iij. frcommo.

83

plurimæ leges ius diuinũ reſpiciunt:ut quæ de fide catholica loquuntur, quæq́; ſacerdo- tibus leges ſtatuunt. quod etiam minimè no bis applaudit:quandoquidẽ tẽpeſtate Chry- ſippi harum legum nulla extabat. Item Ba⸗ Nebðe non ſatis quadrat: quapropter ad illud Euripidis in Hecuba alluſum eſſe magis cre diderim: Nos imbecilles forſan& captæ ſumuse? At dij ualentes, lexq; diuis imperans, Etenim uel ipſos lege cenſemus deos. Aequa atq; iniqua hac finientes uiuimus. ut intelligamus legib. quoq; ipſis fubijci de- os.hinc apud OQuid. Iupiter ſic deos alloquit᷑ Vos etiã(quoq; hoc animo meliore feratis) Me quoq; fata regunt. Connectet hic aliquis argutias, quoniam in iure quandoq; legerit, principes ipſos legib. ſubiectos non eſfe:ſed alia eſt lex, quã Chry- ſippus definit, aliæ ſunt Impp. conſtitutio- nes, quibus ipſi non coercentur.

Quem ſenſum accipiant uerba illa, ditis cau-

ſa&c. in l.ijj. commodati. C4P. XW.

Vriſconſultus Caius de uerborum ſigni- I ficatione lib. primo: Sæpe ad hoc, inquit, cõmodantur pecuniæ, ut ditis gratia nume- rationis loco intercedant. quod reſponſum ab Iuſtiniani cõſarcinatoribus in tractatum

D. Andreæ Alciati

84

ronem de lingua Latina, pro litis, ut arbin or uuxc, ſeu ut ueteres loquebãtur, ſtlitis. Xua forte etiam apud Caium legendum.

1. B ⸗ Quomodo d principis reſcripro appellatur, alui Pij epiſtola, ut debuit, tranglata, reiccis alio⸗ rum nugis. CAp. XVI.

Væſitum eſt, inquit Vlpian, an aduer-

ſus reſcriptũ principis prouocari poſ-

10 ſit, fortè ſi præſes prouinciæ, uel quis alius conſuluerit,& ad cõſultationem eius fuerit reſcriptum:eſt enim quæſitum, an appellan- di ius ſuperſit. quid enim ſi in conſulendo mentitus eſt?de qua re extat reſcriptum diui Pij, quo oſtenditur prouocari oportere, uer ba reſcripti ita ſe habent: ælν SAK 9 1guip, cεαασ£ 2 addρνα ε9, 21„ Vxaes g Bd⸗ Aoοιςο εέπνmπαιιέᷣ‿α τν—ςσ ι aννρρασσ„ Nclc⸗ Sacνν νωσνςναςο X Brar AτνQ ETTes*, 8c 20 v, Auενν ε No e⁵έναν⁸ευσν⁵κσιοοαεές ετᷣας 9*- 0p Toe xνέονραᷣνκσνεεαναασωπακν. hoc eſt, ſi ſcri- pferit quiſquam ad nos,& illi aliquid reſcri- pſerimus, uolentibus ad ſentẽtiam noſtram prouocare permiſſum erit. ſienim docuen int uel falſa, uel non ita ſe habere quæ ſcripta ſunt, nihil à nobis uidebitur iudicatum. pri- uſquam contra ſcriptum fuerit, quemadmo dum aliter res ſe habeat, q́; nobis inſinuatũ ſit. Et hoc modo legendi emendandiq; ſunt

commodati translatũ eſt: ibiq; ſe mirum in- 30 codices:qui enim uulgarem lectionem inſti

terpretem Accurſius oſtendit, qui ditis in- terpretatur, id eſt diuitis: uerbaq; reſponſi in eo accipit, qui ut diues appareat, commoda- ta utitur pecunia, ne eum facultatibus labi cernentes alij creditores, nimis durè ſtatim exigere uelint. quem ſenſum ſi illis uerbis exprimere uoluit Caius, mirum quam bar- dus, Latiniq; ſermonis imperitus fuerit. Pri- mum id ab eo quæſierim, ubinam gentium

tuit, is non ſat recte reſcripti neq; uen ba, noq ſenſum Latinis reddidit,& præſertim dum uolétibus, inquit, prouocare ab enunciatio- ne licentia extat. Græca enim uerba 2O9&r oæop, id eſt, ad ſentẽtiam dicunt: ut uidelicet accipiẽdu m ſit de eo ad quem prouocamus, non autem a quo:ut minimè dicatur appella ri poſſe ab enunciatione, id eſt, mẽdacij rela- tiõe principi facta, ut Accurſius ſenſit: ſedab

dis pro diuite ſingulari numero in Romana 40 ipſo reſcripto, eo uidelicet prætextu, quòd

lingua ex communi uſu recipiatur: rurſusqʒ & ſi maximè admiſſum ſit, nunquid ca uer- ba illum intellectum patiãture lIpſe plerunq; de lectionis incolumitate dubitaui: ſed quo- niam uix occurrebat quod in eum locum ſi- mile uerbum quadraret, plurimorumq; ue- terum codicum ſcriptura contra me erat, nõ auſus fui quicquam pro certo conſtituere. hoc ſolùm opinatus ſum, longè magis con-

minus uera in ſupplice libello enarrata fue- rint.Sed et hoc ex reſcripto dubius alioquin articulus finietur. Finge iudicem ſecundum ſacri reſcripti formã iudicaſſe, ad quem erit prouocandum: num ad eum, qui illo iudice ſuperior eſt, an ad ipſum principem, à quo reſcriptum fuit?& ſupraſcriptæ epiſtolæ uer ba indicant ipſum prin cipem adeundum.

nenire, ſi non ditis gratia, ſed dantis legere- so Quid ſi commulitium in l. hæreditate, de ca-

tur. Finge me tibi debere decem, quæ tua interſit tibi deheri titulo mutui:hoc ut com- modius fiat, mihi decem commodabis, quæ ego coram teſtibus recipiam, promittamq́; reſtituturum ex lege mutui: deinde ubi te- ſtes abſceſſerint, cõmodatum tibi reſtituam: ſupereritqʒ tibi actio ex mutuo, nec mihi ul- la exceptio non numeratæ pecuniæ compe- tet. erit autem eo caſu commodatum pecu-

niæ: quia eaſdem quas mihi ut numerarem éo

dediſti, protinus reſtituo. Apud Plinium lib. XNXVIII. cap. 1III. Ditis gratia epulari dicitur Pontifex, dum ſacra Plutoni, ut ego inter-

pretor, facit. Eſt& dicis cauſa apud NI. Var-

ſtrenſi peculio:& correcta lex illa. CAp. XVII.

N tirulo de caſtrenſi peculio, Triphonij Iinnodat reſponſum legitur:quod quo niam inſigni corruptela notatum eſt, necac curſius illud intellexit, nec eo modo ſcriptũ quiſquã alius, niſi per cõiecturas intelliget. Noſtri itaq; erit inſtituti, breuiter quemad- modum caſtigate legendum ſit, percenſere. Sic ergo reponendum eſt: Triphonius lib. IX. Diſputationum: Hæreditate ab agnato commilitone data, Scæuola noſter dubita- bat: quia potuit& antè notus,& amicus da- re:potuit& non dare, niſi commilitium cha

ritatem

ljfe

J. hereduct 8

de caſt. peas prin.

Halachpigt bieſeniplit muu 144 ulxy cuous b anpbios 5E. anqueſitum baltteſtator drundum ed Awon viderit rimonium, q rilntredacta anlulti enſus abar Suauiſl lam dari,& i maid quæcul ibus in eis ex b,& fructibu Aapparatuom netaone illu nr num teſtat lntomniarel derlalsilladich pudeum reſpi nlter& abſolu ſim, rurſus di ltis uertita ur quod cõſu nelius fuit eam enlumipoſſun um depoliis em iuris fueri bbet, ſatis oll aſe donec dd

T ſanſt exß nn lg nbiu O Crac