In 1 N d ſ onſo autem hoc-a, OcCtoi h 4 d 4 umqueg ceni ecexplicaui, quonüad- ere quidam, quidenl is tractatibus defendie mneptè ut nibilpeiu X. cC a.len. ſ ey er eetun ſc vs ſeſtertum.(45 T im in uſurarumtratit uulgatam illm Dälh culo de rebuscredli uditorio Aemiogiy uiuſmodi. L.Tiuisſcy Mæuio quindecmmmm e domo ſua,& hæc Iig lendis futuri tpulmi pondi egoL- Türlleaci P. Mæuiodusſollun- us quopoſt olump- XV. denarios cerlend-
dari ſtipularls d Dlwhe aiie i conueniiq iteni ædam.
nma ſupra ſcript m deam denariostrecend
4 namn 5 HAuius quüttas il
O nt.en uamadueneni 1I
45
mari. Oſtendit id Budęus Pariſienſis, uir cla riſſimus, in lib. quem de Aſſe& eius partib. ſcripſit:nec in hoc aliqua eſt cõtrouerſia. cæ terùm in eo tota lis uerſatur, an idem ſit, pro mitto x v.ſeſtertia, uel, promitto quindecies ſeſtertiũm. Budæus longèhæc differre exi- ſtimauit: quoniam quindecies ſeſtertiũm,
uindecies centena millia ſeſtertiũm num- muùm ſignificat, hoc eſt, ſeſtertia neutro ge- nere mille& quingenta: oſtenditq; id pluri- bus argumentis. In cuius nos quoq; ſenten- tiam recta contendimus:quoniam conſuetu dinẽ hanc loquendi apertiſſimè demonſtrat grauiſſimus autor T. Liuius. Is belli Punici ſibro quarto, ita ferè ad uerbũ ſcripſit: Cùm deeſſent nautæ, Conſules ex ſenatuſconſul- to edixerũt, ut qui L. Aemil.& C. Flaminio cenſoribus, millibus æris quinquaginta, ip- ſe, aut pater eius cenſus fuiſſet uſq; ad cẽtum millia, aut cui poſtea tanta eſſent facta, nautã unum cum ſex menſium ſtipẽdio daret: qui ſupra centũ millia uſq; ad Ccc. millia, treis nautas cum ſtipẽdio annuo:qui ſupra cœcc. millia uſque ad decies æris, quinque nautas: qui ſupra decies, ſeptem. ecce enim, quẽad- modum clarè demonſtratur, decies æris ſi-
nificare decies centena millia æris. Igitur in hoc reſponſo, ſiue legamus quindecim mutua, ſiue quindecim millia mutua, idem eſt, quoniam Xv. millia nummũm intellige mus: quæ ſumma reddit denarios I111 M. DPcc. Igitur priore pacto actum fuit, ut ſin gulis X᷑ X v. diebus in centenos denarios ſin guli pro fœnore redderentur: quamobrem ex ſumma ſupraſcripta ſoluendi erant dena rij XX XVII. eſtq; admodũ graue id fœnus, quippe quod centeſimam etiam duabus un- cijs excedat. reformata ergo pactione, ut om nino cc. denarij menſtrui ſoluerẽtur(qua ratione ſors annua die fuiſſet reſtituta) quæ- ritur quid de uſuris. Subiecerã hoc loco ad ipſum Budæũ epiſtolam, quam, quia nimiũ prolixa,& ad inſtitutum opus parum perti- nens erat, ſummouẽdam hac editione duxi, & inter epiſtolarũ mearũ regeſta ſeruãdam.
Quæ fuerit lex Dapia, ex autoribus rela-
tum:lſidoriq; in canonicis decretis lapſus. CAP. III.
Vædam, inquit Iſidorus, IIII. diſtinct.
leges dicuntur ab his, qui eas condide- runt, ùt Conſulares, Tribunitiæ, Iuliæ, Cor- neliæ. nam ſub Octauiano Cæſare ſuffecti cõſules Papius& Pompeius legẽ tulerunt, quæ à nominibus eorum appellatur Papia & Pompeia, continens patrum præmia pro ſuſcipiendis liberis. Quantum hoc loco de- ceptus ſit Iſidorus, ex hoc probatur, quòd non duo Conſules legem hanctulerunt, ſed ab Auguſto lata eſt, appellaturq́; lex Papia Poppæa. ea cõtinebat, ut ſi uir& uxor filios non haberent, quod alter alteri reliquiſſet, decima parte fiſco adiudicaretur: ſublataq;
meſt ſeſterio nC.de infr, eſt Honorij& Arcadij Impp. cõſtitutione,
nariumq; quuue uoens calb quæ adhuc ſub titulo de infirmandis pœnis
uacuorſe nel
Diſpunctionum lib. III.
10
20
36
46
56
60
46
cœlibatus, legitur: ut mirum ſit, eum qui in ius canonicum ſcholia illa compoſuit, eius legis ſentẽtiam ignoraſſe, quæ uulgatiſſimo in libro repertu facilima foret. ad hanc pœ- nam alluſit Iuuen. Saty. IX.
Iura parẽtis habes, ꝓpter me ſcriberis hęres, Legatum omne capis.
Si enim filios non gignebant, decima parte legati mulctabantur. ut& non parum admi- ratus ſim, quid ſuper illis carminib. alij ſen- tiant: quandoquidem totus ille poẽtæ locus ex hoc capite declarari poteſt, ſi illud addide rimus, quæ ex lege Papia Poppæa portio le- gatario uel hæredi auferebatur, caducam di- ci:de u etiam infra dicetur cap.vI. Tacitus lib. hiſt. III. Relatum eſt, inquit, de moderan da Papia Poppæa, quam ſenior Auguſtus poſt Iulias rogationes, incitandis cœlibum pœnis,& augendo ærario ſanxerat: nec ideo coniugia& educationes liberorum frequen tabantur præualida orbitate. Hinc apud Au ſonium, Iuriſconſulto qui uxorem duxerat, ſed adulterã, dicitur placuiſſe legem Papiã: quoniam ea cœlibes proſequebatur. uerùm diſplicuiſſe Iuliam, quòd eius quodam capi- te, mariti crimine lenocinij plecterẽtur, qui adulteras uxores in matrimonio retinebant. Eandem hanc Papiã eſſe arbitror, quæ apud Suetonium dicitur de maritãdis ordinibus: Hanc, inquit, cùm aliquãtò ſeuerius, quam cæteras emendaſſet, præ tumultu recuſan- tium ferre nõ potuit, niſi adempta demùm, Ienitaie parte pœnarum,& uacatione trien nij data, auctisq; præmijs. ſic quoq; abolitio- nem eius publico ſpectaculo pertinaciter po ſtulante equite, accitos Germanici liberos, receptosq; partim apud ſe, partim in patris gremium oſtentauit, manu uultuq; ſignifi- cans, ne grauarentur imitari iuuenis exem- plum. cumq; etiam immaturitate ſpõſarum & matrimoniorum crebra mutatione uim le gis eludi ſentiret, tempus ſponſas habendi coartauit, diuortijs modum impoſuit. Ex ijs colligere poſſumus, latam fuiſſe hanc le em à diuo Auguſto, cùm conſules M. Papius Mutilus,& Q. Poppæus Secundus, ilent, ut Dion lib. LVI. ſcribit: quare etiam ſimpli- citer ab autoribus Iulia appellatur. Iuuen. Nam placet Vrſidio lex Iulia. Non enim ibi intelligenda eſt ea, quæ in adulteros ſæuit: quod alij exiſtimarũt. Eiuſdem legis aliquo capite etiã cauebatur, ne maiores quinqua- genarijs uel ſexagenarijs, nuptias contrahe- rent:quod caput à Tiberio legi additũ Clau dius antiquauit, ut idem Tranquil. ſcribit. nos certè Iuſtiniani lege id factum depræn- dimus, titulo de nuptijs.
De ordine dignitatum guamplurima: de cipi pluribus capitibus Doctores noſtros in l. prima. ff. de offic. eius cui mand. eſt iuriſcqi. CAP. IIII.
Vm de ordinibus dignitatũ tractatur,
ſolent noſtri Doctores ita rem explica-
re, ut hi quatuor ſint: Alios enim ſuperillu- 6E 2
1. ſaneimus. 8 de nupt.
l.j. de offla
einls cui.