Druckschrift 
Platonis Cvm Aristotele In Vniversa Philosophia, Comparatio : Quæ hoc Commentario , in Alcinoi Institutionem ad eiusdem Platonis doctrinam,explicatur. / Avthore Iac. Carpentario, Claromontano Bellouaco ; Ad Illvstrissimvm Galliæ Cardinalem & Principem, Carolum Lotharingum.
Entstehung
Seite
28
Einzelbild herunterladen

Tloſa lone 4 89 un im de Lhte ba n mune au did emmun ur iur. zt igen

Kiduſa wmn. W. ſguß 1 lligemiis, aun liſcurlun u mina lauke

ddanm ſe arelg e enderunt nimum 85 rut ſüman 4 telligbie in ePofuit ſ. im düudicnndn nine&Kin itemque ſt auſh quam in ſe xcomptebenit rautem p onſtamiam en aa qux ex n dris comnagone m certè ſit à comtembin m cadit, t Eut Primoruni irur, ſed e&& homine, ai gibilia, fi aulus voctea oſophix i m ue rapitoräcon intelligem milis ekketnhi horum cot conem petchi eitatus ſit redente exetan ein mathe n eis. Magma quod in eiu Nuinario holin longo inte rro belluas ſin nitur. Etem* poteſtwun e,qua ipſi b s vincontit rincij diſſi li conſegm pretamut: Gter eius ai d nomine G⁴⁵* riix potuleg adicandi& eœm indicijant ius, adhibet ten lactionem d am, aliqua d ſolam 1 gnitionem r r, reli um ſequitur dcl que ant zuun Pnrium chn ze apud Galc 131 lic loquitur; dnnt. cap.2- 3 animantesc dant, erni iudicandi, hN

am rato nem

jonisckde 1

nac wente di um ſehatmm⸗ ſt animt vid de mete & delluas hoc accſt: Gu0 1 ar 35 4 ma maliüim,

em Perom all s vero zeonttarium alu oſiconttarnu 1

c immutafe m

IIario fugit cad m

5. lram, eiu, notionen aal un r udt,

DOCTRINAM PLAT. 2 G poſfit nonnunquam aliter iudicare:& cum ita iudicauit, eãdem tamen in vita hac amplecti, ſicut in iis experimur, quos impotentes appellamus. Idq́ue pro varie- tate partium vel facultatum in eiuſdem hominis animo diſſidentium: de quibus poſtea ſuo loco diſſeretur. Quorſum verò artis diſſerendi explicarionem in do- Etrina Platonica tradenda, ab hac quæſtione de iudicio& iudicatorio Alcinous repetat, intelligi poreſt ex Cicerone Academica.i. vbi de dialectica hæc Platoni- corum decreta commemorat. Tertia philoſophiæ pars, inquit, quæ erat in ratio- ne& diſſerendo, ſic tractabatur ab Academicis& Peripateticis. Quanquam ori- retur à ſenſibus, tamen non eſſe iudicium veritatis in ſenſibus. Métem volebant rerum eſſe iudicem: ſolam cenſebaut idoneam cum crederetur, quia ſola cerne- ret id, quod ſemper eſſet ſimplex& vnius modi,& tale quale eſſer. Hanc illi ideam app ellabant iam à Platone ita appellatam: nos rectè ſpeciem poſſumus di- cere, Senſus omnes hebetes& tardos eſſe arbitrabantur: nec percipere vllo mo- do res eas quæ ſubiectæ ſenſibus viderentur: quæ eſſent, aut ita paruę vt ſub ſen- ſum cadere non poſſent, aut ita mobiles& concitatę, vt nihil vnquam vnum eſ⸗ ſet& conſtans, ac ne idem quidem, quia continenter laberentur ac fluerent om- nia. Itaque hanc omnem partem rerum opinabilem appellabant. Scientiam autẽé nuſquam eſſe cenſebant niſi in animi motionibus atque rationibus. Hoc idem fundamentum ſequutos Stoicos, dialectico iudicio(quod ſolum in hac arte re- tinuerunt, inuentione ipfi naturæ relicta) penè eadem ſubieciſſe, colligi poteſt ex Diogene Laertio in vita Zenonis Citiæi. Sextus Philoſophus lib. 2. Pyrrho- niarum hypotipoſeon cap.z.in Criterio, quòd ad rerum cognitioné adhibetur, quoddam facit commune, aliud proprium, tertium maximè proprium. Rurſuſq; illud Crirerium quòd rationale appellat, vult trifariã dici poſſe, à quo, per quòd & ſecundũ quòd: illudque à quo, hominè eſſe: per quòd, aut ſenſum, aut intelle- ctum: ſecundum quòd autem, applicationem phantaſiæ, ſecundum quàm homo aggreditur diiudicare, adiutus vnò ex antedictis, per cogitationis diſcurſum, qui naturæ humanæ maximè proprius. ; ludicium antea appellauit actum iudicantis, vel eius quòd iudicare poteſt, circa id quòd iudicatur, vel poteſt iudicari. Atque idcirco illud ex duobus per- fectum eſſe dixit, ex eo ſcilicet quod iudicat,& altero quòd iudicatur. Quoniam omnis muneris functio, confiſtit in quadam accommodatione agentis ad ipſum obiectum, circa quòd functio exercetur. Nüc id quod iudicat iudicaréue poteſt, in duo vel etiam in tria diſtribuit, nempe in hominem: exempli caula, philoſo- phum, in animum& in ipſam rationem tanquam inſtrumentum. Homo quidem eſt abſolutè qui iudicat: ſicut& eum, non item eius ani mum, Ariſtoteles cap. 4. lib.i. de animo, propriè diſcere ait& cogitare. Id verò quo ille iudicat, partim eſt animi, partim rationis: ſed animi vt cauſæ principis, rationis vt inſtrumenti- Quemadmodum& cap. 2. lib. z- idem Ariſt. id quod ſcimus partim animi eſſe di- xit, partim ſcientiæ qua animus eſt inſtructus. Neque verò ipſum inſtrumentum per quod iudicatur, eſt vnius modi. Sed animus ratione quam à natura accepit, vt primario inſtrumento iudicat:hęc, iuuatur aliis quæ ipſa ars ſuppeditat. Sic e- nim dicimus à philoſppho iudicari animo de quæſtionis alicuius veritate, per rationem naturalem inſtructam iis argumentationum formis quę communisar- tis diſſerendi præceptis perficiuntur. In quibus omnibus obſeruatione dignum eſt, quo modo apud Platonicos artis diſſerendi fundamenta repetantur ex ipſa natura... 4 Adhunc locum intelligendum ſpectanda eſt ex Pplatonicorum ſentẽtia varie- tas corum quæ in cognirionem cadunt& facultatum animi, quæ ad eiuſmodi 11