rendi alterius facultatis eſt, quàm
19 4 I. CINOI INSTITVITIIO 4AD
poſtquam ratiocinationem deßniuit, eamque in ſuas ſpecies diduxit,& ab indu- ctione ſeparauit, ad horum omnium Pleniorein eve iienem oeene ad A- nalytica. Ergo hoc loco non fignificatur ab Arif niner un. Erend artih- cium(quod etiam demonſtrandi rationem comple ni ialecticæ appella- tione contineri: ſed ipſam Dialecticam, quà eodem loco v urpat ſemper pro fa- cultate diſſerendi ex probabilibus, indigere antecedente cognitione formarum omnium argumentandi, quæ in hac ipſa Dialectica, vel in arte Topica Dialecti- cam facultatem inſtruente, tradenda eſſet niſi commodè poſſet repeti ex arte demonſtrandi, cui certis de caufis potius eſt aunexa: id eſt ex priore parte artis Analyticæ: quæ idcirco pars quædam Dialecticæ facultatis ab eodem Ariſt. eſſe dicitur. At fortaſſe illis, in loco altero, qui citatur ex cap. 4. lib. 3. Metaph. plus erit virium, ad id quod defendimus, euertendum. Imo verò nullus locus eo eſt aptior ad efficiendum quod volumus, Dialecticæ nomen ſemper ab Ariſt. vſur- pari pro facultate populariter diſſerendi de omni queſtſone propoſita cx pro- babilibus, quæ arte Topica inſtruitur. Quod vt ab omnibusi ntelligatur, locum illum accurate expendamus. Rectè Socrates(inquit Ariſt.)ipſum quid eſt, quæ- rebat: Ratiocinari enim volebat. Rariocinationum verò principium, ipſum quid eſt. Nondum enim tunc erat facultas Dialectica, vt poſſent abſque ipſo quid eſt contraria exquirere,& vtrum contrariorum eadem eſſet ſcientia. Vbi Ariſt. ſi- gnihcat primum Socratem de iis, quæ ad vitam& mores pertinebant, ratiocina- ri conantem, in iis vniuerſa quædam notauiſſe quæ definitionibu s explicaren- tur: quarum aſſignandarum ratio ante huius tempora erat incognita: ficut no- tari poteſt in variis Platonis Dialogis, in quibus hic cum Sophiſtis loquens in- ducitur. Ratio verò propr er quam Socrates in iis definitionibus primus elabo- rauit, hæc redditur. Quia volebat ratiocinari. Et cum nunc duo modi fint ra- tiocinandi, vnus apodieticus, per proprias rerum cauſas, quæ definitione conti- nentur, alter Diaiecticus, per communia& probabilia in partes contrarias, tum nondum erat Dial ectica: id eſt tempore Socratis, nulla adhuc ars erat probabili- ter diſputandi de quacunque quæſtione in partes contrarias. Quare ei reliquum erat vt ratiocinando apodicticè philoſophice, id eſt accuratè agere conaretur. At philoſophicarum& apodicticarũ ratiocinationum principium definitio. Ita- que merito hic philoſophando in eam curam potiſſimum iucumbebat, vt ſermo- nem omnem ad notiones vniuerſas reuocaret, quas definitione explicare cona- retur:& per hanc tanquam per cauſam, accuratè de rebus omnibus iudicare. Et certè verum eſt temporibus Socratis, nullam ad huc extitiſſe artem probabiter diſputandi de quacunque quæſtione, quæ, apud Ariſt. ſicut volumus, ſemper eſt Dialecticæ. Quoniam hanc ſe inueſtigare ait initio Top.& eiuſdem primum ſe obſeruatorem prædicat, extrema pagina libri de redargutionibus Sophiſta- rum. Si verò, vt iſti volunt, eo loco Dialecticæ nomine quodcunque diſſerendi arti ficium ſignificaretur, falſo profectò diceretur temporibus Socratis nullam adhuc Dialecticam extitiſſe. Quoniam eius artificij inuentor Zeno Eleates a Platone variis Dialogis celebratur. Nec exquirere contraria in arrificio diſſe- facul eius, quæ ad diſputandum ex probabilibus eſt comparata. Sic enim ab Ariſt. ſcriptum eſt cap. 1.lib.. Rhetoricsrum, aliarum, artium nullam de contrariis ratiocinari, ſed Dialecticam& Rhetoricam, id ſo- las facere. Quoniam vtraque, inquit, de contrariis eſt: quamuis non ſimiliter res ſubiectæ ſe habeãt, ſed ſemper vera præſtantiorà que, ſecundum natutam melius ſyllogiſmo concludantur, aut, vt ſimpliciter dicam, credibiliora fint. Aliæ qui- dem ſcientiæ contrariorum ſunt, vnius ad electionem, ſiue pro ſcopo:alterius ad
D
preum& ſe⸗ivation
U
cm ſaoitatis& mort . nnaue co ſcientia vung exquirit acultas 1 actletumhe cadnt ex commad ts partem Mto lch rara exquilete ſel crates dt ii que ad tiocuuawcr commlt roucun eat:Id ett- rufigeret ad propr3 ne demonftrandi 1 mus dictur eſſe cona emanelfevidetur wammiaileuntur, cod faitiontbsqux attis min ſtrgernanco: amud itglodbilitt lismghendulisin pe ricoyoicos odem Daepropanit ad diſſeendum adhiben Dedoito& Diuiſo wmin motadiriduir daieamdösaggl in aemodomu bun ſedjin perpen Wuins formis, quas Hpeclctum In quas n mon ingratum fuerit iteꝛm onſpiciens pa rid emperid deꝗ wordeinimus, fuebe daitumin ſeabuit, dlhein guam dicis tn ragerum natuna ir d ptuslec idem tnrg ngait delgumaium ynum peuſigia elurm de irncoun aec diün ine nem delnon arf n Marsdu Peadtanm d raliR n dnn
1 ehaltelns 3