deris ſiuino impleat᷑, cuius ſi melle, uel triti- co, uel alia quauis materia: quę tamè egò ex- tra profeſſionis meę cãcellospoſita, medicis, ad quos hæc res magis pertinet, tractanda li bens relinquo, memor ſcilicet ueteris ſentẽ- tię, ſuę quenq; artis diſputatorẽ eſſe optimũ. d⁴i ππς ν εμαμς˙ εα v u, Ariſtoph.ꝓꝓxν.
CL GALENI
PERGAMENI DE PON
DERRIBVS ET MENSVRIS, AN drea Alciato interprete.
oNDys grauitate men⸗
ſor dijudicat, menſurã ua ſculi concauitate, ſiue ari do da, ſiue humens ſit quan- Atitas. Eſſe autẽ earũ quas dimetimur rerum tripli- ãÿõẽʒcem differentiam cõſtat: unam enim ponderts, alteram ſiccæ ſubſtan tiæ,& quæ in cumulum queat aggerari, ter- tiam humidæ. Plurima uerò,& quæ experiri nemo unus poſsit, ſunt huiuſmodi ponderũ menſurarũq; genera, uarijs regionibus, ua- rijs utentium moribus. Quapropter a nobis de his tantũ ſermo habebitur, quæ maximè in communi omniumuſu ſunt.
De notis menſurarum& ponderum.
Aeterum quoniam aliqui non integris
literis, ſed per ſigna,& præſcriptas no- tas huiuſmodi demonſtrant, melius utiq; eſt & nos hac in re ueteres imitari,& in primis hoſce charactẽres declarare. Primũ quidem litera quoties ſuperadditum habet alpha, chalcum, id eſt, æreolum ſignificat, hac nimi
10
20
30
rum figura. Quòd ſio habeat, choa, id 40
eſt, congium, X. Si chœnicem, X. Si a cheman, X. Si uerò litera ꝶ deſcribatur, cu ius inferius cornu acuto accentui ſimilis re- cta linea ſecet, ceratiũ addito oſtendit, E.
Quod ſi ſuprà habeat, cyathũ, Bè. Si o co tylam, id eſt, heminam, ². Si uerò circum- puncta linea omnino in obliquum flexa po- natur, obolum notat,, Si duæ circum- punctæ huiuſmodi notæ ſint, duos obolos, 3. At qui gramma, id eſt, ſcrupulũ faciũt, prima eius elementa deſcribunt addita recta linea,. Duæ autem coniunctæ, atq; alte- ra parte in angulum flexæ lineæ, uti duo cor nua, rectam drachmam conſtituũt, ¶. Cui cognominis eſt quam olcam uocant. Apud ueteres tamen olca per à ſcribebatur, cui in medio literao addebatur, A. Nos idem dra chmã olcamq;ʒ dicimus. At cùm à adiũctum habet, libram ſignificat, Nu. Aliqui tamen eadem litera acuto accentu ſecta idem demõ ſtrant,*. Cæterum quoties litera in ip- ſo ſui angulo o habet, unciam denotat, ſe.
autem cui in ſummo meditullio ſit⸗ appo ſita, minam,. Si ueròv habeat, myſtrum,
50
60
K. Si« medimnum,. Sio modium, g. Si quando ⁊ ſcribas&, itemq́; adijcias
tryblion feceris, v. At cùm · ſcripſeris,iu Xxtach locaueris, xeſtem, qui ſextarius eſt
deſignabis,&. Si o appoſueris, oxybaph, So. Aliqui tamen xeſtem recta linea; ſecan tes conficiunt, ſic E. uerò adiacentè ha- bens heminam indicat, ν. Quòd ſi ¼ effi- giaueris addito ę, ceramium denotabis,„.
De ponderibus. ME Attica& Aegyptia habet uncias
16. Mina Romana uncias 20. Libra uncias 1z. Vncia drachmas 8. hæ& olcæ quibuſdam dicuntur. Olca, quę&drachma, habet ceratia, id eſt, ſiliquas i8. Aiuntq; in ea eſſe tres ſcrupulos.In ſerupulo obolosduos. Habet autem obolus ceratia tria: Ceratiũ ue rò granula quatuor, hoc eſt, chalcos, ſeuæ- reolos duos, itemq; duas tertij partes: in obo lo quippe octo ſunt chalci.
De humentium dimenſionibus.
Talicum ceramium habet choas 8. Chus 1E 6. Neſtes cochlearia duo, quæ aliqui& triblia dicunt. Alij autem aiunt xeſtem pon-/ dus habere libræ ſemis. Tryblium ſ* 9. tale enim eſt cochlearij pondus.Idem aiũt& pen dere cotylam, id eſt, heminam. Habet autem & trybliũ myſtra magna tria, oxybapha tria. Oxybaphum autem cyathum ſemis cõtinet, Cyathus uerò chemas paruas ſeu myſtrapar ua duo.Si autem uelis humentis uſiæ ponde ra dijudicare, uarias omnino in examine ip- ſo differentias reperies, ut in olei,& uini,& mellis exẽplo dicemus:etenim meluino põ- deroſius quarta parte, itemq; decima eſt: quo fit, ut ferè tertia ponderis pars melli ac- cedat. Oleum autem melli& uino hoc diſtat, quòd mel oleo ſeſquiplum eſt: tantũ enim, itemq; eius dimidium pondus habet. at uinũ nona tantũ parte ipſo grauius eſt:plus quip- pe claritatis in oleo eſt, qd infrà ſcripta parti culari ponderũ formula oſtendimus, ex qua per ordinem quid cõmuniter hæc differant conſtituemus.
Ceramiũ Italicum, quod& amphora, habet
Olei. Vini. Mellis.
libras 72. libras So. libras 108. Chus, qui& congius,
libras 9. libras 10. lib.i3. ſemis. Neſtes, qui ſextarius,
uncias 18. uncias 20. uncias 27. Cotyla, id eſt, hemina,
uncias 9. uncias 10. uncias 13. ſem. Magnum myſtrum
uncias 3. unc. 3. ſcru. 8. unc. 4. ſemis. Oxybaphum, id eſt, acetabulum,
drach. 18. unc. 2. ſcru. 12. drach. 27. Cyathus
drach. 12. ſeſcunc.ſcr. 4. unc. 2ꝛ. drac.2. Myſtrum paruum
drach. 6. ſcrupulos 20. drach.9.
Oribaſius autẽ ſecũdum Adamantinũ N5 10
Euſdemarau Ignorum I ceſſariam!
dendam duxi,-
nibus, ſi quae ſtulim poſsim tone dignoſce tur minam N. At gamma pudaliquospe gno,m. auerc deſt partem ſi rô Ain dextrar drachmam der eius dimidium quoſdam triob ris ſemilſem ine deſcribatur, obe nota 3, duos „conuerſum gra
(uerò adiacen
ſexarium oſten
tium. cui
chmam, 4.