„ riſc us etthonlü Auin nmanſean lle non 8 däc 4 eegendhu mne men tum m eſſet d anthicib Dnd dd hilu re lib md UlllUs l. m ROnpers nah d manig d dadi 0 m ant.Kalh ual manſue dlüt

leſſorec 4 arräe 4 um, clma leripturaemendhnorid Tenim antecelſresegr tis Florétinonmam gtis primo, epittom0n lius legi qualzſergnme ee T7 TMdg gnunle poſt patritium inchnem riũ& antecenſorem eſcriptam uulgohrbem 1iure enuclenndo,ludr dictionem Græcmm act tam, ut ea rrioneprocen merE proconlul dect r Græcũſciptoremm ad amufſimdeſcriberen is libris adhibencacktt tte potiotes no ſnti m& in eis aliquosennt

U coile loc

rate in vſ quiiurap

ll

iſean ſali Gan 311 amawnat ifta. 1 amonus ocin,

er 4 oeriimuen Labe enlbd

rofitefenlli de don. int. & ux.in fi.

5 Diſpunctionum lib. III. 2

num Labeo ait, à donando dictũ: munus ſpe ciem:id enim eſt donũ cum cauſa, utputa na talitium, nuptiarũ. Martianus autem munus eſſe tradidit, quod neceſſariò ſubimus:dona uerò quæ nullius neceſſitatis, ſeu officij cau ſa pręſtantur.ſubditq; in hoc uentum eſſe, ut non quodcũq; munus idem donum accipia- tur:ſed quod donum fuerit, rectè munus di- catur.quæ uerba VIpiani reſponſo aduerſa- ri uidentur. ſi enim donũ eſt genus, cur mu- nus non rectè donum dicetur? annotauit id Laurẽtius Valla,& utrunq; Iuriſconſultorũ damnat: nullum enim donũ eſſe ſine cauſa. Certè& in hac re aliter Grammatici opinati ſunt, munus ſcilicet hominibus mitti, at do- na dijs dari: quod Seruius& Donatus exiſti mauit. quorum ſententia ex Plin. Cæcil. uer bis cõfutatur, qui libro Epiſtolarum quinto ad Valerianũ ſcribit, ſe in orãdis cauſis non modò pactione abſtinuiſſe, ſed& dono, mu- nere, xenijs. Sed& Agrætius donum dantis eſſe, munus accipientis ſcripſit: quo nihil eſt ineptius,& certe agreſtis hic nimis eſt litera ror. Corn. Fronto: Munus, inquit, eſt quod amicus, uel cliens, uel libertus officij cauſa mittunt, uelmunus gladiatoriũ:donũ, quod dijs datur.inde ubi dona ponuntur, donariũᷓ appellatur. Poſſunt& illa nihilo minus do- na dici, quæ donãt pauperibus diuites& po tẽtes. Illud quoq; donum putandũ eſt, quod donatur militibus in caſtris, ut uallaris coro na. Igitur Vlpianus donum latiorem ſignifi- cationẽ habere tradit quàm munus. negat id Martianus:ſed eius ſentẽtia non aduerſatur Vlpiano, quoniam ipſe accipit munus latiſſi mo ſignificatu, cùm trahitur etiã ad onera, ueluti munera ciuitatũ, munus gladiatoriũ &ẽ. Vlpianus uerò munus cum ad largitio- nem refertur, non æquè latam notationẽ ha- bere putat. Cæterũ quod ſubiungit Martia- nus, in eo uentum eſſe, ut quod munus fue- rit, id donum rectè dicatur: ad conſuetudinẽ loquendi reſpexit, non ad proprietatem.& hoc modo Vallæ impetus coërcetur. tametſi etiam alij aliter diſſoluerint, tanquã donum & generis& ſpeciei nomen ſit: quod non probo.Illud ſciendum, in reſponſo VIpiani, genus& ſpeciem ſæeusένο accipi: ſicut& in Inſtitutionibus, cùm dicitur, Populus dif- fert à plebe, ſicut ſpecies à genere: non aliud enim ſignificatur, quàm latiore ſenſu accipi populum, quam ſoleat plebs.

Cur donatio interuirum& uxorem prohibi ta ſit, Plutarchum nouam rationem aßignaſſe: ſed& quædam de libertis uindicta manumißis, nouuisq́ intellectus conſtitutioni datus. C AP. XIIII.

Ntonini principis oratio, cur donatio

inter uirum& uxorem Iure ciuili pro- hibita ſit, in hæc uerba oſtendit: Maiores no ſtri inter uirum& uxorem donationes pro- hibuerũt, amorem honeſtũ ſolis animis æſti mantes, famæ etiam coniunctorũ conſulen- tes, ne concordia precio cõciliari uideretur, néue melior in paupertatẽ incideret,& dete

10

20

30

40

50

60

rior ditior ſieret. Cæterũ his rationib. aliam

addit grauiſſimus autor Plutarchus, qui Tra

iani Cæſ. præceptor, uir plurimæ lectionis,

in opere cui titulum fecit,yæguna ehxdſe

ſic propemodum ſcripſit: Gꝓ 5 Haερμααράα˙σ‿νοπασν Geτ ᷣαναwz Mla IIMvae S Aæ α*νσ was aκ

Ap ́s rxεεινκανινσνασϑ iv ½rx d iſanxεαιeνοαν

d A ive 2euiœ—ox voiuνανν Quibus uerbis

demonſtratur, idcirco prohiberi donationẽ,

quòd abſurdum legislator exiſtimauerit, ui- deri aliquid inter uirũ& uxorem, quod com mune non eſſet:præſertim cum ſint, ut in ſa- cris literis dicitur, duo in carne una. cùm igi- tur in ſponſis hæc ratio locum ſibi non uen- dicet, inde à legislatore permiſsũ eſt, ut quã- tum uelit, ſponſæ ſponſus donare poſſit. Li- bet& hic referre, quantũ à conſtitutionibus uideatur receſſiſſe Cornelius Tacitus:is lib. hiſt. xIII. manumittẽdi duas ſpecies inſtitu- tas ſcripſit:ut relinqueretur pœnitentiæ, aut nouo beneficio locus, quos uindicta patro- nus non liberauerit, uelut uinculo ſeruitutis attineri. Quæ uerba indicãt, tametſi propter ingratitudinem liberti in ſeruitutẽ reuocen- tur eos tamen nũquam reuocari, qui manu- miſſi uindicta forent. quæ ſententia admodũ mihi placeret, tum quòod ita Tiberium Cæſ. conſtituiſſe ſcribit:tum etiã quòd multis Iu- riſcõſultorum locis quadrare uideo: niſi me Conſtantini Imp. conſtitutio non parũ mo- ueret:is ad Maximũ præf. præt. Si is, inquit, qui noſtro cõſilio uindicta liberatus eſt, poſt coẽrcitionem pœnitentia dignum ſe præſti- terit, ut ei ciuitas Romana reddat᷑: non prius fruatur beneficio libertatis, quaàm ſi hoc pa- tronus eius oblatis precib. impetrauerit. quę uerba indicant,& eum qui uindicta manu- miſſus erat, ex ingratitudine in ſeruitutẽ re- uocari:niſi reſcriptum iſtud alio modo mali- mus interpretari, ut uidelicet ſignificet, non libertatem quidem amittere, ſed ſolùm ciui- tatis Romanæ iura. quod ex eo probatur, quòd requirit lex, ut patronus hoc petat: nã ſi in ſeruitutem reuocatus foret, non patro- nus, ſedſdominus dicẽdumſerat. Quod autẽ dicitur, non prius fruatur beneficio liberta- tis, intellige beneficiũ iuſtum, quatenus iu- ra Romanæ ciuitatis comprændit.

Explicata lex, ſiue. ſi menſor flſum modum

dixerit:& ex Agennio Vrbico quædam de men⸗ ſoribus. CAP. XV.

Imenſor falſum modum dixerit, eum ex Omer prætoris teneri conſtat. addit Pau lus idem eſſe, ſiue de itineris latitudine fefel- lerit, ſiue de ſeruitute immittendi, proijcien- diq; quæratur. Contorſit hic ſe Accurſ. quid enim cõmune habet menſoris officium cum ſeruitute immittẽdi& proijciendisilla enim menſurã non accipiũt.quare intellexit, cùm agitur de latitudine loci, in quem mittatur, proijciatuùrue. quam expoſitionem ipſe non probo, cùm tunc non de ſeruitute ipſa quæ ratur, ut Iuriſconſultus dixit, ſed de loco in

l.ſi manumlſſlur. C. de lib.& ea⸗ rum lib.

l. ſiue. ff. ſimen fal. mod. dix.

l in ſacris circ⸗ med. C. de pro Jac. ſcriniorum

lib. xij.