z5) D. Andreæ Alciati

ut Chryſippus, ut Plato,& Platonem imitatus M. Cicero. Quid aliud habent Ari ſtotelis Ethica, Politica, Oeconomica, qᷓ;ᷓ priuatas publicasq́; ſanctiones,& quam quiſq; iuſtè ſancteq́ʒ uiuendi legem ob ſeruet? Neq; enim ueteres illæ tritæq; alter- cationes, de uniuerſo, de materia, de ideis, de cauſis, de inani, de motu, cæteraq; hu- iuſmodi, ſeu phyſica, ſeu metaphyſica reſpiciant, quicq́; habent ad ueram ſapien- tiam pertinẽs, cum propter incertitudinem, tum duòd ea ſola uera eſt Philoſophia quæ probum, ſyncerũ, incorruptũ hominem efficit: quæ utilitas minimè de eis de/ certationibus habetur. Vnde ille diuinus Plato cenſuit ſapientiam, quæ à iuſtitia ſeiungatur, calliditatem eſſe, nec quicq́; ad uirum bonum pertinere. 8i igitur ciuili-/ bus ſtudijs iuncta ſit ſapientia, tunc demũ nomen ſuum retinet: ut meritò nos ue- ram Philoſophiam colere, cęteros ſimulatam, VIpianus ſenſerit. Bandem cõditio- nem ſequitur etiam Theologia, quæ, ſeu antiquiſſimã illam Orphei& Muſcire- ſpiciamus, ſeu recentem,& à Chri ſtiana lege exortã, tota ab his ſtudijs pendet. Scri pſit poeta Tragicus Buripides, cum belluinam uitam prius homines agerent, legi⸗ bus latis cœpiſſe eorum facinora coerceri. Cæterũ cum manifeſta tantùmodo pu⸗ nirentur, ne clam quoq; peccaretur, à uiris prudentibus perſuaſum cæteris fuiſſe, extare in cœlis deos immortales, his omnibus infeſtos, qui propter ſecreta facino- ra pœnas legibus non dediſſent. Sic legis prudentia, Theologiacq; eandem ob cau- ſam fuerunt introductæ, ut ſcilicet obuiam iretur delinquentibus: alteraq ſecreti mali, altera manifeſti uindex eſſet: ut non iniuria nos Theologi appellemur, qui iu- ſtitiam colimus, qui diuina ſtudia profitemur, qui, ut pietate maxima ſuperi colan/ tur, introduximus. Senſit& idem Plato, exemplumq; Indicæ cuiuſdam gentis ad- ducit, in qua non qui ſacrificandi peritior, ſed qui rerum gerendarum prudentiſsi- mus eſt, ſacris præficitur, nihilq́; aliud precibus à dijs immortalibus petit, quàm iu ſtitiam. Nam& cùm Neoterici peccatum eſſe diffiniuerunt, id faciendi uoluntatẽ, quod iuſtitia uetet, nõnne apertiſſimè nequaq́; nos poſſe ſcire, quid ſit peccatũ(q̊d Theologici muneris eſt) oſtenderunt, niſi id prius perſpexerimus, quid uetet uel permittat iuſtitia, quod ad legalem profeſſionẽ pertinet? His adde tot nobis cum eis cõmunes materias, de ſumma Trinitate, de Baptiſmo, de Hæreticis, de Buchari ſtia, de pœnitentijs& remiſſionibus, de poteſtate clauium, atque his multa ſimilia: quibus facilè oſtenditur, quæ uerè ad rerum diuinarũ ſcientiam pertinẽtia ipſi tra- ctant, à noſtra profeſsione fuiſſe accepta: quæ uerò propria habent, uix ad Theolo- giam pertinere, qualia ſunt infinita altercationum uolumina, innumeræq; ineptæ uæſtiones, quæ id in diuino cultu poſſunt, quod canis in balneo. Porrò& apud Aarrros Mercurius, cui Triſmegiſti nomen fuit, qudòd ſacerdos, Philoſophus, maximusq́; Rex extitiſſet, antiquæ Theologiæ celeberrimus autor, idem&legisla tor fuit, primusq́; hæc ſtudia populos ſuos edocuit, unde in tanta hominũ uenera- tione eſt habitus, ut templa in eius honorẽ qᷓ́;plurima ædificata ſint, nomenc; eius proprium, quod eorum lingua Tempungina dicebatur, pronunciare religioſum eſſet. Sic non modd ipſe Theologus, ſed& legislator,& Deus exiſtimatus eſt. quæ opinio de Lycurgo quoq; Spartiata ferè inualuit, quem Pythia uates edito oracu- lo dixerit neſcire, quo nomine ſalutaret, hominẽ ne, an potius Deum. Cuùm igitur hæc ars cæteras omnes in ſe contineat, haudquaꝗ́; mirum eſt, ſi omnibus tempori- bus ſumma ſemper in exiſtimatione eius profeſſores fuerunt. Cùm enim eos cæte rorum primores eſſe conſtet, qui ſibijpſis, quid in re ſit, ſciant conſulere: ſicut ſecũ- dos, qui rectè admonentibus obediant: poſtremos uerò& omniũ deterrimos, qui nec ip ſi quid agant, norint, nec bene ſuadentib. paręre, in animũ inducere poſſunt: meritò luriſconſulti cæteros omnes excellunt, qui nõ ſoluùm ſibi ſciunt proſpicere, ſed etiam ſui muneris id præcipuũ habent, ut alios quoq; tueantur, bonoq; cõſilio confirment. Quapropter& hodie ſimpliciter ſapientes appellant᷑, ne ſolos illos ſe⸗ pPtem habuiſſe ſe, Græcia prædicare ualeat. hi res priuatas, publicasq; ferè omnes tractant, nihil in domeſticis extraneisq́; negocijs ſine his tutò fieri poteſt, horũ ui- gilantia ciuilis concordia conſeruatur, ob horum autoritatẽ ſummi cum infimis

pPari iure utuntur, hi humani fœderis uincula ſacroſancta continent, hi pacis ſtudia am/

ltate, qui diu omnibus hæc int. Muit ſe precio nonel

exempla,qui necõmendar fultus(quodt mnicoriariol nominis lurit laapopuloR ls ut qui dyrn peratoris Ale boſſem qplu ineccleſia Ch loci nectemp dehis attinge ndigeatlong quirat: omnia qriuerſiculus dijs incumbe⸗ abſmilem at optimã ſtudi mat:alij aliter necin hoc adi maois cõueni necenim diui neſtentur.V cet optimis d appellentur.