIBI NON VIS, ALTBRRINER

DE OPEFEICIO IVDICISs.

209 rECERIS idque Lampridius in ec ſcribit. Non folũ au- tem æquitatem ante oculos habere debet, ſed& verũ ſe-

qui vt docet M. Cicero lib. 2. Officiorum.& iuſta dicere, Vt tradit ſummæ vir Prudentiæ plato in Apologia Socra

tis. Æquitate igitur, veritate,& iuſlitia ius dicunto iν

7a. quod vt faciant, æternum iudicem p E vu O pti. max. rogo.

Qop autem ex L. Romano proximè diximus iudi- cem nonaliter inaliam ferre ſententiam debere, verifsi-

mum eſt,& habet æquitatem, idque etiam Prætor edi-

xit his verbis. Qui magiſtratum poteſtatémve habebit,

ſiquid in ali quem noui iuris ſtatuerit; ipſe quandoque,

aduerſario poſtulante, eodem iure vti debet I. 1. D. quod qu ühas iur. quo loco hoc edictũ ſummã æquitatẽ habers b Vlp. ſcribit ‚idq; ex lege Rhadamantis deſcendit, quã He

dodus i e)-ehitae. memorat. idem qoque legecaucrat Solon in hac verba apud Stobæum, Adlap erloss Afioe

5⸗ 1. 9 1 6„ 2e⸗..„ 4.„ ora] Hi avròp rtXap. Porrò initio huius tituli Iuſtinian. Imp. cõſtituit iudicis officio incumbere, vt legibus, con- ſtitutionibus, moribũſve ius dicat, ſententiãmque ferat,

meritò, nam de qua re cognouit, pronuntiare cogendum cũ lulia. ſcribit l.de qua re. D. de iudic.& c. cum Uper. de

cauſ.ꝑoſſ.& proprie. Officium igitur ſuũ impertiri debet.

Sed nũ petitus, admonitũſve tencat nécne, vetus quæſtio eſt: quo in genere Bartolus in l. 4.5. hoc autem num. z2. D. de damn. infect. diſtinxit an illud ad vtilitatem publicam, priuatâmvepertineret: quam Bartoli diſtinctioné probat Marianus ocinus iunior in Schematiſmis ad eundé. quo rum verba huc ideo non tranſcribo. quòd non exiſtimem Iuris noſtri ſtudioſos Bartoli libris carere. nec debent, ſi ſibi optimè conſulant. Bartholomeęus Socinus in tra&ta tu Keſtrictionum Regu. 199. regulariter defini it iudicem non alias officium ſuum impertiri debere„quàm fi peti- tus ſit. idque comprobari ait d. S. hoc autem. 8. Sed du- birationem mouet quodin VIpi. ſpecie de infecti damni tantùm iudicio accipi debeat-Sic enim illic ſcriptũ eſt.

Hoc autem iudicſũ certam conditionem habet, ſi poſtu-

latum eſt&c. ergo in ceteris iuris articulis. hoc negare vi detur VIpia. Tu rem expende, ad B. Socini regulam redea mus, quam præterea iuuari ait conſtitutione Diocletia- ni,& Maximiani l.vnic. C. vt quæ deſunt aduocatis par- tium iud ſupp.Sed in eum referri poſſe videtur ea Conltüt tio: iubet enim à iudice ſupplẽdum,& proferendum quod älitigatoribus, vel iis, qui negotiis adſiſtunt. nec exigit idpeti, ſed eò iudicem cogit. ideoque tentati poſſet in f pe cie illius conſtitutionis iudicem officium ſuum imper- tiri debere, etiam ſi poſtulatum ſit, ſed neque ea Socini re gulam non confirmari. Eam tamen veram Alciatus in l. vbi pactum.C.de tranſact. exiſtimat Paulum Caſtrenſem & Alexand. ſequutus. Ea quoque eſt F. Ripæ ſententia in

d. S.hocautem. aientis hanc regulam tradi quam produ-

cit ad ſex articulos, quos apud eum videas,& num ve- ri ſint excutias. Idem etiam cenſuit Bartol. q. 14. cuius ini tium eſt, Iudex maleficiorũ. ait que officio iudicis ineſ- ſe conditionem hanc, ſi petetur: citatq; in eam rem I. 1. S: magiſtratibus. D. de magiſtratibus conue. quæ eò propè dere videtur fortiſsimo argumento à contrario ſenſu. Si poſtulatum non ſit, impertiri iudex officium non debet, vt ſuperius regulariter definitum eſt. Hanc tamen regu- lam triginta caſibusceſſare B. Socinus d. reg. 199.Ripa. in d. S. hoc autem. ſeptem ſcribunt, quos huc tranſcribere va niſsimi eſſet operis.obuij enim cuique ſunt, maximã ta- men eorum partem exBartoli fonte hauſerunt in d.s. hoc autem. Equidem(quod ad hanc regulam adtinet) dicere

quod ſentio, non verebor. Iudex officium ſuum non poſtu

latum impertiri cogendus non eſt, ſi lex hoc expreſſerit. d. S. hoc autem& d. S. magiſtratibus. quibus locis hoc lu-

riſcoſs. expreſsim dixéère. quòd ſi expreſſum non ſit, im-

pertiri eum debere putem: alioqu in legis quid iudici face re iubentis præſcriptũ nullius eſſet momenti. Iéxque ver- bis, non rebus poſita eſſet. aduerſus I.z. C. comm. de leg.

v

5 3 3 6 4 4.— 8 ———— 2— 2.