63 D. Andreæ Alciat 84

quo ſeruitus conſtituatur. quapropter ſcien dum eſt, mẽſorum officium apud antiquos non ſolùm in eo uerſari ſolitũ, ut agros meti rentur, ſed ut etiam pronũciarent:& non de menſuris tantùm, ſed etiam de ſeruitutibus. Oſtendit id Agẽnius Vrbicus in lib. de con ſtitutionib.agrorũ qui cum de ſeruitutibus itineris, aquæ pluuiæ,& ſimilibus diſſeruiſ ſet, ſubiungit, difficilimũ eſſe menſori in eis plerũq; iudicare. Sed& in iudicãdo, inquit, menſor uirum bonũ& iuſtum agere debet, neqʒ; ulla ambitione aut ſordibus moueri: ſer uare opinionem& arti& moribus:omnisqʒ; illa artifici ueritas cuſtodienda eſt, excluſis il lis ſimilitudinibus, quæ falſæ pro ueris ſubij ciũtur. quidam enim per imperitiã, quidam per imprudentiã peccant: totum autem hoc iudicãdi officium,& hominem,& artificem exigit egregium. Erat æquiſſimũ& in aduo catione eandem fidem exhiberi in cõtrouer- ſijs àmenſoribus: ſed hoc poſſeſſores æquo animo ferre non poſſunt, nam cùm his ueri- tas expoſita eſt, aduerſus ſynceritatem artis eos facere cogũt. multa enim ſunt in profeſ⸗ ſione, quæ generaliter pro ueris aſſerantur, multa quæ ſpecialiter: quædã quæ argumen tis etiam mentiri artifices cogunt.& hæc qui dem ille de menſoribus refert: quæ idcirco li bentius in medium attuli, quoniam is autor nequaquam uulgatus eſt:unà tamen cum IJu nio Nipſo, M. Varrone de arithmetica,& Balbo de colonijs Latinis, breui in publicũ prodibit: ſi modò per ociũ mihi licuerit eos emendare:liber enim ipſe tam abroſis chara cteribus eſt, ut uix legi poſſit.

Cur Dige ſtorum libros hacnota Ff cite- mus:item quid ſit paragraphus. CAP. XVI.

Vid in cauſa ſit, quòd cùm Digeſtorũ

aliquem locũ uolumus allegare, librũ ipſum per duplex ff.ſignamus, quandoq; ut ſentẽtiam meam proferrem requiſitus, non diſſimilia his reſpondi. Cum reſponſa hęc Iu riſprudentum tanquam in centonem quen- dam Tribonianus redegiſſet, operi& Dige- ſtorum& Pandectarũ nomen impoſuit:& quoniã Græci ipſi confractores fuerint, ue- riſimile eſt eos ſolitos ſub Græco nomine Pandectarũ, librum ipſum adducere. Cum itaque primam tantum notam Æ cum accen tu circumffexo deſcriberent, noſtri Latini eos imitabantur: ſed ſcriptores librarij, qui literas ignorabant, exiſtimauerũt eſſe binas ff. in quam figuram facilè fuit adiecto unco Græcam notam deprauare.& hinc mala hec ſcribendi conſuetudo inoleuit. Nunc uidca mus, quomodo apud ueteres Paragraphus accipiatur.& ſciendum eſt non tritam, pro- mulgatamq; hanc eſſe uocem, ſed à doctiſſi- mis quoq; Græcorũ ſcribi ſolitam. ſiquidem Hephæſtion autor eſt in Ariſtophanis co- media, aſteriſcum inſcribi, ubi genus carmi nis uariatur: eius nota eſt ſtellæ imagũcula. at coronidem apponi, uel cùm locorũ com-

mutatio fit, uel hiſtriones relicto choro ab- ſcedant, uel è conuerſo recedat chorus ſubſi ſtentibus hiſtrionibus; eius nota eſt linea ab inferiori parte flexa V. Paragraphum uerd eam lineã protenſam hoc modo dici—, quæ pocaæηx πναανοαν iambicis& choricis in⸗ ter ſtropham& antiſtrophã apponitur:huic dipla addi ſolet, redditurq; trigoni obliqui ci tra baſim ſpecies=. Euſtathius inter poëta

0 rum figuras eeœ⸗faeld nominat, id eſt, para-

graphen: quæ fit cùm præcedentia comple- ctentes, ad alia tranſitũ facimus, ut apud Ho merum,, ào oi ſ τ̈νσηνσνοηνν σηασάσeν. Iddem& alij grammatici tradidere:ut poſſimus etiam paragraphẽ dicere eo ſenſu, quo ineptiores paraphum dicũt.tametſi Iſidorus etymolog. primo, paragraphũ ſcribat hac nota poni ad ſeparãdas res à rebus, quæ incõnexè con- currunt: quemadmodum in catalogo locaà

20 Iocis, regiones à regionibus, in agone præ-

mia àpræmijs, certamina à diuerſis certami- nibus ſeparantur.

Nouo ſenſuperceptus tripli. in Inſditut, de aclionib.& ex Græcis autoribus depromptum quid ſit ſportula. CAP. XVII. N Juſtiniani Cod. titulus eſt notiſſimus, qui inſcribitur de ſportulis: ſed& corum frequẽtiſſima eſt mentio paſſim per uaria lu

30 ris ciuilis Ioca. In Inſtitutionib. quoq; Tribo

nianus: Cuùm quidam, inquit, maior emuergę æſtimationis quantitatẽ in libello conuètio- nis inſeruit,& ex hac cauſa uiatores, id eſt, executores litium, amplio rem ſummã ſpor⸗ tularum nomine exegerint, tunc ad id quod propter eorum cauſam damnũ paſſus fuerit reus, triplum ab actore conſequat&ëẽ. Sunt qui interpretentur ſportulas dici pecunias, quæ nuncijs dantur. addit Accurſius dictas,

40 quia in ſportulis quibuſdã obligationes po-

nebant. quæ quantũ uera ſint, iam declarabi tur.& ſportulam primò acceptã conſtat pro eo. quod in dies clientib. ſuis ſub limine por tæ Romani exhibebant ad uitæ uſum: cuius loco quã doq; pecunia dabatur, centũ uideli- cet quadrantes, ut apud IJuuen. Saty. prima, & Martialem non uno in loco legit. nomen accepit à ſportula, ſeu ſporta, uel ſportella: quæ nomina ſunt utenſilium ſparteorum ad

so maioris ſummæ pecunias capiẽdas. Cæterũ

cùm aliquis magiſtratũ nouũ inibat, uel ali- cuius lætitiæ cauſa, per liberalitatẽ pecunias decurionibus d iſtribuebat:quod ſingulis da bat, ſportula dici cœptũ eſt. quo in ſenſu& Dion,& Tranquil.& Plin. Cæcil. ad Traia- num,& Apul. in apolog.& aliqui ex noſtris Jureconſultis uerbũ id acceperunt.ſed& ali bi pro mercede aduocatis data intelligit᷑, ut apud Cæcil. libro II.In media baſilica tam pa

so lam ſportulæ, quaàm in triclinio dantunex iu

dicio in iudiciũ pari mercede tranſitur. Sed hæc quidem quę ab alijs etiam tractata ſunt, haud multùm ad ſuperiora Juris ciuilis loca Pertinent: quare ut quod pſelegetimdun me

ium

umaum quo⸗ reitiillicum mroit. n auth

a Kwictzutin ca

Noaureiexol nakrinecel

ulluurip dkelarata bret aonmdm Gr erboruml

Rcadij H

titutio el minhecuerb⸗ yunt zraaa, urac Dubitat ber&interpr eosſacerdotes, dmmati confite inelegeeviſti ſrptum ſitdia leba ipſeinten vs ſeu dicxcel lenim eſſe er eptaſit, nemo ſnon cognc deu quã lupr dglosprefici Incipalis, ſeu luead uictum