„—

Franc. Du

Ad conſtitutiones Iuſtiniani pandeckis prapofitas e.Ney. CA P. 117.

N Pandectis Florentinis tres hic extant præfatio-

nis loco conſtitutiones Iuſtiniani, quarum prima

& tertia etiam in Codice eiuſdẽ habentur ſub tit. de

veteri iure enucl. Prima conſtitutione mãdat Tribo-

niano vt ex veteris iuris auctorũ libris has Pãdectas componat. Tertia ad Senatum ſcripta eſt poſt cõfe-

Ktionem Pandectarũ, quæ totius operis diuiſionem,

ac diſpoſitionem cũ quibuſdam aliis complectitur.

Secunda, quæ ad doctores iuris, ſiue Et Iuſtinianus

ipſe loquitur anteceſſores ſcripta eſt, rationẽ docen di

juris præſcribit. Ex duabus primis conſtitutionibus obſeruanda eſt hiſtoria iuris, quod à Iuſtiniano cõ-

poſitum eſt:eſt enim vtilis ad cognoſcendum diſcri-

Quo tempo men veteris acnoui iuris. Codex igitur luſtiniani ex „Codexlu veterum pringipũ reſcripris,& conſtitutionibus pri- ſtiniani edi- muùm à luſtiniano edius eſt, anno Chriſti 529. impe tus eſt. rij eiuſdẽ ſecundo, Decio conſule ſolo. Anno autem Quo tempo tertio, Iuſtinianus mandauit componi Digeſta& In- re cõpoſite ſtirutiones Lãpadio& Oreſte Coſſ. quę ſeptimo an- 7* et, ac edi- no, Iuſtiniano ipſo tertium Conſule, in lucem exie- ie 2 runt. Octauo anno, id eſt, Iuſtiniano,& Paulino padeita Iu Cofl.(vt docet Funiculus in ſua Chronologia, quæ . nonnihil tamẽ ab Holoãdro diſſentire videtur.) Co- Codex Iu- dex, qui antè editus fuerat, renouatus eſt, atq; emen- ſtmiani e- datus. Et cõſtitutiones, quæ poſt primam editionem narratus& interim factæ erant, id eſt, ab anno ſecundo imperij emendatus Iuſtiniani vſq; ad octauum, eidẽ Codici inſertæ ſunt, vt apparet ex titulo Codicis de emend. luſtin. Cod.

Nouellæ conſtitutiones longo pôſt tempore editæ

ſunt, veteri iuri decogantes, quæ tenẽdæ& obſeruan dæ ſunt. Ex ſecunda cõſtitutione notanda eſt diſpo-

ſitio, ac diuiſio totius operis, quæ eſt in ſepiẽ partes,

& quinquaginta libros. Et quod obiter Iuſtinianus

ait, ſe ad artem numerorũ reſpexiſſe in ſeptẽ partes

jus vniuerſum diuidendo, id ex veterum ſuperſtitio-

ne ortũ videtur, qui ctedebant diuinitatem aliquã ac

Septena- religionem ineſſe numero ſeptenario: de quo apud rius nume- Macrobiũ in ſomnio Scipjonis& Gellium lib. ⁊. c. 19. rus ab anti Nec diſsimile eſt, quod idem Iuſtinianus ſcribit in zuis& ab Nouella conſtitutione 105. de ſeptẽ proceſsibus Con ip fuſtnia ſulum. Mirum autem videtur pleriſq;, quòd luſtinia- no obſerua- 11 kken P nqs, quod 1unnia „us. nus hic numerum verſuũ exprimat, ex guibus con- Cur Iufti- ſtant libri Pandectarum. Sed hic mos veterum fuit, nianus nu- quod vel ex Diogene Laertio cognoſci poteſt in vi- merum ver ta Ariſtotelis, Theꝑphraſti,& aliorũ philoſophorũ: ſuum expri& ex Plinio lib. 30. c..& Galeno de nat. huma.& de matquibus anato. adminiſt. Verſus hic accipe, mẽbra orationis conſtant li-. 1.. bri Pande- infegra, vel periodos, quæ Hieronymus in Ruffinũ arum. verſuũ cola vocat: quod etiã animaduertimus lib. z. Diſp.c. 6. Annotandũ eſt præterea compoſitores ha- rum Pandectarum, tamerſi nomina iuriſcõſultorum ſingulis capitibus præpoſuerint, yt intelligeretur

quid ex quoq; ſumptum eſſet, tamen multa eorum ſcriptis adieciſſe, atque dętraxiſſe:vt hodie, que fuerit

veterũ ſententia, ex his libris ceriò cognoſcere non

poſsimus. Illud præcipua animaduerſione dignũ eſt,

quod luſtinianus ſcribit, nihil contrariũ in hoc Pan-

dearum volumine reperiri, ſi quis ſubtili animo di-

d

uerſitatis rationem excutiat, ſed eſſe aliquod nouum

inuentum, vel occulte poſitum„quod diſſonantiæ querelam giſſoluit,& aliam naturam inducit diſcor- diæ fines effugientem. Idque mandauerat curari à

areni luriſconſ.

compoſitoribus ipſarum Pandectarum prima con- ſtitutione, his verbis: Nulla in omnibus prædicli Codice& membris antinomia aliquem ſibi vindicet locum: ſed ſit vna concordia, vna conſéquentia aduerſario ne- mine conitituto. Sed de libris Digeſtorum vtroque Nihil con- in loco luſtinianus loquitur, in quibus nullam ait 7 2 ee 27 antinomiam reperiri: tametſi veterum luriſconſul- n, ,. torum contrariæ,& pugnantes interdum eſſent ſen- tentiæ, ex quorum libris confecta ſunt hæc Digeſta. His autem, qui non ſatis triti ſunt in horum cento- num, ex quibus Pandectæ compoſitæ ſunt, lectione, non mirum eſt pleraque videri contraria,& pugnan tia eſſe, cum eruditorum aliud ſit iudicium. Nam in.½— .— militudo 4 gemellis idem accidere videmus, quos diſcernere nõ 2debs A5 poteſt quiſquam, niſi cum eis aſsiduè moratus ſit: 9 9. adeò mira eſt plerunque ſimilitudo. Dubitandũ au- tem non eſt, quin Nouellæ conſtitutiones contrarie interdum huic Iuri ac derogantes reperiantur: idem- que de iis eſt dicendum, quæ à ſecundo anno impe- rij Iuſtiniani poſt primam Codicis editionem fa- ctæ,& anno octauo Codici renouato inſertæ ſunt, vt antè diximus. Cognoſcuntur autem ex co quòd ſubſcriptæ ſunt Lampadio& Oreſte Coſſ. vel, poſt Conſulatum Lampadij,& Oreſtis. Et quia eædem conſtitutiones inſertæ ſunt libris Inſtitutionum, con ſequens eſt,& eos quoque lihros iuri in Pandectas relato derogare. Id enim oſtendit Iuſtinianus his verbis: Admonuimus autem eos, pt memores etiam no- NFrarum fiant constitutionum, quas pro emendatione iu- ru promulgauimus,& in confectione Institutionum, eandem emendationem ponere non morentur, In Pan- dectis verò componendis non adeò ſolliciti fuerunt de eiuſmodi nouis conſtitutionibus, vt nihil ex eis omittere vellent: quoniam id non fuerat eis diſertè mandatum. Cum enim Inſtitutiones conficiende eſ- ſent ex vniuerſo iure, par erat& earum conſtitutio- num rationem haberi, quæ recèns à Iuſtiniano fadæ fuerant. At Pandectas componi præceperat Iuſtinia- nus ex Juriſconſultorum tantùm libris: tametſi per- mitteret cis aliquid addere, vel detrahere pro ipſo- rum arbitri: quod& factum ab eis nonnullis in lo- cis fuit, vt ante admonuimus. Itaque mirum nõ eſt, ſi pleraque in Pandectis reperiantur nouis iſtis con ſtiturionibus contraria, ac repugnantia: cùm in man datis non haberent( vt diximus) vt per omnia eas

Elegans ſi-

conſtitutiones ſequerentur. Et conſultius exiſtima-

bant, ſtudioſos ad carum Cõſtitutionum lectionem reiicere, ex qua cognoſcęrent, guid abrogatum eſſet,

quam ſcrupuloſius ſingula excutere in libros Dige-

ſtorum redacta,& ea ad nouas çonſtitiones accom-

modare, quod ſanè operoſum, ac difficile eis futu-

rum erat. Poſtremò notandum eſt, non licere his Vetat luſti- Pandectis vllos commentarios applicare: idémque manus com & ſuperiore conſtitutione vetitum eſt. Nam etſi abſ- mentarios que interpreratione non pofsit ius conſiſtere: I. 2. in- andegtas frà de origine iuris, tamen vtilius viſum eſt, nullam Senre. interpretationem in literas referre, ne varietas opi- Pe,apee nionum tandem confuſionem AC pertutbationem vf wnf. magnam afferat. Non igitur interpretatio, ſed ſcri- ſtere nõ po- ptio tantùm, quæ Pandectis adhiberetur, hic pro- tef. hibita eſt. Tertia conſtitutio, quæ formam ratio-

nemque docendi iuris,& præterea alia quædam ſingularia continet, non difficilem habet explica-

tionem.

IN

fru vr e hai ſ. I. iiatu. tum min acci voc cbc diui oe

lukitieg it iriyru. ſ e qehin A K

Ler omnij eha a